Công nghệ chiến lược là một trong những nhóm ngành thuộc diện được hưởng chính sách học bổng theo Dự thảo Thông tư đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, quy định chi tiết một số nội dung và biện pháp tổ chức thực hiện chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược theo Nghị định số 179/NĐ-CP ngày 20/05/2026 của Chính phủ.
Theo Dự thảo, bên cạnh các thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được xét tuyển thẳng, những thí sinh nằm trong tốp 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc có cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học.
Tại Điều 4 về mức điểm và nguyên tắc xác định, Dự thảo quy định điểm xếp hạng của thí sinh được tính bằng điểm môn Toán cộng với điểm của hai môn có kết quả cao nhất trong số các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Điểm từng môn tính theo thang điểm 10, không nhân hệ số, không bao gồm điểm ưu tiên, điểm khuyến khích, điểm cộng và điểm quy đổi từ chứng chỉ hoặc kết quả đánh giá khác.
Tuy nhiên, đối với hai nhóm ngành Công nghệ thông tin và Máy tính, môn Tin học đang được nhiều cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong tổ hợp xét tuyển. Từ thực tế này, một số chuyên gia cho rằng cần nghiên cứu bổ sung môn Tin học vào tổ hợp xét học bổng để phù hợp hơn với phương thức tuyển sinh hiện nay và tạo thêm cơ hội cho những thí sinh có năng lực, định hướng rõ ràng trong lĩnh vực công nghệ.
 |
| Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Xuân Dậu, Trưởng khoa An toàn thông tin, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông. Ảnh: NVCC. |
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Xuân Dậu - Trưởng khoa An toàn thông tin, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho biết, bên cạnh các tổ hợp xét tuyển truyền thống, hiện nhiều trường đại học đã đưa môn Tin học vào tổ hợp xét tuyển các ngành thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông. Năm 2026, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông sử dụng tổ hợp Toán, Vật lí, Tin học và Toán, Tin học, Tiếng Anh để tuyển sinh các ngành thuộc nhóm Công nghệ thông tin và Máy tính.
Theo thầy Dậu, việc môn Tin học ngày càng được sử dụng trong tuyển sinh xuất phát từ sự thay đổi của nhu cầu đào tạo và thị trường nhân lực trong lĩnh vực công nghệ. Môn học này không chỉ giúp học sinh hình thành kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ mà còn rèn luyện tư duy logic, khả năng phân tích, giải quyết vấn đề và bước đầu tiếp cận với lập trình. Đây đều là những năng lực có ý nghĩa đối với quá trình học tập các ngành công nghệ thông tin và truyền thông ở bậc đại học.
Phân tích về vai trò của môn Tin học, thầy Dậu cho biết chương trình trung học phổ thông trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về máy tính, mạng, tư duy logic, lập trình và phát triển ứng dụng. Những kiến thức này có mối liên hệ trực tiếp với các ngành như Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo và An toàn thông tin.
Do đó, theo thầy Dậu, điểm thi môn Tin học có thể cung cấp thêm cơ sở để đánh giá mức độ phù hợp của thí sinh với nhóm ngành công nghệ. Việc bổ sung các tổ hợp có môn Tin học cũng giúp thí sinh có thêm lựa chọn, đặc biệt là những em có năng lực và định hướng rõ ràng trong lĩnh vực này.
Tiến sĩ Trần Ánh Phương cho biết, từ kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025, Tin học trở thành môn thi tự chọn, tạo cơ sở để các trường đại học sử dụng kết quả môn thi này trong xét tuyển. Nhiều trường đã đưa môn Tin học vào tổ hợp xét tuyển, trong đó có Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội)...
 |
| Tiến sĩ Trần Ánh Phương - Trưởng ban Truyền thông Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp Đại học, Cao đẳng Việt Nam. Ảnh: NVCC. |
Theo Tiến sĩ Trần Ánh Phương, việc các tổ hợp được nêu trong Dự thảo chưa có môn Tin học có thể dẫn đến bất cập khi thí sinh lựa chọn môn học sát với ngành đào tạo nhưng lại không có cơ hội được xét học bổng đối với chính nhóm ngành Máy tính, Công nghệ thông tin. Theo bà, điều này cũng chưa thực sự phù hợp với mục tiêu thu hút người giỏi vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược được đặt ra tại Nghị định 179/2026/NĐ-CP.
Tiến sĩ Trần Ánh Phương phân tích, đối với nhóm ngành Máy tính và Công nghệ thông tin, môn Tin học ở bậc trung học phổ thông có tính chất gần với môn chuyên ngành. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 thiết kế môn Tin học theo hai định hướng, trong đó định hướng Khoa học máy tính trang bị cho học sinh kiến thức về thuật toán, lập trình, cấu trúc dữ liệu và tư duy máy tính - những năng lực nền tảng đối với các lĩnh vực như Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo và An toàn thông tin.
Theo đó, điểm thi môn Tin học không chỉ cho thấy năng lực tư duy logic, giải quyết vấn đề bằng thuật toán mà còn phần nào phản ánh mức độ quan tâm và định hướng của thí sinh đối với lĩnh vực này.
“Việc đưa môn Tin học vào các tổ hợp xét học bổng sẽ góp phần lựa chọn đúng đối tượng, đồng thời hạn chế tình trạng thí sinh chọn ngành không phù hợp, dẫn đến bỏ học hoặc chuyển hướng trong quá trình đào tạo” - cô Phương bày tỏ.
Cùng quan điểm cần nghiên cứu bổ sung môn Tin học, Tiến sĩ Phạm Kim Thư - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu nghị cho rằng trước hết cần xem xét đối với những ngành mà môn học này có liên quan trực tiếp đến năng lực đầu vào và quá trình đào tạo.
“Thực tế hiện nay, một số trường đại học đã sử dụng các tổ hợp có môn Tin học để tuyển sinh các ngành công nghệ. Vì vậy, đối với những ngành như Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo, An toàn thông tin..., việc nghiên cứu bổ sung các tổ hợp có môn Tin học sẽ giúp phản ánh đầy đủ hơn năng lực của thí sinh, đồng thời tạo sự tương thích giữa phương thức tuyển sinh của các trường và tiêu chí xét học bổng” - Tiến sĩ Phạm Kim Thư chia sẻ.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phạm Kim Thư cho rằng không nên bổ sung môn Tin học một cách đồng loạt cho cả 111 ngành, mà cần xem xét dựa trên mức độ phù hợp của môn học với từng ngành đào tạo. “Học bổng Chính phủ là chính sách sử dụng ngân sách Nhà nước, do đó các tiêu chí cần ổn định, minh bạch và bảo đảm công bằng. Theo tôi, hướng phù hợp là nghiên cứu bổ sung môn Tin học đối với những nhóm ngành có liên quan trực tiếp, thay vì áp dụng đồng loạt cho tất cả các ngành” - thầy bày tỏ.
Theo Tiến sĩ Phạm Kim Thư, nếu được thiết kế hợp lý, việc bổ sung môn Tin học sẽ góp phần tạo sự đồng bộ giữa chính sách học bổng, tuyển sinh đại học và định hướng phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Chính sách học bổng Chính phủ hướng tới 111 ngành thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Trong đó, nhiều nhóm ngành gắn trực tiếp với năng lực số.
 |
| Sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông trong tiết thực hành. Ảnh: NVCC. |
Việc đưa môn Tin học vào các tổ hợp xét học bổng đối với những ngành phù hợp, theo các chuyên gia, sẽ góp phần nhận diện và khuyến khích học sinh có năng lực về tư duy thuật toán, lập trình, dữ liệu và công nghệ, qua đó tạo nguồn nhân lực có nền tảng đáp ứng yêu cầu của các lĩnh vực ưu tiên phát triển.
Về vấn đề này, Tiến sĩ Trần Ánh Phương cho hay, việc ưu tiên phát triển nguồn nhân lực số là một trong những định hướng quan trọng của Việt Nam, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP có giá trị lớn, dành cho khoảng 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành. Nếu môn Tin học được sử dụng trong tổ hợp xét học bổng, học sinh và phụ huynh sẽ có thêm động lực đầu tư cho môn học này ngay từ bậc phổ thông.
Thực tế, Tin học đã là môn học bắt buộc từ lớp 3 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, việc dạy và học môn Tin học vẫn gặp khó khăn do thiếu giáo viên, thiết bị và điều kiện thực hành. Vì vậy, theo Tiến sĩ Trần Ánh Phương, một chính sách thống nhất, trong đó Tin học vừa là môn thi tốt nghiệp, vừa được sử dụng trong xét tuyển đại học và xét học bổng, sẽ góp phần nâng vị thế của môn học trong giáo dục phổ thông.
Cô Phương nhận định, khi môn Tin học được coi trọng đúng mức, các trường phổ thông sẽ có thêm động lực đầu tư cho đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và hoạt động dạy học. Đồng thời, chính sách này cũng góp phần tạo nguồn thí sinh có nền tảng phù hợp với các ngành công nghệ chiến lược, qua đó tăng sự kết nối giữa giáo dục phổ thông và mục tiêu phát triển nhân lực số quốc gia.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Xuân Dậu cho rằng việc nhiều trường đại học đã sử dụng các tổ hợp có môn Tin học trong xét tuyển đã tạo động lực để học sinh chú trọng hơn đến môn học này ở bậc trung học phổ thông. Nếu các tổ hợp có môn Tin học được bổ sung vào danh sách xét cấp học bổng Chính phủ, sức hút của môn học sẽ còn lớn hơn, khuyến khích học sinh đầu tư học tập ngay từ bậc phổ thông.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Xuân Dậu, nếu được bảo đảm về thời lượng và chất lượng dạy học, trong đó có năng lực của đội ngũ giáo viên và điều kiện thực hành, môn Tin học ở bậc phổ thông sẽ cung cấp nền tảng tốt cho sinh viên theo học các ngành Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính, Trí tuệ nhân tạo, An toàn thông tin.
Bên cạnh đó, việc tăng cường dạy và học Tin học ở bậc phổ thông cũng góp phần nâng cao mặt bằng năng lực số của thế hệ trẻ, tạo nền tảng cho quá trình phát triển nguồn nhân lực số và nhân lực công nghệ cao của Việt Nam.
