 |
| Giáo hội Phật giáo Việt Nam cảnh báo về trào lưu đi chùa online. Ảnh chụp màn hình. |
Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi cách con người tiếp cận đời sống tín ngưỡng, khi nhiều hoạt động vốn gắn liền với không gian chùa chiền như lễ Phật, nghe thuyết pháp, tụng kinh hay tìm hiểu giáo lý nay có thể thực hiện thông qua điện thoại và máy tính. Tuy nhiên, cùng với những tiện ích mà công nghệ mang lại, trào lưu “đi chùa online” cũng đặt ra câu hỏi về tính chính thống của các nền tảng tâm linh trên mạng, cũng như việc làm thế nào để giữ được giá trị cốt lõi của đời sống tín ngưỡng trong môi trường số.
Tại buổi họp báo về Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, diễn ra chiều 2/11 tại TP.HCM, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Thông tin Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đã chia sẻ quan điểm về hiện tượng này, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kết hợp giữa ứng dụng công nghệ và gìn giữ những giá trị truyền thống của Phật giáo.
Theo Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động tôn giáo là cần thiết để thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại. Những nền tảng trực tuyến có thể giúp người dân tiếp cận giáo lý, tìm hiểu Phật pháp và tham gia một số hoạt động tâm linh mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Dù vậy, sự thuận tiện của công nghệ không đồng nghĩa với việc mọi hình thức thực hành tín ngưỡng trên mạng đều có thể thay thế những trải nghiệm trực tiếp tại cơ sở tự viện.
 |
| Ba hồi chuông cầu quốc thái dân an vào 6h ngày 1-7 |
Lý giải sự khác biệt giữa việc đến chùa và tham gia các hoạt động tâm linh trực tuyến, Thượng tọa cho rằng không gian chùa thường yên tĩnh, tạo điều kiện để người dân tập trung lắng nghe thuyết pháp và giữ tâm thanh tịnh. Ngược lại, khi sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị kết nối Internet, người dùng có thể chịu tác động từ nhiều yếu tố bên ngoài, khiến quá trình thực hành tín ngưỡng dễ bị gián đoạn hoặc trở thành hoạt động mang tính hình thức.
“Bản thân mỗi người phải xem mình có thật sự thành tâm hay chỉ đang chạy theo trào lưu. Điều quan trọng trong đời sống tâm linh là phải xuất phát từ tấm lòng và sự thành tâm của mỗi người”, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn nhấn mạnh.
Quan điểm này cho thấy vấn đề cốt lõi không nằm ở việc người dân thực hành tín ngưỡng tại chùa hay thông qua môi trường mạng, mà ở nhận thức, thái độ và mục đích của mỗi cá nhân. Công nghệ có thể tạo ra những phương thức tiếp cận mới, song không thể thay thế sự tự giác, tập trung và thành tâm vốn là những yếu tố quan trọng trong đời sống tinh thần của người thực hành Phật pháp.
 |
| Giáo hội Phật giáo Việt Nam cảnh báo về trào lưu đi chùa online. Ảnh chụp màn hình. |
Bên cạnh việc nhìn nhận những giá trị tích cực của hoạt động tôn giáo trực tuyến, đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng bày tỏ sự thận trọng trước sự xuất hiện ngày càng nhiều của các trang web, trò chơi và nền tảng liên quan đến trào lưu “đi chùa online”.
Theo Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, không phải mọi nội dung mang hình thức Phật giáo trên Internet đều phản ánh đúng giáo lý và những giá trị truyền thống của đạo Phật. Một số hoạt động được xây dựng theo phong trào hoặc thiên về hình thức có thể khiến người tham gia hiểu chưa đầy đủ, thậm chí hiểu sai về ý nghĩa của việc thực hành tín ngưỡng.
Trong môi trường mạng, nơi thông tin được chia sẻ nhanh chóng và người dùng có thể tiếp cận nhiều nội dung khác nhau, việc nhận diện nguồn tin chính thống trở thành yêu cầu quan trọng. Người dân cần chủ động tìm hiểu nguồn gốc của các nền tảng, lựa chọn những kênh thông tin đáng tin cậy thay vì tham gia theo tâm lý đám đông hoặc chỉ dựa vào mức độ phổ biến của một ứng dụng.
Thượng tọa cho rằng mỗi cá nhân cần nhận thức rõ tính phức tạp của môi trường mạng, đồng thời giữ sự tỉnh táo và khả năng lựa chọn khi tiếp cận những nội dung liên quan đến đời sống tâm linh. Những hoạt động chưa thực sự truyền tải đúng nội dung, ý nghĩa của Phật giáo hoặc chỉ được tổ chức theo hình thức, phong trào đều cần được xem xét thận trọng.
 |
| Chùa online là gì mà người dùng phải xếp hàng chờ vào chùa? |
Theo đại diện Giáo hội, tiêu chí quan trọng trước tiên là xác định nền tảng có thuộc hệ thống thông tin chính thống, chịu sự quản lý của Giáo hội Phật giáo Việt Nam hay không. Đối với những kênh thuộc phạm vi quản lý, Giáo hội yêu cầu các hoạt động phải tuân thủ giới luật nhà Phật, Hiến chương Giáo hội và quy định của pháp luật.
Trong khi đó, đối với những trang web, ứng dụng hoặc nội dung chưa xác định được tính chính thống, người dân cần thận trọng trước khi tiếp nhận thông tin và tham gia các hoạt động được giới thiệu trên nền tảng.
“Việc đi chùa online vẫn có những giá trị về mặt niềm tin, nhưng mỗi người cũng cần giữ tâm thanh tịnh và có sự lựa chọn đúng đắn”, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn khẳng định.
Từ góc độ người sử dụng công nghệ, những cảnh báo này đặt ra yêu cầu về kỹ năng tiếp nhận và đánh giá thông tin trong lĩnh vực tín ngưỡng. Khi các hoạt động tâm linh được đưa lên Internet, người dùng không nên chỉ quan tâm đến sự thuận tiện hoặc hình thức thể hiện mà cần xem xét cả nguồn cung cấp nội dung, tính xác thực và mục đích của nền tảng.
 |
| Ảnh minh họa: Không gian chùa truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống tín ngưỡng, bên cạnh sự phát triển của các nền tảng Phật giáo trực tuyến. |
Trong bối cảnh các hoạt động trực tuyến ngày càng phổ biến, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng đang chủ động ứng dụng công nghệ để mở rộng khả năng truyền tải thông tin chính thống, kết nối Tăng ni, Phật tử và phục vụ nhu cầu tìm hiểu Phật pháp của cộng đồng.
Theo thông tin được Thượng tọa Thích Minh Nhẫn công bố tại buổi họp báo, trong nhiệm kỳ 2022–2026, Giáo hội đã đẩy mạnh chuyển đổi số và hoạt động hoằng pháp trên không gian mạng, trong đó có việc ra mắt phiên bản mới của mạng xã hội Phật giáo Butta.
Nền tảng này được nâng cấp về công nghệ, nội dung, quản trị và phương thức vận hành, đồng thời phát triển các tiện ích phục vụ sinh hoạt Phật giáo trong môi trường trực tuyến như Thiền đường số, Không gian lễ Phật và Thư viện Phật pháp.
Thông qua những không gian số này, người dùng có thể tiếp cận các nội dung học tập, thực hành Phật pháp trực tuyến và kết nối với cộng đồng Tăng ni, Phật tử. Nền tảng cũng được định hướng phục vụ các hoạt động Phật sự và thiện nguyện cộng đồng, qua đó mở rộng khả năng tương tác và chia sẻ thông tin trong hệ thống Phật giáo.
Việc phát triển Butta cho thấy Giáo hội đang lựa chọn phương thức chủ động tham gia môi trường số, thay vì chỉ đưa ra những cảnh báo trước các trào lưu tâm linh trực tuyến. Khi nhu cầu tiếp cận thông tin và thực hành tín ngưỡng qua Internet ngày càng hiện hữu, việc xây dựng các kênh chính thống có thể giúp người dân có thêm lựa chọn phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để Giáo hội truyền tải giáo lý và hướng dẫn hoạt động Phật sự theo những nguyên tắc đã được xác lập.
Dẫn lời dạy của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, về việc truyền thông Phật giáo cần “trồng hoa thơm lấn át cỏ dại”, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn cho biết Giáo hội đang nỗ lực cung cấp thông tin chính thống, đáp ứng nhu cầu của Tăng ni, Phật tử trong bối cảnh truyền thông số phát triển.
Tuy nhiên, đại diện Giáo hội cũng khẳng định các hoạt động trực tuyến không thể thay thế hoàn toàn việc thực hành tín ngưỡng và sinh hoạt tâm linh trực tiếp tại chùa. Những nền tảng công nghệ cần đóng vai trò hỗ trợ, giúp người dân tiếp cận thông tin, tìm hiểu giáo lý và hình thành nhận thức cơ bản về Phật giáo, thay vì làm mất đi những giá trị gắn với không gian tự viện truyền thống.
Ở góc độ quản lý, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn cho biết dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo có đề cập đến một số hoạt động trên không gian mạng, nhằm bảo đảm sự đồng bộ với các quy định pháp luật hiện hành và tạo cơ sở hướng dẫn Tăng ni thực hiện hoạt động hoằng pháp phù hợp.
Trước những mặt tích cực và hạn chế của trào lưu “đi chùa online”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cường hướng dẫn, nâng cao nhận thức và phối hợp trong công tác quản lý, xây dựng môi trường hoạt động tôn giáo trên Internet an toàn, lành mạnh.
Sự phát triển của các nền tảng Phật giáo số phản ánh xu hướng ứng dụng công nghệ trong đời sống tín ngưỡng, nhưng đồng thời cũng cho thấy giới hạn của việc số hóa những hoạt động gắn với niềm tin và trải nghiệm tinh thần. Khi điện thoại có thể trở thành phương tiện để nghe pháp, tìm hiểu giáo lý hay tham gia sinh hoạt cộng đồng, điều quan trọng vẫn là người sử dụng có đủ nhận thức để lựa chọn nguồn thông tin chính thống và giữ được sự thành tâm trong quá trình thực hành tín ngưỡng.
