Phát huy vai trò của tạp chí, truyền thông và xuất bản trong kỷ nguyên mới

Khẳng định chức năng nghiên cứu, tư vấn chính sách, lan tỏa giá trị khoa học

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026), Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy vai trò của tạp chí, truyền thông và xuất bản trong kỷ nguyên phát triển mới”.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm gửi lời chúc mừng đến các lãnh đạo, đại biểu, các nhà khoa học, các nhà báo, cùng toàn thể cán bộ làm công tác tạp chí, truyền thông và xuất bản nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. GS.TS. Lê Văn Lợi đồng thời ôn lại truyền thống nền báo chí cách mạng Việt Nam từ khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập báo Thanh Niên ngày 21/6/1925, đặt nền móng cho sự ra đời và phát triển của sự nghiệp báo chí cách mạng.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn phát biểu tại hội thảo.

GS.TS. Lê Văn Lợi cho biết, trải qua hơn một thế kỷ, báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; là diễn đàn tin cậy của nhân dân và là công cụ quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. Trong các giai đoạn lịch sử, báo chí cách mạng đã góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước. Trong thời kỳ đổi mới, báo chí tiếp tục phát huy vai trò tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phản ánh đời sống xã hội, phát hiện nhân tố mới, đấu tranh phòng, chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí.

Đối với Viện Hàn lâm, GS.TS. Lê Văn Lợi nhận định, hệ thống tạp chí khoa học, hoạt động truyền thông và xuất bản không chỉ là phương tiện phổ biến tri thức mà còn là bộ phận quan trọng trong thực hiện chức năng nghiên cứu, tư vấn chính sách và lan tỏa giá trị khoa học xã hội, nhân văn. Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, các tạp chí khoa học chính là “trái tim học thuật” của Viện Hàn lâm, là nơi các công trình nghiên cứu được kiểm chứng qua phản biện khoa học, các luận cứ được hoàn thiện để phục vụ hoạch định chính sách và đưa tri thức hàn lâm đến gần hơn với đời sống.

GS.TS. Lê Văn Lợi khẳng định: “Một công trình nghiên cứu dù tầm cỡ đến đâu, nếu không được công bố trên những ấn phẩm uy tín và lan tỏa qua các kênh truyền thông chính thống, thì giá trị của nó sẽ chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp thay vì trở thành tài sản chung của xã hội”.

Công tác truyền thông tạo diện mạo mới cho Viện Hàn lâm

GS.TS. Lê Văn Lợi nhận định, thời gian qua, hệ thống tạp chí khoa học của Viện Hàn lâm đã ghi nhận những bước chuyển mình mang tính hệ thống và chất lượng. Thông qua hệ thống tạp chí khoa học, công tác truyền thông khoa học đã dịch chuyển từ mô hình công bố đơn thuần sang quản trị khoa học. Chất lượng học thuật của các tạp chí được nâng lên, quy trình biên tập được chuẩn hóa; hội nhập quốc tế thông qua các định hướng scopus, web of science… Qua đó, khẳng định quyết tâm của các tạp chí trong việc lan tỏa tri thức khoa học xã hội Việt Nam; định vị năng lực nội sinh của giới nghiên cứu nước nhà trị trên bản đồ học thuật toàn cầu.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, công tác truyền thông của Viện Hàn lâm đã và đang tạo ra một diện mạo mới đầy sống động, không còn bó hẹp trong các sự kiện hay không gian học thuật thuần túy. Truyền thông tại Viện Hàn lâm đã đổi mới tư duy theo hướng “đa phương tiện, đa nền tảng”, biến những lý luận khô khan, những dữ liệu nghiên cứu phức tạp thành những thông tin mang hơi thở cuộc sống. Đồng thời, hoạt động xuất bản tiếp tục khẳng định vị thế của một kênh lưu trữ văn hóa và tri thức lâu dài. Mỗi công trình nghiên cứu giá trị được xuất bản, là tư liệu quý giá phục vụ trực tiếp công tác đào tạo, giảng dạy và hoạch định chính sách.

Quang cảnh hội thảo.

Điểm nhấn nổi bật của giai đoạn 2025-2026 là quá trình chuyển đổi số trong hệ thống tạp chí khoa học. Nhiều tạp chí đã xây dựng website riêng và đi vào vận hành, được cấp chỉ số DOI, từng bước số hóa quy trình tiếp nhận, phản biện, biên tập và xuất bản bài viết trực tuyến. Tạp chí đã xuất bản đã được số hóa để phục vụ tra cứu, khai thác và phổ biến rộng rãi. Đội ngũ biên tập viên được tăng cường bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về công nghệ số, quản trị tòa soạn điện tử và an toàn thông tin, từ đó thúc đẩy thay đổi phương thức quản trị tạp chí theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, Fanpage Cổng Thông tin điện tử của Viện Hàn lâm đã từng bước trở thành một trong những kênh truyền thông số quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền và lan tỏa các hoạt động của Viện Hàn lâm tới đông đảo cán bộ, nhà khoa học, học viên, sinh viên và công chúng quan tâm. Fanpage hiện có hơn 5.500 lượt theo dõi; 605 bài viết được đăng tải; 3.988.197 lượt xem, tương tác, cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng của công chúng đối.

Công tác xuất bản tiếp tục phát huy vai trò truyền bá tri thức. Đến nay, nhà xuất bản đã ký quyết định phát hành 381 đầu sách; nhà xuất bản và các đơn vị liên quan đã tổ chức biên soạn, xuất bản nhiều công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn. Các xuất bản phẩm được tăng cường giới thiệu, quảng bá trên sàn sách trực tuyến quốc gia (book365.vn, website, fanpage, Zalo…) để giới thiệu nhanh chóng, rộng rãi. Cùng với xuất bản truyền thống, xuất bản điện tử và các hình thức xuất bản trên môi trường số từng bước được quan tâm phát triển, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản.

Tại hội thảo, các đại biểu đồng thời tập trung trao đổi, làm rõ vai trò của tạp chí, truyền thông trong việc cụ thể hóa đường lối của Đảng, định hướng khát vọng phát triển đất nước; nâng cao chất lượng học thuật, đưa hệ thống tạp chí trở thành diễn đàn khoa học uy tín cao; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo; thúc đẩy kiện toàn hệ thống tạp chí, truyền thông, xuất bản, đổi mới truyền thông khoa học để chuyển hóa tri thức thành nguồn lực xã hội; đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và nâng tầm vị thế học thuật quốc tế…