| Robot hình người quỳ xin tiền trên phố gây tranh cãi Robot tình dục AI Trung Quốc tích hợp cảm biến thông minh Cổ phiếu Unitree tăng 542% ngày đầu lên sàn Thượng Hải |
 |
| Ông Wang Xingxing, người sáng lập Unitree Robotics phát biểu tại Hội nghị Internet Thế giới năm 2026. Ảnh:Getty. |
Robot hình người đang tạo ra một trong những làn sóng đầu tư lớn của ngành công nghệ, nhưng Wang Xingxing, nhà sáng lập Unitree Robotics, cho rằng ngành này vẫn còn cách một bước đột phá thực sự nhiều năm.
Phát biểu tại Hội nghị Robot Thế giới ở Bắc Kinh ngày 20/8, Wang mô tả “thời điểm ChatGPT” của ngành robot là lúc một robot có thể được đưa vào một ngôi nhà chưa từng biết trước, sau đó tự hoàn thành khoảng 80% nhiệm vụ chỉ bằng yêu cầu bằng văn bản hoặc giọng nói.
Theo Wang, cột mốc này có thể xuất hiện trong vòng hai đến ba năm nếu công nghệ phát triển nhanh. Trong kịch bản chậm hơn, ngành robot có thể cần từ 5 đến 10 năm.
Dự báo mới thận trọng hơn quan điểm Wang đưa ra tại hội nghị một năm trước, khi ông cho rằng cột mốc tương tự có thể xuất hiện trong chưa đầy 5 năm.
Khái niệm “thời điểm ChatGPT” được dùng để chỉ một bước ngoặt khiến công nghệ chuyển từ lĩnh vực chủ yếu dành cho giới nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ sang khả năng ứng dụng rộng rãi. ChatGPT ra mắt cuối năm 2022 đã tạo ra tác động tương tự với AI tạo sinh, đưa công nghệ này tới hàng trăm triệu người dùng và thúc đẩy cuộc đua đầu tư vào chip, trung tâm dữ liệu và các mô hình AI. Với robot hình người, Wang cho rằng bước ngoặt tương ứng chưa xuất hiện.
Nhận định của người sáng lập Unitree cho thấy khoảng cách giữa những màn trình diễn gây ấn tượng của robot hình người với khả năng tạo ra giá trị kinh tế trong môi trường thực tế.
Unitree được thành lập năm 2016 tại Hàng Châu, Trung Quốc. Công ty trở nên nổi tiếng trên toàn cầu nhờ những đoạn video cho thấy robot có thể chạy, nhảy, khiêu vũ hoặc thực hiện các động tác võ thuật.
Nhưng thực hiện một chuỗi động tác được huấn luyện trước khác xa với việc tự xử lý hàng loạt nhiệm vụ phát sinh trong một ngôi nhà, nhà máy hay cửa hàng.
 |
| Robot hình người quỳ xin tiền trên phố gây tranh cãi |
Wang thừa nhận robot của Unitree hiện vẫn kém hiệu quả hơn người lao động. Một hạn chế khác là robot thường phải được huấn luyện lại khi chuyển sang nhiệm vụ mới.
Đây là bài toán về khả năng khái quát hóa của AI. Một người có thể học cách đặt chiếc cốc lên bàn rồi nhanh chóng thích nghi khi kích thước cốc, chiều cao bàn hoặc vị trí đồ vật thay đổi. Robot có thể hoạt động tốt trong điều kiện đã được huấn luyện nhưng gặp khó khi môi trường xuất hiện những thay đổi nhỏ. Một vấn đề khác nằm ở độ chính xác của chuyển động.
Theo Wang, robot hiện có thể lập kế hoạch tương đối tốt cho chuyển động tổng thể nhưng dễ thất bại ở “vài centimet hoặc milimet cuối cùng”. Khoảng cách rất nhỏ này lại quyết định robot có cầm đúng một chiếc cốc, lắp chính xác một linh kiện hay đặt vật thể vào đúng vị trí hay không.
Với những công việc trong nhà máy hoặc môi trường có con người, sai số vài centimet có thể biến một màn trình diễn đẹp mắt thành một hệ thống khó triển khai thương mại.
Unitree đang tìm cách giải quyết vấn đề bằng một “vòng lặp phát triển tự tiến hóa”. Theo mô hình Wang mô tả, AI tham gia viết và kiểm tra mã điều khiển robot. Kết quả của mỗi vòng thử nghiệm được chấm điểm rồi đưa trở lại hệ thống để cải thiện phiên bản tiếp theo.
Nếu phương pháp này hiệu quả, robot có thể giảm dần sự phụ thuộc vào việc con người phải viết thủ công từng chuỗi điều khiển cho từng nhiệm vụ.
Sự thận trọng của Wang xuất hiện ngay sau màn ra mắt thị trường chứng khoán gây chú ý của Unitree.
Ngày 19/8, cổ phiếu Unitree bắt đầu giao dịch trên sàn STAR Market thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải. Giá phát hành được ấn định ở mức 150,80 nhân dân tệ mỗi cổ phiếu.
Kết thúc phiên giao dịch đầu tiên, cổ phiếu đóng cửa ở 845 nhân dân tệ, tăng khoảng 460% so với giá IPO. Unitree huy động khoảng 6,1 tỷ nhân dân tệ, tương đương hơn 900 triệu USD.
Đà tăng mạnh cho thấy nhà đầu tư đang đặt kỳ vọng lớn vào robot hình người. Tuy nhiên, chính những nhận xét của Wang đặt ra câu hỏi quan trọng hơn: tốc độ tăng giá cổ phiếu có đang đi nhanh hơn tốc độ trưởng thành của công nghệ?
 Cổ phiếu Unitree tăng 542% ngày đầu lên sàn Thượng Hải Cổ phiếu Unitree tăng hơn 500% trong ngày đầu niêm yết tại Thượng Hải, phản ánh sức nóng của robot hình người Trung Quốc khi ... |
Phiên 20/8, cổ phiếu Unitree điều chỉnh mạnh sau mức tăng đột biến trong ngày đầu giao dịch. Khoảng cách giữa kỳ vọng tài chính và khả năng ứng dụng là vấn đề mà toàn ngành robot hình người phải giải quyết. Một robot có thể nhảy hoặc thực hiện động tác võ thuật là bằng chứng về khả năng điều khiển cơ học. Nhưng để doanh nghiệp đầu tư hàng nghìn robot, thiết bị phải chứng minh rằng chi phí mua, vận hành, bảo dưỡng và huấn luyện thấp hơn hoặc tạo ra năng suất cao hơn phương án sử dụng lao động hiện tại. Đây mới là phép thử về khả năng thương mại hóa, trong khi Trung Quốc chiếm hơn 97% lượng robot hình người xuất xưởng. Dù công nghệ chưa đạt tới điểm bùng nổ, Trung Quốc đang xây dựng lợi thế lớn về quy mô sản xuất.
Dữ liệu thị trường cho thấy khoảng 19.100 robot hình người được xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026, tăng 272% so với cùng kỳ năm trước. Các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm hơn 97% lượng xuất xưởng toàn cầu.
AgiBot dẫn đầu với khoảng 8.400 robot, tương đương 44% thị trường. Unitree đứng thứ hai với khoảng 5.900 chiếc, chiếm khoảng 31%.
Những con số này cho thấy lợi thế hiện tại của Trung Quốc không chỉ nằm ở các nguyên mẫu thử nghiệm. Một chuỗi cung ứng robot hình người với động cơ, bộ truyền động, cảm biến, pin, linh kiện cơ khí và phần mềm đang hình thành với tốc độ nhanh. Tuy nhiên, số robot xuất xưởng chưa đồng nghĩa với khả năng tạo lợi nhuận bền vững.
Bài toán lớn tiếp theo là các robot đó có thể tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế khi đi vào nhà máy, kho hàng, cửa hàng và gia đình.
Đó cũng là lý do nhận định của Wang đáng được quan tâm. Cuộc đua robot hình người có thể đã bước vào giai đoạn sản xuất hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn thiết bị mỗi năm, nhưng ngành này vẫn chưa tìm thấy một ứng dụng có sức lan tỏa tương đương ChatGPT đối với AI tạo sinh.
 |
| Robot hình người còn cách ‘thời điểm ChatGPT’ tới 10 năm? |
Giới phân tích vẫn nhìn thấy những lợi thế cạnh tranh của Unitree. Theo Nomura, tập đoàn dịch vụ tài chính có trụ sở tại Nhật Bản, đánh giá cao khả năng kiểm soát chi phí phần cứng và tốc độ cải tiến sản phẩm của công ty.
Unitree tự phát triển và sản xuất phần lớn các thành phần quan trọng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà cung cấp bên ngoài. Theo ước tính được công bố, linh kiện gia công bên ngoài chiếm chưa tới một phần năm tổng chi phí của hãng.
Khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng giúp Unitree cải thiện biên lợi nhuận gộp từ 44% năm 2022 lên khoảng 60% năm 2025.
Tốc độ phát triển sản phẩm cũng có thể giúp công ty thử nghiệm những môi trường ứng dụng mới sớm hơn đối thủ. Trong một thị trường chưa xác định được đâu sẽ là ứng dụng chủ lực, khả năng thử nhanh và giảm giá thành có thể trở thành lợi thế lớn.
Paolo Ardoino, Giám đốc điều hành Tether, công ty phát hành đồng tiền số ổn định USDT, cũng đánh giá Unitree là một doanh nghiệp cần theo dõi trong quá trình phát triển robot.
Tether đã rót vốn vào lĩnh vực này. Tháng 6, doanh nghiệp tham gia vòng gọi vốn của hãng robot Đức NEURA Robotics cùng một số tập đoàn công nghệ lớn.
Sự xuất hiện của dòng vốn từ AI, chip và tài sản số cho thấy robot đang dần trở thành một trong những hướng đầu tư tiếp theo của ngành công nghệ.
Sự phát triển của Unitree và ngành robot Trung Quốc mang một hàm ý trực tiếp với doanh nghiệp Việt Nam. Trong ngắn hạn, robot hình người chưa phải giải pháp có thể thay thế lao động trên diện rộng. Khả năng thích nghi với môi trường mới, độ chính xác, độ tin cậy và chi phí vận hành vẫn là những vấn đề chưa được giải quyết hoàn toàn.
Doanh nghiệp vì thế cần đánh giá robot dựa trên một nhiệm vụ cụ thể thay vì khả năng biểu diễn. Thực tế nhà máy điện tử, kho vận, dây chuyền sản xuất hoặc môi trường nguy hiểm có thể là những nơi phù hợp để thử nghiệm trước, bởi nhiệm vụ tại đây dễ chuẩn hóa và hiệu quả đầu tư có thể đo bằng thời gian, sản lượng hoặc chi phí lao động.
Về dài hạn, lợi thế quy mô của Trung Quốc cũng đặt ra một câu hỏi khác cho Việt Nam. Khi robot hình người được sản xuất với số lượng lớn và giá giảm nhanh, doanh nghiệp trong nước sẽ đứng ở vị trí nào trong chuỗi giá trị, người mua thiết bị hoàn chỉnh hay nhà cung cấp linh kiện, phần mềm và giải pháp tích hợp?
“Thời điểm ChatGPT” của robot có thể còn cách 10 năm như kịch bản thận trọng của Wang Xingxing. Nhưng cuộc đua xây dựng chuỗi cung ứng, dữ liệu huấn luyện và năng lực ứng dụng robot đã diễn ra ngay lúc này.
“Thời điểm ChatGPT” của robot là gì?Theo cách Wang Xingxing mô tả, robot hình người đạt “thời điểm ChatGPT” khi một thiết bị có thể được đưa vào môi trường chưa từng biết trước và tự hoàn thành khoảng 80% nhiệm vụ theo yêu cầu bằng giọng nói hoặc văn bản. Điểm cốt lõi không nằm ở khả năng đi bộ, chạy, nhảy hay biểu diễn. Robot phải hiểu yêu cầu, nhận biết môi trường, lập kế hoạch và tự điều chỉnh hành động khi điều kiện thay đổi. Nếu đạt được khả năng này với chi phí phù hợp, robot hình người mới có cơ sở để chuyển từ sản phẩm thử nghiệm sang công cụ được sử dụng rộng rãi trong đời sống và sản xuất. |
