Đây là vụ án đầu tiên trên phạm vi cả nước được khởi tố liên quan đến hành vi sử dụng trái phép phần mềm máy tính có bản quyền. Vụ việc không chỉ thể hiện quyết tâm của lực lượng chức năng trong đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số mà còn phát đi thông điệp mạnh mẽ về yêu cầu thượng tôn pháp luật trong quá trình phát triển kinh tế số và chuyển đổi số quốc gia.
 |
| Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam, địa chỉ tại số 2371, tổ 92, Khu 8, phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Công an tỉnh Phú Thọ) |
Theo Công an tỉnh Phú Thọ, qua công tác nắm tình hình trên địa bàn, Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam, có địa chỉ tại phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ, đã cung cấp 81 máy tính cho nhiều cơ quan, doanh nghiệp và đơn vị trên địa bàn tỉnh.
Quá trình kiểm tra cho thấy các máy tính này được cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office có dấu hiệu sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép nhằm vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ của nhà sản xuất.
 |
| Cơ quan Cảnh sát điều tra đọc lệnh khám xét khẩn cấp nơi ở và nơi làm việc của Nguyễn Thị Thanh Huyền, SN 1981, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam. |
Từ các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra tiếp tục mở rộng xác minh và phát hiện thêm 350 máy tính do một cơ sở giáo dục quản lý, sử dụng cũng có dấu hiệu vi phạm tương tự. Số thiết bị này được xác định có liên quan đến Công ty TNHH Hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp công nghệ Tek-Solution, đều hoạt động trong lĩnh vực cung cấp thiết bị và giải pháp công nghệ thông tin.
Để phục vụ công tác điều tra, lực lượng chức năng đã tiến hành khám xét khẩn cấp nơi ở và nơi làm việc của một số cá nhân giữ vai trò quản lý, điều hành tại các doanh nghiệp liên quan; đồng thời thu giữ nhiều tài liệu, thiết bị điện tử và dữ liệu phục vụ việc làm rõ hành vi vi phạm.
Theo kết quả xác minh ban đầu, giá trị bản quyền hợp pháp của hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office hiện dao động từ khoảng 4 đến 9 triệu đồng cho mỗi máy tính.
Với số lượng thiết bị vi phạm được phát hiện bước đầu, thiệt hại trực tiếp đối với các chủ thể sở hữu quyền được ước tính lên tới hàng chục tỷ đồng.
 |
| Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ thi hành lệnh khám xét khẩn cấp nơi làm việc đối với Khuất Tiến Minh, sinh năm 1990, là Giám đốc Công ty TNHH MTV giải pháp công nghệ Tek- solution tại phường Hà Đông, thành phố Hà Nội. |
Tuy nhiên, theo cơ quan công an, hậu quả của hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm không chỉ được đo đếm bằng giá trị kinh tế. Việc sử dụng trái phép các sản phẩm phần mềm có bản quyền còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường cạnh tranh lành mạnh, làm suy giảm hiệu quả của cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, gây tổn hại đến hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp công nghệ.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần các nghị quyết của Đảng, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng có ý nghĩa quan trọng, góp phần tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Cơ quan công an cho biết, tình trạng sử dụng phần mềm không có bản quyền hiện vẫn diễn ra khá phổ biến. Một số đối tượng lợi dụng các website, diễn đàn công nghệ, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để quảng cáo, mua bán hoặc chia sẻ các phiên bản phần mềm vi phạm bản quyền; đồng thời cung cấp các công cụ kích hoạt trái phép nhằm qua mặt cơ chế bảo vệ của nhà sản xuất.
Bên cạnh việc vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, các phần mềm được kích hoạt trái phép còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn, an ninh mạng. Các công cụ bẻ khóa bản quyền có thể chứa mã độc, phần mềm gián điệp hoặc các chương trình điều khiển từ xa, tạo lỗ hổng bảo mật trên thiết bị của người sử dụng.
 |
| Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ công bố Lệnh khám xét khẩn cấp nơi làm việc của Bùi Đắc Ánh Dương, Giám đốc Công ty Cổ phần hệ thống thông tin ATHENA Việt Nam để phục vụ công tác điều tra. |
Điều này làm gia tăng nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu, lộ lọt thông tin nội bộ, xâm phạm bí mật kinh doanh hoặc trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng. Đối với các cơ quan, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục, những rủi ro này có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, dữ liệu và uy tín.
Các chuyên gia cho rằng, cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, cần tiếp tục nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp về việc sử dụng phần mềm có bản quyền, coi đây là một phần của văn hóa số và trách nhiệm tuân thủ pháp luật trong môi trường số.
Việc khởi tố vụ án đầu tiên về xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính được xem là dấu mốc quan trọng trong công tác thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Qua đó góp phần xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của kinh tế số trong giai đoạn mới.
Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan để xử lý theo quy định của pháp luật.
