 |
| Chủ đề chính trong chuyến thăm Trung Quốc của tổng thống Mỹ lần này là gì? |
Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong các ngày 14–15/5 nhiều khả năng sẽ không tập trung vào thương mại như kỳ vọng ban đầu. Thay vào đó, chiến sự Iran đang nổi lên như chủ đề trung tâm, trong bối cảnh xung đột tại eo biển Hormuz tiếp tục đẩy rủi ro địa chính trị toàn cầu tăng cao.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận Iran sẽ là một trong những nội dung chính được thảo luận. Động thái này diễn ra ngay sau khi Trung Quốc tiếp đón Ngoại trưởng Iran lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bùng phát cuối tháng 2. Thị trường từng kỳ vọng Bắc Kinh có thể đóng vai trò trung gian hòa giải, qua đó giúp hạ nhiệt giá dầu và ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, căng thẳng tiếp tục leo thang khi Mỹ và Iran lại nổ súng tại eo biển Hormuz. Hai bên đều cáo buộc đối phương khơi mào. Theo truyền thông Trung Quốc, một tàu chở dầu thuộc sở hữu doanh nghiệp Trung Quốc cũng bị tấn công trong khu vực này. Thông tin chưa được CNBC xác minh độc lập.
Trong bối cảnh đó, các vấn đề từng được coi là ưu tiên như thuế quan, kiểm soát công nghệ hay nguồn cung đất hiếm có dấu hiệu lùi xuống hàng thứ yếu. Theo giới phân tích, Washington hiện ưu tiên ổn định địa chính trị và bảo vệ chuỗi cung ứng năng lượng hơn là thúc ép Bắc Kinh bằng các biện pháp thương mại cứng rắn.
Dấu hiệu rõ nhất là Nhà Trắng được cho là đã từ chối đề xuất của Bắc Kinh về việc tổ chức các cuộc gặp chuyên đề giữa lãnh đạo Trung Quốc với CEO Mỹ. Washington lo ngại hình ảnh các tập đoàn Mỹ quá gần gũi với Bắc Kinh trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược vẫn gay gắt.
Số lượng lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tham gia đoàn tháp tùng ông Trump vì thế cũng bị thu hẹp đáng kể. Điều này trái ngược với chuyến thăm Saudi Arabia năm ngoái, khi hơn 30 CEO Mỹ cùng tham dự, hay chuyến thăm Trung Quốc năm 2017 của ông Trump với gần 30 lãnh đạo doanh nghiệp và 37 thỏa thuận trị giá hơn 250 tỷ USD được ký kết.
Dù vậy, một số doanh nghiệp lớn vẫn kỳ vọng đạt được kết quả cụ thể. CEO của Boeing là Kelly Ortberg được cho là sẽ tham gia đoàn công tác với hy vọng giành đơn hàng máy bay lớn đầu tiên từ Trung Quốc trong gần một thập kỷ.
Lĩnh vực tài chính, CEO của Citigroup - Jane Fraser cũng xác nhận kế hoạch tham dự. Bà nhấn mạnh Trung Quốc vẫn là thị trường chiến lược đối với Citi sau hơn 124 năm hiện diện.
Theo Michael Hart, Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc, hình ảnh ông Trump và ông Tập xuất hiện cùng nhau có thể phát đi tín hiệu rằng Bắc Kinh đang muốn tạo môi trường cởi mở hơn với doanh nghiệp Mỹ. Sau các động thái quân sự đầu năm nay của Washington, nhiều quan chức Trung Quốc đã trở nên dè dặt hơn khi tiếp xúc với cộng đồng doanh nghiệp Mỹ.
 Kế hoạch 41 tỷ đô la của Trung Quốc cụ thể ra sao? Trung Quốc vừa tăng gấp đôi ngân sách trợ cấp cho chương trình đổi hàng tiêu dùng lên 300 tỷ nhân dân tệ (kế hoạch ... |
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc được cho là sẽ tập trung vào ba vấn đề then chốt gồm thuế quan, quy chế của Đài Loan và các hạn chế công nghệ từ Mỹ. Bắc Kinh cũng đặc biệt quan tâm tới chính sách kiểm soát xuất khẩu chip và AI của Washington.
Theo Scott Kennedy, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), ông Trump nhiều khả năng sẽ thúc đẩy các thỏa thuận mua đậu nành và máy bay Boeing từ phía Trung Quốc. Ngoài ra, Mỹ có thể đề xuất thành lập các “hội đồng” thương mại và đầu tư nhằm xử lý từng vấn đề song phương cụ thể.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng kết quả lớn nhất của hội nghị lần này có thể không nằm ở các hợp đồng thương mại. Nếu Washington và Bắc Kinh đạt được đồng thuận về việc hạ nhiệt xung đột Iran, đây sẽ là tín hiệu tích cực đối với thị trường tài chính, vận tải biển và giá năng lượng toàn cầu.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, eo biển Hormuz hiện là điểm nghẽn chiến lược. Khoảng một phần năm lượng dầu thương mại toàn cầu đi qua tuyến hàng hải này. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể kéo theo giá năng lượng tăng mạnh, làm gia tăng chi phí logistics và áp lực lạm phát toàn cầu.
Trong khi đó, những căng thẳng liên quan tới đất hiếm và công nghệ vẫn chưa biến mất. Trung Quốc hiện giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, nguyên liệu quan trọng đối với xe điện, chip AI và công nghiệp quốc phòng. Việc Bắc Kinh siết kiểm soát xuất khẩu đất hiếm không chỉ ảnh hưởng Mỹ mà còn tác động tới nhiều nền kinh tế khác.
Cuộc gặp TT Trump - Chủ tịch Tập vì thế phản ánh một thực tế mới của quan hệ Mỹ - Trung: địa chính trị đang ngày càng chi phối thương mại và công nghệ. Trong ngắn hạn, ổn định an ninh năng lượng và giảm nguy cơ xung đột có thể trở thành ưu tiên cao hơn cả các cuộc chiến thuế quan.
