| Giá dầu tăng khi Iran tính siết tàu qua eo biển Hormuz Chiến tranh Iran đe dọa đà tăng trưởng nhanh nhất G7 của Anh Ô tô Nhật Bản trước cú đánh kép từ chiến tranh Iran và đồng yên |
 |
| Mỹ mở chiến dịch cô lập Iran, cảnh báo cả ngân hàng Trung Quốc. |
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang mở rộng trừng phạt Iran sang các tổ chức và quốc gia bên ngoài nước này, với mục tiêu cắt những dòng tiền giúp Tehran duy trì hoạt động kinh tế. Đáng quan tâm, Washington tuyên bố các ngân hàng Trung Quốc cũng không nằm ngoài phạm vi có thể bị nhắm tới.
 |
| Mỹ xem xét trừng phạt Trung Quốc vì nghi 'đánh cắp' mô hình AI |
Ngày 24/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố Washington đang phát động một chiến dịch kinh tế nhằm vào các mối liên hệ tài chính của Iran trên toàn cầu. Mỹ yêu cầu các quốc gia và doanh nghiệp giảm hoặc chấm dứt những giao dịch có thể giúp Tehran duy trì nguồn thu.
Tuy nhiên, Washington chưa lập tức áp dụng toàn bộ các biện pháp trừng phạt thứ cấp như những tuyên bố cứng rắn trước đó. Bộ Tài chính Mỹ trước mắt muốn dành một khoảng thời gian để các quốc gia và tổ chức liên quan điều chỉnh hoạt động.
Trừng phạt thứ cấp là biện pháp cho phép Mỹ gây sức ép lên doanh nghiệp, ngân hàng hoặc tổ chức của một nước thứ ba nếu họ tiếp tục giao dịch với đối tượng đang chịu lệnh trừng phạt của Washington. Công cụ này có sức nặng vì nhiều tổ chức tài chính quốc tế phụ thuộc vào đồng USD và khả năng tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.
“Bất kỳ tổ chức nào tạo điều kiện cho việc rửa tiền thay mặt Iran sẽ bị loại khỏi hệ thống USD”, ông Bessent cảnh báo.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đang trao đổi với các nhà lãnh đạo thế giới và đưa ra những yêu cầu cụ thể nhằm hạn chế quan hệ kinh tế với Tehran.
Trung Quốc là mắt xích khiến chiến dịch gây sức ép kinh tế của Washington trở nên phức tạp. Theo Reuters, Trung Quốc nhiều năm qua là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran. Washington đã tăng sức ép nhằm hạn chế hoạt động mua dầu Iran của Trung Quốc nhưng đến nay vẫn tránh áp lệnh trừng phạt trực tiếp đối với các ngân hàng lớn của nước này.
Khi được hỏi liệu Bộ Tài chính Mỹ có sẵn sàng hành động đối với một ngân hàng Trung Quốc hay không, ông Bessent khẳng định không quốc gia nào nằm ngoài tầm với của các lệnh trừng phạt Mỹ.
“Nếu họ tạo điều kiện cho các giao dịch và là một phần của hệ sinh thái biến dầu Iran thành tiền, thành công cụ đàn áp, họ sẽ trở thành mục tiêu”, ông Bessent nói.
Tuyên bố này phát tín hiệu rằng Washington sẵn sàng mở rộng sức ép sang các định chế tài chính Trung Quốc nếu xác định những tổ chức này tham gia xử lý dòng tiền liên quan đến dầu Iran.
Dù vậy, danh sách trừng phạt mới đối với 60 cá nhân, tổ chức và tàu thuyền được công bố chưa bao gồm các định chế tài chính Trung Quốc bị nghi hỗ trợ hoạt động thương mại dầu mỏ của Iran.
Điều đó cho thấy Washington đang để lại một khoảng thời gian trước khi sử dụng biện pháp mạnh hơn. Ông Bessent giải thích Mỹ không muốn gây cú sốc tức thời cho hệ thống tài chính toàn cầu. Theo ông, các bên cần có thời gian điều chỉnh, nhưng Washington sẽ hành động nhanh nếu những yêu cầu không được đáp ứng.
Khả năng Mỹ trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc xuất hiện vào thời điểm nhạy cảm trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau tại Washington vào cuối tháng 9. Reuters nhận định việc áp lệnh trừng phạt mới đối với các ngân hàng Trung Quốc có thể làm phức tạp triển vọng duy trì thỏa thuận thương mại mà hai bên đạt được trước đó.
 Chủ đề chính trong chuyến thăm Trung Quốc của tổng thống Mỹ lần này là gì? Chiến sự Iran được dự báo trở thành chủ đề trung tâm tại Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch ... |
Vì vậy, Washington phải xử lý đồng thời hai mục tiêu có khả năng xung đột với nhau. Mỹ muốn cắt nguồn thu từ dầu mỏ của Iran nhưng cũng cần tránh để biện pháp này gây thêm căng thẳng với Bắc Kinh.
Bộ Tài chính Mỹ hiện mở rộng phạm vi các hoạt động có thể chịu trừng phạt thứ cấp sang năm lĩnh vực của nền kinh tế Iran, gồm tài sản số, vàng, công nghệ, hàng không và vận tải biển.
Phạm vi này cho thấy Washington muốn vượt ra ngoài mô hình trừng phạt truyền thống tập trung vào dầu mỏ và ngân hàng. Những mạng lưới giúp Iran vận chuyển hàng hóa, chuyển tiền hoặc tiếp cận tài sản số đều có thể chịu sức ép.
 |
| Mỹ mở chiến dịch cô lập Iran, cảnh báo cả ngân hàng Trung Quốc. |
Mỹ đã duy trì các lệnh trừng phạt Iran trong nhiều thập kỷ, chủ yếu nhằm hạn chế nguồn thu dầu mỏ, khả năng mua linh kiện vũ khí và nguồn tài chính của các doanh nghiệp có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ được Reuters dẫn lại, Washington đã áp các biện pháp trừng phạt liên quan Iran đối với hơn 1.000 cá nhân, tàu và máy bay kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai năm 2025.
Các biện pháp gần đây tập trung vào đội tàu vận chuyển dầu thường được gọi là “đội tàu bóng tối”, các công ty bảo hiểm hàng hải, mạng lưới mua sắm vũ khí và các sàn giao dịch tài sản số.
Mỹ cũng từng trừng phạt một số nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc vì mua dầu Iran. Tuy nhiên, việc chuyển từ xử lý các doanh nghiệp riêng lẻ sang nhắm vào ngân hàng Trung Quốc sẽ tạo ra mức độ rủi ro lớn hơn nhiều đối với quan hệ kinh tế giữa Washington và Bắc Kinh.
Chiến dịch mới diễn ra khi xung đột giữa Mỹ và Iran tiến gần mốc sáu tháng. Hoạt động giao tranh mạnh đã giảm, nhưng các nỗ lực ngoại giao nhằm kết thúc chiến sự vẫn đình trệ. Hoạt động vận chuyển dầu và nguyên liệu qua eo biển Hormuz tiếp tục bị ảnh hưởng, góp phần giữ giá năng lượng thế giới ở mức cao.
Daniel Fried, cựu điều phối viên trừng phạt của Bộ Ngoại giao Mỹ, hiện làm việc tại Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định với Reuters rằng các biện pháp được công bố chưa tương xứng với những tuyên bố rất mạnh trước đó. Tuy nhiên, theo ông, gây sức ép kinh tế vẫn tốt hơn việc quay lại một vòng xung đột quân sự mới.
Hiệu quả của chiến dịch vì thế phụ thuộc vào khả năng Washington thuyết phục hoặc gây sức ép để các đối tác thương mại của Iran thực sự giảm giao dịch. Trung Quốc sẽ là phép thử lớn nhất.
Nếu Washington tránh các ngân hàng lớn của Trung Quốc, khả năng cô lập hoàn toàn nguồn tài chính của Tehran sẽ bị hạn chế. Ngược lại, nếu Mỹ thực sự trừng phạt các định chế tài chính lớn của Trung Quốc, chiến dịch chống Iran có nguy cơ tạo thêm một điểm nóng trong quan hệ Mỹ, Trung ngay trước cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước.
