Chiều 24/8/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức buổi gặp mặt đại diện các cơ quan báo chí để thông tin chính thức về Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX.
 |
| Quang cảnh buổi gặp mặt đại diện các cơ quan báo chí để thông tin chính thức về Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Liên hiệp Hội Việt Nam. Ảnh: LH |
Chủ trì buổi gặp mặt là PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, cùng Tổng Thư ký Nguyễn Quyết Chiến và Trưởng ban Phổ biến kiến thức Lê Thanh Tùng, với sự tham dự của đại diện các cơ quan báo chí trung ương, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và hệ thống báo chí trong Liên hiệp Hội.
Trong phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Ngọc Linh khẳng định toàn bộ công tác chuẩn bị cho Đại hội IX đã hoàn thành toàn diện, chu đáo và đúng quy định. Ông nhấn mạnh đại hội lần này diễn ra vào thời điểm đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi các chủ trương lớn như Nghị quyết 57 và Nghị quyết 45 đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng hàng đầu của tăng trưởng. Trên tinh thần đó, Liên hiệp Hội Việt Nam đề nghị các cơ quan báo chí tiếp tục đồng hành, hỗ trợ truyền thông để lan tỏa nội dung và kết quả của đại hội tới toàn xã hội.
 |
| PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu khai mạc. Ảnh: HC |
Suốt hơn 40 năm kể từ ngày thành lập vào tháng 3/1983 với Chủ tịch đầu tiên là Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trải qua tám kỳ đại hội và đến kỳ thứ chín này thì bối cảnh đã đổi thay tận gốc. Điểm đặc biệt đầu tiên nằm ngay ở nhịp thời gian, khi lẽ ra theo thông lệ năm năm một lần thì đại hội phải diễn ra vào cuối năm 2025, nhưng do cả nước thực hiện việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị theo tinh thần tinh gọn nên kỳ này kéo dài thành sáu năm, từ 2020 đến 2026.
Từ tổ chức chính trị xã hội sang hội quần chúng được giao nhiệm vụ |
Việc chuyển sang mô hình hội quần chúng đặt ra yêu cầu sửa đổi điều lệ một cách căn bản, bởi theo Tổng Thư ký Nguyễn Quyết Chiến, thời gian gần đây có nhiều thay đổi theo quy định của Đảng và Nhà nước nên điều lệ của Liên hiệp Hội Việt Nam cũng phải sửa đổi để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Nhóm văn kiện về điều lệ trình ra đại hội lần này gồm tờ trình sửa đổi điều lệ, báo cáo thực hiện điều lệ kèm bảng so sánh giữa dự thảo điều lệ mới với điều lệ hiện hành cùng bản dự thảo điều lệ sửa đổi.
 |
| Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến phát biểu. Ảnh: HC |
Điều lệ lần này còn thể hiện một điểm mới về cả danh xưng lẫn cơ chế bầu cử, khi trước đây đại hội bầu ra Hội đồng Trung ương rồi Hội đồng Trung ương mới bầu Đoàn Chủ tịch, Ủy ban Kiểm tra cùng các chức danh chủ chốt, còn theo quy định 118-QĐ/TW của Ban Bí thư và Nghị định 126/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý tổ chức hội thì Đại hội lần này sẽ trực tiếp bầu ra Ban Chấp hành thay cho Hội đồng Trung ương. Ban Chấp hành sau đó tiếp tục bầu Đoàn Chủ tịch, bầu Ban Kiểm tra thay cho Ủy ban Kiểm tra trước đây cùng các chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch và Trưởng ban Kiểm tra.
PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho biết trong dự thảo sửa đổi điều lệ lần này phải làm rõ lại một điểm căn cốt, đó là trước đây Liên hiệp Hội Việt Nam được xác định là tổ chức chính trị xã hội, còn nay do những yêu cầu và quy định mới nên khẳng định rõ đây là tổ chức hội quần chúng của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ.
 |
| Hướng tới Đại hội IX Liên hiệp Hội Việt Nam: Phát huy trí tuệ, khơi nguồn đổi mới |
Khi đã trở thành hội quần chúng được giao nhiệm vụ thì Liên hiệp Hội phải triển khai toàn bộ nghị quyết, chỉ thị và kết luận của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương và Ban Bí thư liên quan tới phát triển kinh tế xã hội, nhất là trong lĩnh vực trí thức khoa học công nghệ. Đi cùng mô hình mới là cả một hệ thống được sắp xếp lại theo chiều sâu, khi Liên hiệp Hội cùng nhiều tổ chức khác chuyển về trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thay vì thuộc Ban Bí thư quản lý như trước đây.
Ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội thông tin, hệ thống liên hiệp hội các tỉnh thành đã thu gọn từ 63 xuống còn 34 sau quá trình sáp nhập, các đơn vị đầu mối trong cơ quan trung ương giảm từ sáu xuống còn bốn, số tổ chức thành viên rút từ 156 xuống 126. Chính vì bối cảnh sáp nhập chưa hoàn tất mà một số liên hiệp hội tỉnh thành, trong đó có Hà Nội, chưa tổ chức được đại hội cấp mình nên chưa giới thiệu được nhân sự tham gia ban chấp hành, do đó những vị trí còn khuyết sẽ tiếp tục được bổ sung trong nhiệm kỳ mới khi đủ điều kiện.
Tinh thần tinh gọn hiện lên rõ nhất qua các con số nhân sự. Ban Chấp hành khóa IX dự kiến gồm 158 ủy viên, giảm mạnh so với 192 ủy viên Hội đồng Trung ương khóa VIII. Đoàn Chủ tịch giữ nguyên 27 ủy viên và Ban Kiểm tra giữ nguyên 9 ủy viên như khóa trước. Điểm đáng chú ý về mặt danh xưng nằm ở chỗ Hội đồng Trung ương nay đổi thành Ban Chấp hành theo Quyết định số 118-QĐ/TW ngày 22/8/2023 của Ban Bí thư và Nghị định số 126/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý tổ chức hội.
Bốn tiểu ban gồm văn kiện, tổ chức, tuyên truyền và tổ chức phục vụ đã vận hành từ sớm, với hệ thống văn kiện được chuẩn bị đầy đủ từ báo cáo chính trị, báo cáo kiểm điểm cho tới tờ trình sửa đổi điều lệ.
Đại hội IX là Đại hội của sức trẻ và khát vọng cống hiến |
Chủ đề của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam là "Đoàn kết, Sáng tạo, Đột phá, Phát triển", trong đó chữ đột phá được đặt vào vị trí trung tâm của năm nhóm nhiệm vụ giải pháp trọng tâm. Mục tiêu tổng quát của nhiệm kỳ 2026-2031 là xây dựng Liên hiệp Hội Việt Nam trở thành tổ chức hội quần chúng vững mạnh toàn diện, là thành tố quan trọng kết nối hệ sinh thái tri thức giữa nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, với 11 nhóm chỉ tiêu cụ thể được đề ra.
 |
| Logo Đại hội đại biểu toàn quốcLiên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam(VUSTA)lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 |
PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho biết Liên hiệp Hội Việt Nam đang hướng tới quy định tỷ lệ lãnh đạo trẻ trong các tổ chức thành viên với con số đang bàn thảo là khoảng 30% trí thức dưới 40 tuổi tham gia cơ cấu lãnh đạo. Ông chia sẻ, thế hệ trước tuy giàu tri thức và trí tuệ nhưng yếu về công nghệ, nên khi bộ máy lãnh đạo có thêm đội ngũ trẻ thì hai lực lượng phối hợp được với nhau để cùng thúc đẩy chuyển đổi số hiện đang diễn ra chậm.
Trưởng ban Phổ biến kiến thức Lê Thanh Tùng cho rằng, chỉ nhìn vào phần thường trực các hội thành viên thì đúng là nhiều vị cao tuổi, song phía sau còn cả một hệ thống hơn 500 viện và trung tâm trực thuộc, nơi tập trung rất nhiều cán bộ trẻ và sinh viên mới ra trường. Vấn đề vì thế không nằm ở việc thay thế thế hệ này bằng thế hệ khác, mà ở chỗ làm sao phối hợp được sức mạnh tổng hợp của cả mỏ tri thức dày dạn lẫn năng lực công nghệ của người trẻ.
Nếu phải chọn một sợi chỉ đỏ xuyên qua toàn bộ định hướng nhiệm kỳ mới thì đó chính là chuyển đổi số. Ngay tại chính đại hội, tinh thần này được thể hiện qua văn phòng không giấy tờ, tài liệu số gửi trước tới đại biểu và việc ứng dụng công nghệ AI trong chuẩn bị cũng như phổ biến tài liệu, chỉ in một số lượng hạn chế cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các bộ ngành.
Trưởng ban Phổ biến kiến thức Lê Thanh Tùng cho biết đại hội có sự tham dự của 489 đại biểu chính thức, đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cùng các tổ chức thành viên trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam, trong đó 233 đại biểu có học vị tiến sĩ, tiến sĩ khoa học, chiếm 47,65%, 94 đại biểu có học hàm giáo sư, phó giáo sư, chiếm 19,22% và 90 đại biểu nữ, chiếm 18,40%. Đại biểu cao tuổi nhất là GS.TS Nguyễn Lân Dũng ở tuổi 88, còn đại biểu trẻ nhất mới 34 tuổi, giữ chức Bí thư kiêm Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược Việt.
PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho biết Liên hiệp Hội Việt Nam đổi mới phương thức vận động trí thức bằng cách xóa bỏ khoảng cách địa lý của cách làm truyền thống theo địa bàn và chuyển sang số hóa hoạt động, trong đó Liên hiệp Hội cấp mã định danh cho từng trí thức để tạo cơ sở kết nối các nhà khoa học và tổ chức khoa học công nghệ với nhau. Ông cho biết mô hình tư vấn trực tuyến cùng mạng lưới kết nối trí thức kiều bào cũng nằm trong hướng đi này, khi Liên hiệp Hội hướng tới khoảng 600.000 trí thức người Việt đang sinh sống ở nước ngoài. Cũng theo ông PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Liên hiệp Hội Việt Nam định hướng hiện đại hóa công tác phổ biến kiến thức theo tinh thần bình dân học vụ số, sử dụng bài viết ngắn, video ngắn và công cụ AI để nâng cao dân trí.
Cụ thể hóa Nghị quyết 57 bằng sản phẩm đo đếm được |
Trả lời câu hỏi của báo chí về việc cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW, PGS.TS Phạm Ngọc Linh khẳng định trí thức khoa học công nghệ Việt Nam sẽ đóng vai trò nòng cốt hoặc dẫn dắt trong quá trình triển khai nghị quyết này, và Liên hiệp Hội Việt Nam đã ban hành kế hoạch hành động riêng để tổ chức thực hiện. Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam chia sẻ sản phẩm cụ thể ở đây chính là việc Liên hiệp Hội tham mưu, đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cùng chính sách vượt trội chấp nhận rủi ro nhằm bảo vệ nhà khoa học nghiên cứu công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ sinh học.
Cũng trong phần trả lời báo chí, PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho biết về hợp tác quốc tế và làm chủ công nghệ chiến lược, Liên hiệp Hội Việt Nam hiện là thành viên của Liên đoàn Kỹ sư ASEAN, Hội đồng Khoa học thế giới và là sáng lập viên tổ chức phổ biến kiến thức khoa học thế giới. Trên nền tảng đó, ông cho biết Liên hiệp Hội xây dựng mạng lưới VUSTA Global để kết nối trí thức trong nước với kiều bào, đặt ra các bài toán về công nghệ 6G, bán dẫn, AI và sản xuất chip thông minh. Ông nhấn mạnh cơ quan trung ương không trực tiếp làm ra công nghệ mà giữ vai trò đầu mối kết nối chuyên gia, để các hội ngành toàn quốc cùng các viện và trung tâm khoa học công nghệ trực thuộc trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán công nghệ nguồn.
Theo tinh thần đổi mới của Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư đều yêu cầu hoạt động của các tổ chức phải gắn với sản phẩm cụ thể, và Thường trực Ban Bí thư đã có kết luận về yêu cầu này. Để hiện thực hóa chủ trương đó, Nhà nước dần thay đổi cách thức đầu tư cho các hội đoàn thể quần chúng được giao nhiệm vụ, chuyển từ cấp phát theo nhiệm vụ và biên chế như trước đây sang đặt hàng theo nhiệm vụ cụ thể. Đặt trong bối cảnh ấy, Liên hiệp Hội Việt Nam muốn duy trì hoạt động buộc phải có nguồn kinh phí, mà nguồn kinh phí lại gắn chặt với việc đổi mới để thích ứng với cơ chế mới, đòi hỏi tổ chức phải tạo ra sản phẩm cụ thể thay cho cách làm chung chung trước kia.
 |
| Trưởng ban Phổ biến kiến thức Lê Thanh Tùng trả lời câu hỏi của phóng viên. Ảnh: LH |
Chính từ yêu cầu chứng minh bằng sản phẩm cụ thể trong cơ chế đặt hàng đó, ông Lê Thanh Tùng đưa ra những minh chứng cho thấy Liên hiệp Hội Việt Nam không xa lạ với khái niệm sản phẩm, khi trong nhiệm kỳ vừa qua các tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc đã đóng góp cho ngân sách nhà nước hơn 5.000 tỷ đồng tiền thuế mà hoàn toàn không nhận cấp phát, Nhà nước chỉ tạo cơ chế để họ thực hiện các hoạt động khoa học theo hướng xã hội hóa. Ông nhận định một tổ chức không thể nộp thuế nếu không làm ra sản phẩm, và đó chính là bằng chứng thuyết phục nhất.
PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho biết hệ thống giải thưởng sáng tạo khoa học công nghệ VIFOTEC, hội thi sáng tạo kỹ thuật cùng cuộc thi dành cho thanh thiếu niên nhi đồng đã sản sinh nhiều sáng kiến và giải pháp, song khâu kết nối các sản phẩm đoạt giải với thị trường thời gian qua chưa được triển khai bài bản nên nhiều giải pháp được giải xong lại cất ngăn kéo. Ông cho biết hướng khắc phục trong nhiệm kỳ mới là Liên hiệp Hội đứng ra làm đầu mối kết nối các giải pháp này với những quỹ đầu tư mạo hiểm để thương mại hóa, đưa sản phẩm đi vào cuộc sống.
Đại hội IX cũng đặt yêu cầu phát huy vai trò nòng cốt của Liên hiệp Hội Việt Nam trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nâng cao chất lượng phản biện độc lập đối với các đề án lớn; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp để hướng dẫn, củng cố và ổn định mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động của 34 Liên hiệp Hội địa phương sau sáp nhập.
Bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, Liên hiệp Hội Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò là tổ chức hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ; củng cố, kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực tập hợp, đoàn kết và phát huy sức sáng tạo của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam.
