Trung Quốc tăng trưởng chậm nhất từ năm 2022, áp lực kích thích kinh tế gia tăng

Trung Quốc tăng trưởng chậm nhất từ năm 2022, áp lực kích thích kinh tế gia tăng. Ảnh: Getty.

Trung Quốc tăng trưởng chậm nhất kể từ cuối năm 2022

Nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục phát đi tín hiệu giảm tốc khi GDP quý II chỉ tăng 4,3%, thấp hơn mức dự báo 4,5% của Reuters và giảm so với mức tăng 5% trong quý đầu năm.

Đây là tốc độ tăng trưởng theo quý thấp nhất kể từ quý IV/2022, phản ánh áp lực ngày càng lớn từ thị trường bất động sản suy yếu, đầu tư giảm mạnh và nhu cầu tiêu dùng trong nước chưa phục hồi bền vững.

Kết quả này cũng thấp hơn mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 4,5% đến 5% mà Bắc Kinh đặt ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn và căng thẳng thương mại với Mỹ cùng Liên minh châu Âu chưa hạ nhiệt.

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, đầu tư tài sản cố định tại khu vực đô thị trong sáu tháng đầu năm giảm 5,7%, sâu hơn dự báo giảm 4,9%.

Kinh tế Trung Quốc giảm tốc trong tháng 5 vì đâu?

Đây là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế bởi đầu tư cơ sở hạ tầng, bất động sản và sản xuất luôn là ba động lực chính của tăng trưởng Trung Quốc trong nhiều thập kỷ.

Đầu tư vào bất động sản giảm tới 18%, đầu tư hạ tầng giảm 2,4% và đầu tư sản xuất giảm 1,2%, cho thấy sự suy yếu diễn ra trên diện rộng.

Theo Tianchen Xu, nhà kinh tế cấp cao của Economist Intelligence Unit, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các chính quyền địa phương phải ưu tiên xử lý nợ thay vì triển khai các dự án mới, trong khi số lượng dự án đủ điều kiện đầu tư cũng ngày càng hạn chế.

Ông dự báo Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ phải đẩy mạnh các biện pháp kích thích trong quý III, bao gồm cắt giảm lãi suất để thúc đẩy đầu tư.

AI và xuất khẩu tiếp tục là "phao cứu sinh"

Dù nền kinh tế giảm tốc, một số chỉ số vẫn cho thấy sức chống chịu đáng kể.

Doanh số bán lẻ tháng 6 tăng 1%, phục hồi sau khi giảm 0,6% trong tháng trước và vượt dự báo của giới phân tích.

Sản lượng công nghiệp tăng 5,3%, cao hơn đáng kể mức dự báo 4,7%, cho thấy hoạt động sản xuất vẫn duy trì động lực. Điểm sáng lớn nhất tiếp tục đến từ xuất khẩu.

Trong tháng 6, xuất khẩu của Trung Quốc ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ cuối năm 2021 nhờ nhu cầu quốc tế đối với chip bán dẫn, máy tính, linh kiện điện tử và thiết bị điện.

Nhiều chuyên gia cho rằng làn sóng đầu tư hạ tầng AI trên toàn cầu đang tạo ra nhu cầu lớn đối với chuỗi cung ứng công nghệ của Trung Quốc.

David Chao, chiến lược gia thị trường toàn cầu tại Invesco, nhận định việc nhập khẩu các linh kiện công nghệ cũng tăng mạnh cho thấy chu kỳ đầu tư AI trong nước đang mở rộng, kéo theo nhu cầu đối với ngành ô tô thông minh và các sản phẩm điện tử tiêu dùng.

Điều này đồng nghĩa AI đang trở thành một trong số ít lĩnh vực còn duy trì được tốc độ tăng trưởng đủ lớn để bù đắp phần nào sự suy yếu của bất động sản và tiêu dùng.

Trung Quốc tăng trưởng chậm nhất từ năm 2022, áp lực kích thích kinh tế gia tăng. GDP của Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ chậm nhất trong hơn ba năm qua.

Đầu tư suy giảm tạo sức ép mới cho Bắc Kinh

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo mô hình tăng trưởng hiện nay ngày càng mất cân bằng.

Trong khi sản xuất công nghiệp và xuất khẩu vẫn tăng, tiêu dùng hộ gia đình và đầu tư tư nhân tiếp tục suy yếu.

Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc thừa nhận nền kinh tế đang tồn tại tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng giữa nguồn cung và nhu cầu, đồng thời kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tăng cường các biện pháp điều tiết kinh tế.

Sarah Tan, nhà kinh tế tại Moody's Analytics, cho rằng chiến dịch giảm dư thừa công suất và chấm dứt cạnh tranh bằng giảm giá sẽ tiếp tục tạo áp lực lên đầu tư tư nhân trong ngắn hạn.

Trong khi đó, Giáo sư Li Daokui của Đại học Thanh Hoa đánh giá mức suy giảm đầu tư hiện nay là "chưa từng có" và đề xuất Bắc Kinh tăng mạnh quy mô phát hành trái phiếu chính phủ, vượt xa kế hoạch 12.000 tỷ nhân dân tệ hiện tại nhằm tạo nguồn vốn cho các dự án hạ tầng mới.

Xuất khẩu mạnh nhưng nguy cơ xung đột thương mại tăng cao

Một nghịch lý đang xuất hiện đối với nền kinh tế Trung Quốc.

Xuất khẩu càng tăng mạnh thì áp lực từ các đối tác thương mại càng lớn.

Theo Macquarie, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Liên minh châu Âu đã tăng thêm 24% trong nửa đầu năm, chủ yếu nhờ xuất khẩu máy móc và phương tiện vận tải.

Larry Hu, Kinh tế trưởng về Trung Quốc của Macquarie, cảnh báo dù hai bên đã đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại trong ba tháng, nguy cơ phát sinh các biện pháp phòng vệ thương mại mới vẫn ở mức cao.

Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lĩnh vực sản xuất công nghệ, vốn đang đóng vai trò quan trọng nhất trong tăng trưởng của Trung Quốc.

Thu nhập và việc làm vẫn là điểm nghẽn

Bên cạnh đầu tư suy giảm, thị trường lao động cũng chưa thực sự cải thiện.

Morgan Stanley cho biết nhiều hộ gia đình vẫn lo ngại nguy cơ giảm lương, khiến kỳ vọng tăng trưởng thu nhập trong 12 tháng tới giảm xuống còn khoảng 5%.

Tỷ lệ thất nghiệp đô thị chính thức duy trì ở mức 5%.

Tuy nhiên, một khảo sát độc lập của nhóm nghiên cứu do Giáo sư Li Daokui thực hiện cho thấy tỷ lệ thất nghiệp thực tế có thể lên tới 10,2% nếu tính cả những lao động đã rời khỏi lực lượng lao động chính thức.

Đáng chú ý, hơn một nửa trong số khoảng 24 triệu người thất nghiệp dài hạn thuộc nhóm từ 16 đến 24 tuổi.

Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên theo phương pháp thống kê mới vẫn ở mức 15,6%, cho thấy áp lực việc làm đối với lực lượng lao động trẻ vẫn rất lớn.

Từ diễn biến quý II cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều hơn vào các ngành công nghệ cao, đặc biệt là AI và xuất khẩu thiết bị điện tử, thay vì bất động sản và đầu tư hạ tầng như trước đây.

Tuy nhiên, nếu tiêu dùng nội địa và đầu tư tư nhân không sớm phục hồi, tăng trưởng dựa vào xuất khẩu sẽ ngày càng đối mặt với rủi ro từ các hàng rào thương mại quốc tế.

Trong ngắn hạn, giới phân tích vẫn kỳ vọng Bắc Kinh sẽ phải đưa ra thêm các biện pháp hỗ trợ nhằm duy trì mục tiêu tăng trưởng cả năm, nhưng quy mô và thời điểm triển khai vẫn còn là dấu hỏi lớn.