 |
| Ai mua robot hình người Trung Quốc nhiều nhất? |
Robot hình người Trung Quốc đang áp đảo thị trường về số lượng, song phần lớn máy chưa được đưa thẳng vào nhà máy, khách sạn hay gia đình. Khách hàng lớn hiện nay là trường đại học, cơ sở nghiên cứu, trung tâm thu thập dữ liệu, doanh nghiệp tổ chức trình diễn và một nhóm người dùng thích thử công nghệ mới.
 |
| Robot tình dục AI Trung Quốc tích hợp cảm biến thông minh |
Theo công ty nghiên cứu Smart Analytics Global, Trung Quốc chiếm 97% số robot hình người xuất xưởng toàn cầu trong nửa đầu năm 2026. Tổng lượng xuất xưởng đạt 19.100 chiếc, tăng 272% so với cùng kỳ năm trước. Năm nhà sản xuất dẫn đầu đều là doanh nghiệp Trung Quốc.
Agibot vươn lên vị trí đầu với 8.400 robot, trong khi Unitree đứng thứ hai với 5.900 chiếc. Galbot, UBTech và Leju cũng sản xuất từ vài trăm robot trở lên mỗi năm. Các con số cho thấy năng lực làm phần cứng, chuỗi cung ứng và tốc độ mở rộng sản xuất của Trung Quốc đang vượt xa nhiều thị trường khác.
Tuy nhiên, lượng máy xuất xưởng chưa đồng nghĩa với số robot đang tạo ra giá trị trong công việc. Georg Stieler, nhà phân tích chuyên tư vấn cho doanh nghiệp robot Trung Quốc, ước tính 50 đến 70% robot hình người xuất xưởng trong năm nay có thể được đưa vào các trung tâm huấn luyện thay vì làm việc thực sự.
Đây là điểm khác biệt giữa thị trường robot hình người và thị trường thiết bị điện tử tiêu dùng. Một chiếc điện thoại xuất xưởng thường sớm đến tay người dùng. Một robot được bán cho trung tâm huấn luyện có thể dành phần lớn thời gian để lặp lại thao tác, tạo dữ liệu và hoàn thiện thuật toán, chưa tạo ra năng suất thương mại tương xứng.
Nhóm khách hàng dễ nhận thấy nhất là người tiêu dùng muốn trải nghiệm sớm. Một số người Trung Quốc đã đặt mua U1 Pro của UBTech dù biết robot chưa thể nấu ăn hay lau nhà. Sức hút nằm ở trải nghiệm sở hữu một sản phẩm mới và khả năng làm bạn đồng hành cảm xúc.
UBTech cho biết dòng U1 nhận 13.361 đơn đặt hàng tính đến ngày 30/6, chưa đầy một tháng sau khi mở bán trước. Ba phiên bản Lite, Pro và Ultra có giá từ 119.800 đến 990.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 17.820 đến 147.270 USD. Robot có thể biểu lộ nét mặt, nhận giọng nói và trò chuyện bằng AI, nhưng giá cao và khả năng làm việc nhà còn hạn chế.
 |
| Robot hình người quỳ xin tiền trên phố gây tranh cãi |
Doanh nghiệp dịch vụ cũng bắt đầu thử nghiệm. Japan Airlines dùng robot Unitree để vận chuyển hành lý và hàng hóa tại sân bay Haneda từ đầu tháng 5. Matrix Robotics cho biết đã nhận khoảng 1.000 đơn đặt hàng mẫu Matrix 3 giá 99.000 USD từ các chuỗi cà phê, khách sạn và khách hàng khác. EngineAI chào bán robot kích thước người thật từ 180.000 nhân dân tệ cho hoạt động biểu diễn, bảo vệ hoặc hướng dẫn tại bảo tàng.
Nhưng giáo dục, nghiên cứu và các trung tâm huấn luyện mới là nhóm tạo doanh thu rõ hơn. Theo CNBC, gần ba phần tư doanh thu robot hình người của Unitree trong chín tháng đầu năm 2025 đến từ các trường đại học và tổ chức nghiên cứu.
Các trung tâm huấn luyện dùng người điều khiển robot từ xa để dạy máy cầm, nắm, phân loại hoặc di chuyển đồ vật. Mỗi lần robot thực hiện thao tác tạo ra dữ liệu về hình ảnh, vị trí khớp, lực tác động và kết quả. Dữ liệu này được dùng để huấn luyện AI hiện thân, tức hệ thống AI có thể quan sát, ra quyết định và hành động trong thế giới vật lý.
Trung Quốc đã có hơn 90 trung tâm như vậy được thành lập hoặc đang xây dựng tính đến tháng 6, theo Interact Analysis. Một số cơ sở công bố tạo hơn 10 triệu điểm dữ liệu mỗi năm. Leju cho biết trung tâm huấn luyện đóng góp 45% doanh số robot Kuavo của hãng trong năm ngoái. UBTech nhận các đơn hàng trị giá 140 triệu nhân dân tệ từ những trung tâm được chính phủ hậu thuẫn trong năm 2025.
Vòng quay này tạo ra một thị trường đặc thù. Chính quyền hỗ trợ xây cơ sở, cơ sở mua robot, người vận hành tạo dữ liệu, rồi dữ liệu được bán lại cho nhà sản xuất để cải thiện sản phẩm. Nhu cầu vì thế vừa là nhu cầu mua thiết bị, vừa là khoản đầu tư cho dữ liệu mà ngành robot chưa thể thu thập đủ từ môi trường thật.
Robot hình người có lợi thế lý thuyết vì nhà máy, văn phòng và nhà ở đều được thiết kế theo kích thước, tầm với và cách di chuyển của con người. Một cỗ máy có hai tay, hai chân có thể dùng cầu thang, cửa và dụng cụ sẵn có mà không cần cải tạo toàn bộ không gian.
 |
| Robot hình người phá kỷ lục 100 m của Usain Bolt |
Trở ngại nằm ở độ khéo léo, tốc độ và khả năng ứng biến. Robot có thể nhảy múa theo kịch bản nhưng dễ thất bại khi vị trí vật thể, ánh sáng hoặc bề mặt thay đổi. Reuters ghi nhận robot tại một trung tâm ở Liễu Châu chỉ hoàn thành các tác vụ đơn giản với tốc độ hoặc sản lượng bằng khoảng 20% con người. Người mới điều khiển có thể phải thử 300 lần mới tạo được một chuyển động dùng được, trong khi người có kinh nghiệm vẫn cần khoảng 50 lần.
Trong nhà máy, robot hình người còn phải cạnh tranh với cánh tay robot và xe tự hành vốn nhanh, ổn định, dễ kiểm soát hơn. Xiaomi cho biết 91% quy trình lắp ráp tại nhà máy xe điện ở Bắc Kinh đã được tự động hóa, trong đó hơn 700 robot công nghiệp làm nhiệm vụ hàn, tán đinh và dán kết cấu. Với công việc cố định, một thiết bị chuyên dụng thường kinh tế hơn một robot có hình dáng con người.
Khả năng thương mại trước mắt vì thế tập trung ở việc nguy hiểm, lặp lại và có môi trường được chuẩn hóa. Galbot đã đưa robot vào nhà thuốc tại hơn 20 thành phố Trung Quốc để lấy hàng theo đơn. Hãng cho biết robot mất khoảng một phút để chọn một sản phẩm và đạt tỷ lệ thành công trên 95%. Đây là bài toán hẹp, có kệ hàng và quy trình rõ ràng, phù hợp hơn mục tiêu tạo robot đa năng.
Sự bùng nổ robot Trung Quốc mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận phần cứng với nhiều mức giá hơn. Tuy nhiên, quyết định đầu tư cần bắt đầu từ công việc cụ thể, thay vì khả năng biểu diễn hoặc kỳ vọng robot sẽ thay người ở mọi vị trí.
Doanh nghiệp nên đo thời gian hoàn thành tác vụ, tỷ lệ lỗi, số giờ hoạt động liên tục, chi phí bảo trì, mức độ phụ thuộc vào điều khiển từ xa và khả năng tích hợp với phần mềm hiện có. Cần tính cả chi phí cải tạo không gian, đào tạo nhân sự, lưu trữ dữ liệu và an toàn khi robot làm việc gần con người. Giá mua máy chỉ là một phần của tổng chi phí sử dụng.
Với trường đại học và phòng thí nghiệm Việt Nam, robot hình người có thể là nền tảng nghiên cứu AI hiện thân, thị giác máy tính và điều khiển. Giá trị sẽ cao hơn nếu thiết bị cho phép truy cập bộ công cụ phát triển, dữ liệu cảm biến và giao diện lập trình. Một robot đóng kín, chỉ chạy kịch bản của nhà sản xuất, khó tạo ra năng lực nghiên cứu lâu dài.
Ở tầng chính sách, Việt Nam cần sớm đặt yêu cầu về an toàn vận hành, bảo vệ dữ liệu hình ảnh và âm thanh, trách nhiệm khi robot gây thiệt hại, cùng tiêu chuẩn kết nối trong môi trường công nghiệp. Robot có camera, micro và khả năng di chuyển liên tục có thể thu thập lượng lớn dữ liệu về nhà máy, nhân viên và khách hàng. Rủi ro này phải được đánh giá ngay từ giai đoạn thử nghiệm.
Thị trường robot hình người Trung Quốc đang lớn nhanh nhờ năng lực sản xuất, vốn và chính sách. Nhưng câu hỏi quyết định vẫn là máy có tạo ra năng suất đủ bù chi phí hay không. Khi phần lớn robot còn được mua để huấn luyện chính robot, doanh số cao mới phản ánh quy mô cuộc thử nghiệm, chưa phải bằng chứng về một cuộc thay thế lao động trên diện rộng.
Ba phép thử trước khi mua robot hình ngườiMột là, robot phải hoàn thành một tác vụ cụ thể trong môi trường thực, thay vì chỉ chạy màn trình diễn dựng sẵn. Hai là, doanh nghiệp cần so sánh trực tiếp chi phí và độ ổn định với cánh tay robot, xe tự hành hoặc phương án cải tiến quy trình. Ba là, hợp đồng phải làm rõ quyền truy cập dữ liệu, cập nhật phần mềm, bảo trì, an toàn và trách nhiệm khi xảy ra sự cố. |
