Rượu Mao Đài mất hào quang khi kinh tế Trung Quốc đổi trục

Rượu Mao Đài mất hào quang khi kinh tế Trung Quốc đổi trục

Khi chai rượu phản ánh sức khỏe nền kinh tế

Đi qua nhiều khu phố tại Trung Quốc, không khó để bắt gặp các cửa hàng trưng biển rượu Mao Đài, với giá bán lại được phân loại theo từng năm sản xuất. Trong nhiều thập kỷ, những chai rượu nhãn đỏ trắng của Kweichow Moutai đã vượt khỏi ý nghĩa của một loại đồ uống.

Mao Đài thuộc dòng baijiu, loại rượu trắng truyền thống của Trung Quốc. Sản phẩm chủ lực có nồng độ cồn 53%, thường xuất hiện trong các bữa tiệc doanh nghiệp, những cuộc gặp gỡ đối tác và các dịp lễ quan trọng.

Chính vị trí đó khiến Kweichow Moutai từng được giới đầu tư xem như một chỉ dấu về sức khỏe của tầng lớp tiêu dùng cao cấp và hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc. Nhưng những con số mới nhất đang cho thấy sự thay đổi.

Đối mặt với thách thức phục hồi kinh tế: Trung Quốc trong năm 2023

Theo số liệu được công bố, lợi nhuận ròng của Kweichow Moutai trong nửa đầu năm 2026 giảm 1,95%, xuống khoảng 44,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương 6,6 tỷ USD. Đây là lần đầu lợi nhuận sáu tháng đầu năm của hãng giảm kể từ năm 2014 và mới là lần giảm thứ hai nếu tính theo chuỗi dữ liệu từ năm 2002.

Điều đáng quan tâm hơn nằm ở xu hướng kéo dài. Năm 2025, lợi nhuận ròng của Kweichow Moutai đã giảm khoảng 4,5%.

Báo cáo thường niên của doanh nghiệp cho thấy lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông công ty mẹ năm 2025 đạt 82,32 tỷ nhân dân tệ, giảm 4,53% so với 86,23 tỷ nhân dân tệ năm 2024. Doanh thu cũng giảm 1,21%, còn khoảng 168,84 tỷ nhân dân tệ.

Với một doanh nghiệp từng gắn liền với hình ảnh tăng trưởng bền bỉ của tiêu dùng Trung Quốc, hai giai đoạn lợi nhuận đi xuống liên tiếp là tín hiệu khó bỏ qua.

Bất động sản suy yếu, bàn tiệc cũng thay đổi

Sự chững lại của rượu Mao Đài diễn ra trong lúc cấu trúc kinh tế Trung Quốc thay đổi.

Trong nhiều năm, bất động sản, xây dựng và đầu tư cơ sở hạ tầng tạo ra một hệ sinh thái kinh doanh khổng lồ. Những dự án có giá trị lớn kéo theo mạng lưới nhà phát triển, nhà thầu, ngân hàng, nhà cung cấp và chính quyền địa phương.

Các cuộc gặp đối tác và tiệc chiêu đãi vì vậy trở thành một phần của đời sống kinh doanh. Rượu baijiu cao cấp như Mao Đài hưởng lợi trực tiếp từ môi trường này.

Ye Yuhua, Giám đốc quỹ tại Ba Luo Fund, cho rằng khi bất động sản phát triển mạnh, số trường hợp sử dụng rượu baijiu cao cấp đương nhiên nhiều hơn. Bức tranh hiện nay đã khác khi Trung Quốc đã siết khả năng vay nợ của các nhà phát triển bất động sản từ năm 2020. Cùng với cuộc khủng hoảng kéo dài của thị trường nhà đất, hoạt động xây dựng và đầu tư liên quan suy yếu.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, đầu tư tài sản cố định đô thị, gồm phát triển bất động sản và các dự án cơ sở hạ tầng, giảm 5,7% so với cùng kỳ.

Song song với đó, chiến dịch chống tham nhũng và kiểm soát chi tiêu công tiếp tục tác động đến những hoạt động tiệc tùng, tiếp khách vốn từng tạo ra nhu cầu lớn đối với rượu cao cấp.

Mao Đài vì thế đang chịu tác động từ một sự thay đổi sâu hơn nhu cầu tiêu dùng thông thường.

Khi doanh nhân công nghệ không còn cần Mao Đài trên bàn tiệc

Một yếu tố khác đang nổi lên: ngành công nghệ dần thay thế bất động sản và những ngành kinh tế truyền thống trong vai trò động lực tăng trưởng mới của Trung Quốc.

Bắc Kinh đang dồn nguồn lực vào trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, robot, xe điện, pin và các ngành sản xuất công nghệ cao. Đi cùng sự thay đổi đó là một thế hệ doanh nghiệp, kỹ sư và nhà sáng lập với văn hóa kinh doanh khác trước.

Bức tranh trái chiều của kinh tế Trung Quốc

Theo Ye Yuhua, những người tham gia các ngành công nghiệp mới nổi không còn hứng thú với việc uống baijiu như thế hệ doanh nhân trước. Ông gọi đây là một xu hướng khó đảo ngược và cho rằng thị trường baijiu đã bão hòa.

Nếu nhận định này đúng, vấn đề của Mao Đài không đơn thuần là một chu kỳ tiêu dùng yếu. Thách thức lớn hơn nằm ở khả năng thương hiệu từng đại diện cho văn hóa kinh doanh Trung Quốc có thể mất dần vai trò trong một nền kinh tế do công nghệ dẫn dắt.

Mao Đài từng mang giá trị vượt khỏi chất lượng của chai rượu. Nó có thể là quà tặng, vật phẩm sưu tầm, hàng hóa có khả năng bán lại và biểu tượng địa vị trên bàn đàm phán.

Khi môi trường kinh doanh thay đổi, giá trị xã hội đó cũng có nguy cơ suy giảm.

Cổ phiếu Mao Đài không còn là biểu tượng bất khả xâm phạm

Sự thay đổi đã phản ánh lên thị trường chứng khoán khi Kweichow Moutai từng là doanh nghiệp niêm yết có vốn hóa lớn nhất Trung Quốc đại lục trong giai đoạn 2020 đến 2023. Vị thế này khiến cổ phiếu Moutai được nhiều nhà đầu tư xem như đại diện cho nhóm cổ phiếu chất lượng cao của nền kinh tế Trung Quốc và đến năm 2026, bức tranh đã khác.

Theo dữ liệu trong tài liệu nguồn, cổ phiếu Moutai đã giảm khoảng 5,7% từ đầu năm tính đến ngày 18/8 và đang đứng trước năm thứ năm liên tiếp khó khăn nếu xu hướng hiện tại kéo dài.

Báo cáo nửa đầu năm còn cho thấy Central Huijin và China Securities Finance, hai tổ chức thường được xếp vào nhóm nhà đầu tư nhà nước có vai trò ổn định thị trường, không còn nằm trong danh sách 10 cổ đông lớn nhất của Moutai. Theo báo cáo của Citi, tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng toàn cầu của Mỹ, tâm lý của các nhà đầu tư tổ chức đối với cổ phiếu Kweichow Moutai có thể đã chạm đáy, sau khi Central Huijin và China Securities Finance không còn xuất hiện trong danh sách 10 cổ đông lớn nhất của doanh nghiệp trong quý II.

Dongfang Li, một nhà phân tích chứng khoán độc lập, nhìn vấn đề từ một góc khác. Theo ông, tín hiệu quan trọng trong kết quả mới nhất là giá trị của Mao Đài trong những cuộc đàm phán kinh doanh đang giảm. Đây có thể là thách thức lớn hơn một quý lợi nhuận đi xuống.

Biên lợi nhuận 90% vẫn là “pháo đài” của Mao Đài, dù vậy, sẽ quá sớm nếu cho rằng Kweichow Moutai đã mất sức hấp dẫn.

Doanh nghiệp vẫn sở hữu nền tảng tài chính mà rất ít công ty hàng tiêu dùng có được. Theo thông tin trong tài liệu nguồn, biên lợi nhuận gộp của Moutai vẫn quanh mức 90%.

Năm 2025, dù lợi nhuận giảm, công ty vẫn tạo ra hơn 82 tỷ nhân dân tệ lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông công ty mẹ. Đây là lý do các tổ chức phân tích chưa quay lưng với doanh nghiệp.

Citi vẫn duy trì khuyến nghị mua đối với cổ phiếu Moutai. Ngân hàng này cho rằng một phần sự suy giảm có thể liên quan đến quá trình chuyển từ bán buôn sang bán trực tiếp cho người tiêu dùng, thay vì phản ánh hoàn toàn sự suy yếu của nhu cầu.

Morningstar cũng đưa ra cách nhìn tương tự. Theo tổ chức này, thay đổi cơ cấu kênh bán hàng có thể khiến dòng thanh toán và doanh thu ghi nhận trong từng giai đoạn bị biến động. Nhu cầu thực tế vì vậy có thể tốt hơn những gì tốc độ tăng doanh thu thể hiện và Moutai cũng đang tìm cách thích nghi.

Trong năm nay, hãng đã hai lần tăng giá sản phẩm chủ lực. Citi cho rằng công ty có thể chuyển một phần hàng tồn kho từ quý II sang quý III, thời điểm trùng với mùa tiêu dùng Tết Trung thu, để tận dụng đợt điều chỉnh giá có hiệu lực từ ngày 18/7.

Morningstar dự báo mùa cao điểm Trung thu cùng giá bán cao hơn có thể giúp lợi nhuận phục hồi dần trong nửa cuối năm. Tổ chức này kỳ vọng lợi nhuận ròng của Moutai đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 8% mỗi năm trong giai đoạn 2025 đến 2030.

Từ chai Mao Đài đến con chip

Điều thị trường quan tâm lúc này có thể không phải là Kweichow Moutai còn kiếm được bao nhiêu tiền từ mỗi chai rượu, mà là doanh nghiệp còn đại diện cho nền kinh tế Trung Quốc đến mức nào.

Trong thời kỳ bất động sản bùng nổ, một chai Mao Đài trên bàn tiệc phản ánh mạng lưới quan hệ, đầu tư, dự án và tiêu dùng cao cấp. Trên thị trường chứng khoán, Moutai cũng đại diện cho mô hình tăng trưởng ổn định, lợi nhuận cao và dòng tiền mạnh. Nhưng dòng vốn đang tìm kiếm những biểu tượng khác.

Theo thông tin trong tài liệu nguồn, một số doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đã vượt Moutai về vốn hóa tại những thời điểm khác nhau trong năm. Nhà sản xuất chip nhớ CXMT, doanh nghiệp mới niêm yết, được cho là từng đạt mức vốn hóa khoảng 2,5 lần Moutai. Sự đảo chiều đó mang ý nghĩa biểu tượng.

Nhà đầu tư Trung Quốc đang dần chuyển từ logic định giá dựa trên tăng trưởng ổn định của các doanh nghiệp tiêu dùng truyền thống sang kỳ vọng tăng trưởng cao từ trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ mới.

Mao Đài chưa mất vị thế của một thương hiệu rượu hàng đầu Trung Quốc. Biên lợi nhuận cao, sức mạnh thương hiệu và khả năng tạo tiền vẫn giúp doanh nghiệp đứng trong nhóm công ty tiêu dùng có chất lượng tài chính tốt. Nhưng một câu hỏi khác đã xuất hiện.

Nếu bất động sản từng tạo nên những bàn tiệc có Mao Đài và thời đại trí tuệ nhân tạo tạo ra những phòng thí nghiệm, trung tâm dữ liệu cùng nhà máy chip, biểu tượng của nền kinh tế Trung Quốc trong thập niên tới có thể không còn nằm trong một chai rượu. Nó có thể là một con chip.