Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng - Ngọn lửa từ chiến khu Việt Bắc và khát vọng báo chí trong kỷ nguyên vươn mình

Di tích lịch sử quốc gia Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng.

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), nhìn lại hành trình hình thành và phát triển của nền báo chí cách mạng, Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng hiện lên như một dấu son đặc biệt. Từ mái trường đơn sơ giữa đại ngàn Việt Bắc năm nào đã thắp lên ngọn lửa nghề nghiệp, hun đúc bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng cho những người cầm bút, để rồi ngọn lửa ấy tiếp tục được truyền nối qua nhiều thế hệ, đồng hành cùng dân tộc trong hành trình đấu tranh, xây dựng và phát triển đất nước.

Từ mái trường giữa đại ngàn Việt Bắc

Năm 1949, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng được thành lập tại xóm Bờ Rạ, xã Tân Thái, huyện Đại Từ (nay là xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên). Đây là trường đào tạo báo chí đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đánh dấu bước phát triển quan trọng của nền báo chí cách mạng Việt Nam.

Sự ra đời của nhà trường thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với công tác báo chí. Trong hoàn cảnh chiến tranh gian khó, báo chí vẫn được xác định là một mặt trận quan trọng của cách mạng; người làm báo là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; cây bút và trang giấy là những vũ khí sắc bén phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Ngôi trường mang tên cụ Huỳnh Thúc Kháng - Nhà yêu nước, nhà báo lớn của dân tộc, người sáng lập và làm chủ bút Báo Tiếng Dân. Đó không chỉ là sự tri ân đối với một nhân cách lớn mà còn gửi gắm kỳ vọng về một thế hệ người làm báo giàu lòng yêu nước, bản lĩnh, chính trực và tận tụy phụng sự Nhân dân.

Sự ra đời của nhà trường thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với công tác báo chí.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng không chỉ nằm ở vai trò là cơ sở đào tạo báo chí đầu tiên, mà còn ở đội ngũ giảng viên gồm nhiều nhà lãnh đạo, nhà báo, nhà văn hóa lớn của đất nước như Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Xuân Thủy, Tố Hữu... Những bài giảng tại chiến khu năm ấy không đơn thuần truyền đạt kỹ năng nghề nghiệp mà còn bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, hun đúc trách nhiệm xã hội và đạo đức của người cầm bút.

Từ những lớp học đơn sơ giữa núi rừng Việt Bắc, nhiều học viên đã trưởng thành, trở thành những nhà báo cách mạng tiêu biểu, góp phần tạo nên sức mạnh của báo chí trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước.

Đến khát vọng nghề báo trong thời đại số

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, nhưng những giá trị mà Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng để lại vẫn còn nguyên ý nghĩa. Đó là tinh thần phụng sự Tổ quốc và Nhân dân; là lòng trung thành với lợi ích quốc gia, dân tộc; là sự trung thực với sự thật và trách nhiệm xã hội của người làm báo.

Trong bối cảnh truyền thông hiện đại phát triển mạnh mẽ, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Sự bùng nổ của mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đã tạo ra môi trường thông tin đa chiều, giúp công chúng tiếp cận thông tin nhanh chóng và thuận tiện hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó là không ít thách thức. Tin giả, thông tin sai lệch, những biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức truyền thông và áp lực cạnh tranh về tốc độ đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với người làm báo. Điều đó đòi hỏi đội ngũ những người làm báo phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Công nghệ có thể làm thay đổi phương thức sản xuất và truyền tải thông tin, nhưng những giá trị cốt lõi của nghề báo được hun đúc từ chiến khu Việt Bắc năm xưa vẫn là nền tảng để báo chí giữ vững niềm tin trong lòng công chúng. Chính những giá trị ấy đã và đang làm nên bản sắc của nền báo chí cách mạng Việt Nam trong suốt một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc.

Tiếp nối ngọn lửa Việt Bắc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đất nước đang đứng trước những thời cơ lịch sử để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Trong hành trình đó, báo chí tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa khát vọng phát triển, củng cố niềm tin xã hội và tạo đồng thuận trong Nhân dân.

Tại Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; thực sự là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Ghi nhận những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, vì lợi ích dân tộc, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ hai cho Báo chí cách mạng Việt Nam vào dịp kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.

Đó cũng chính là sự tiếp nối tinh thần của Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Nếu thế hệ đi trước vượt qua bom đạn chiến tranh để đưa sự thật đến với Nhân dân thì thế hệ hôm nay phải vượt qua những thách thức của thời đại số, làm chủ công nghệ mới, bảo vệ sự thật, lan tỏa những giá trị tích cực và góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, báo chí không chỉ phản ánh hiện thực mà còn tham gia kiến tạo tương lai. Mỗi tác phẩm báo chí cần trở thành cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân, giữa chủ trương với thực tiễn, giữa khát vọng phát triển với hành động cụ thể.

Từ mái trường đơn sơ giữa núi rừng Việt Bắc năm 1949 đến những tòa soạn hội tụ ứng dụng công nghệ số hôm nay là hành trình phát triển đầy tự hào của báo chí cách mạng Việt Nam. Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, nhưng ngọn lửa được thắp lên từ Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng vẫn luôn cháy sáng, soi đường cho các thế hệ người làm báo.

Giữ gìn và phát huy ngọn lửa ấy không chỉ là trách nhiệm của những người làm báo, mà còn là cách để tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của báo chí cách mạng trong sự nghiệp xây dựng đất nước, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong thế kỷ XXI.