Vàng Nga đổ vào Hồng Kông, dòng chảy vàng toàn cầu đổi hướng

Vàng Nga đổ vào Hồng Kông, dòng chảy vàng toàn cầu đổi hướng. Ảnh: Getty.

Hồng Kông nhập lượng vàng Nga kỷ lục

Vàng Nga đang chảy vào Hồng Kông với tốc độ chưa từng thấy, phản ánh sự thay đổi lớn trong bản đồ thương mại vàng thế giới sau khi các nước phương Tây áp đặt hàng loạt biện pháp hạn chế đối với Moscow.

Theo phân tích dữ liệu của Cục Thống kê và Điều tra Dân số Hồng Kông do công ty đầu tư kim loại quý BullionVault thực hiện, Hồng Kông nhập 112,7 tấn vàng có nguồn gốc từ Nga trong 7 tháng đầu năm 2026.

Con số này đã vượt mức kỷ lục 92,1 tấn của cả năm 2025. So với năm 2021, thời điểm trước xung đột Nga và Ukraine, mức tăng còn rõ hơn khi Hồng Kông khi đó chỉ nhập khoảng 3,3 tấn vàng Nga.

Vàng thỏi có nguồn gốc từ Nga hiện chiếm gần 15% tổng lượng vàng nhập khẩu phi tiền tệ của Hồng Kông trong 7 tháng đầu năm 2026. Năm 2021, tỷ lệ này chỉ khoảng 0,6%.

Tài sản trú ẩn an toàn vì sao không còn hiệu quả?

Những con số trên cho thấy một tuyến thương mại mới đang hình thành. Lượng vàng trước đây có thể đi tới London và các trung tâm tài chính phương Tây đang ngày càng chuyển sang các thị trường châu Á, trong đó Hồng Kông trở thành một điểm trung chuyển quan trọng.

Vita Spivak, cố vấn cấp cao tại Gatehouse Advisory Partners, nhận định Hồng Kông đã nổi lên như một trung tâm quan trọng đối với thương mại Nga và Trung Quốc kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát.

Theo bà, phần lớn lượng vàng này sau đó được đưa vào Trung Quốc đại lục, nơi không áp đặt lệnh trừng phạt đối với vàng Nga.

Ngoài yếu tố trừng phạt, Hồng Kông còn có một lợi thế quan trọng khác là khả năng kết nối trực tiếp với Trung Quốc, thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới.

Vì sao vàng Nga rời London?

Bước ngoặt đối với ngành vàng Nga xuất hiện vào tháng 3/2022 khi Hiệp hội Thị trường Kim loại quý London, LBMA, đình chỉ sáu nhà tinh luyện vàng và bạc của Nga khỏi danh sách Good Delivery, hệ thống xác nhận các nhà tinh luyện đáp ứng tiêu chuẩn để vàng thỏi được chấp nhận trên thị trường London.

LBMA xác nhận quyết định đình chỉ có hiệu lực từ ngày 7/3/2022. Vàng được các nhà tinh luyện này sản xuất sau thời điểm trên không còn được thị trường vàng London chấp nhận theo tiêu chuẩn Good Delivery.

Sau đó, các biện pháp hạn chế đối với vàng Nga tiếp tục được mở rộng. Mỹ, Anh, Canada và Nhật Bản công bố lệnh trừng phạt đối với vàng mới có nguồn gốc từ Nga vào tháng 6/2022. Liên minh châu Âu tiếp tục cấm mua hoặc chuyển giao trực tiếp và gián tiếp vàng có nguồn gốc từ Nga trong tháng 7 cùng năm.

Những quyết định này tác động mạnh đến tuyến xuất khẩu truyền thống của Moscow. Trước xung đột Ukraine, Nga phụ thuộc lớn vào thị trường London. Theo dữ liệu BullionVault được CNBC dẫn lại, lượng vàng Nga xuất sang Anh trong giai đoạn 2019 đến 2021 tương đương khoảng hai phần ba sản lượng khai thác vàng của Nga.

Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu của BullionVault, cho rằng sự gia tăng mạnh của lượng vàng Nga nhập vào Hồng Kông phản ánh sự phát triển của quan hệ thương mại Nga và Trung Quốc trong những năm gần đây.

Trong khi đó, xuất khẩu vàng Nga sang Anh và các quốc gia tham gia trừng phạt đã giảm mạnh. LBMA cũng cho biết trước xung đột Ukraine, Nga chiếm khoảng 10% sản lượng vàng khai thác toàn cầu mỗi năm. Sáu nhà tinh luyện của Nga từng nằm trong hệ thống Good Delivery.

Hồng Kông trở thành cửa ngõ mới của vàng Nga

Hồng Kông có nhiều điều kiện để tiếp nhận dòng vàng chuyển hướng từ Nga. Thành phố này từ lâu giữ vai trò cửa ngõ đưa vàng thỏi vào Trung Quốc đại lục. Cùng với vị trí địa lý, Hồng Kông sở hữu hệ thống tài chính và cơ sở hạ tầng phục vụ lưu trữ, thanh toán bù trừ và giao dịch kim loại quý.

Rhona O’Connell, người đứng đầu bộ phận phân tích thị trường khu vực châu Âu, Trung Đông, châu Phi và châu Á tại StoneX, cho rằng Hồng Kông từ lâu đã là đầu mối quan trọng đối với vàng đưa vào Trung Quốc.

Vai trò này từng suy giảm khi Bắc Kinh mở thêm các điểm nhập khẩu như Thâm Quyến và Bắc Kinh. Tuy nhiên, sự thay đổi của các tuyến thương mại vàng sau năm 2022 đang tạo điều kiện để Hồng Kông lấy lại vị trí.

Theo O’Connell, Hồng Kông hiện cạnh tranh với Singapore để trở thành trung tâm trung chuyển vàng hàng đầu khu vực và đang có lợi thế nhất định về tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng.

Dòng vàng Nga vì vậy không đơn thuần chuyển từ một điểm đến sang điểm đến khác. Nó cho thấy thị trường vàng vật chất toàn cầu đang thích nghi với các rào cản địa chính trị bằng cách hình thành những tuyến giao dịch mới.

Trung Quốc tăng mua vàng

Sự gia tăng nguồn cung vàng Nga qua Hồng Kông diễn ra đúng thời điểm nhu cầu vàng tại Trung Quốc ở mức cao. Trung Quốc đã xếp vàng vào nhóm “khoáng sản chiến lược”, đồng thời vàng vật chất tiếp tục được người dân sử dụng như một kênh lưu giữ tài sản trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị nhiều biến động.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cũng tiếp tục bổ sung vàng vào dự trữ. Theo dữ liệu của S&P Global được CNBC dẫn lại, dự trữ vàng chính thức của Trung Quốc tăng hơn 40 tấn trong nửa đầu năm 2026, cao hơn gấp đôi lượng mua cùng kỳ năm trước.

Charles Chang, người đứng đầu bộ phận doanh nghiệp khu vực Đại Trung Hoa tại S&P Global Ratings, cho rằng cả Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và người tiêu dùng nước này đều mua lượng vàng lớn.

Trong môi trường nhiều bất ổn, người dân có xu hướng tìm những tài sản có khả năng bảo vệ giá trị khoản tiết kiệm. Vàng tiếp tục là một trong những lựa chọn phổ biến.

Điều đó tạo ra sự kết hợp giữa nguồn cung và nhu cầu: Nga cần những thị trường mới cho vàng sau khi mất khả năng tiếp cận nhiều trung tâm phương Tây, trong khi Trung Quốc vẫn duy trì nhu cầu lớn đối với kim loại quý.

Bản đồ thương mại vàng đang thay đổi

Sự dịch chuyển của vàng Nga sang Hồng Kông cho thấy tác động dài hạn của các biện pháp trừng phạt đối với chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu.

Các biện pháp của phương Tây đã thu hẹp đáng kể khả năng tiếp cận thị trường London của vàng mới sản xuất tại Nga. Tuy nhiên, chúng không làm lượng vàng này biến mất khỏi thương mại quốc tế. Dòng hàng thay đổi điểm đến và tìm tới những thị trường vẫn duy trì giao dịch với Moscow.

Hồng Kông đang trở thành một trong những điểm hưởng lợi rõ nhất từ quá trình tái định tuyến đó. Nếu xu hướng nhập khẩu trong những tháng đầu năm 2026 tiếp tục, vai trò của Hồng Kông trong chuỗi thương mại vàng Nga và Trung Quốc có thể tiếp tục tăng.

Ở phạm vi rộng hơn, dòng vàng Nga cũng cho thấy địa chính trị đang tạo ra những trung tâm giao dịch mới song song với các trung tâm truyền thống như London.

Thay vì một thị trường vàng toàn cầu tập trung quanh các chuẩn giao dịch phương Tây, các luồng vàng vật chất đang có xu hướng phân tán hơn giữa London, Hồng Kông, Thượng Hải, Singapore và các trung tâm châu Á khác.