Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026: Ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật

Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 được tổ chức trên cơ sở Kế hoạch đối ngoại cấp Bộ năm 2026 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đồng thời tiếp nối các hoạt động hợp tác pháp luật và tư pháp giữa các quốc gia ASEAN. Để triển khai sự kiện, ngày 30/7/2026, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 1786/QĐ-BTP về Kế hoạch tổ chức Diễn đàn.

Diễn đàn pháp luật ASEAN năm 2026 với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, cùng sự phát triển nhanh chóng của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, AI đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với quản trị quốc gia cũng như phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh những cơ hội trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, AI cũng đặt ra nhiều vấn đề pháp lý mới, đòi hỏi hệ thống pháp luật phải tiếp tục được hoàn thiện theo hướng hiện đại, linh hoạt và thích ứng với yêu cầu của kỷ nguyên số.

Thực tiễn cho thấy, AI đang trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho các cơ quan pháp luật và tư pháp trong toàn bộ quá trình xây dựng và thi hành pháp luật. Công nghệ này có thể hỗ trợ phân tích chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, rà soát các quy định chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật, đồng thời hỗ trợ theo dõi tình hình thi hành pháp luật, thanh tra, kiểm tra trên cơ sở khai thác dữ liệu số.

Đối với ASEAN, trí tuệ nhân tạo được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế khu vực theo Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Điều này cũng đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các quốc gia thành viên nhằm xây dựng các khuôn khổ pháp lý phù hợp, bảo đảm AI được phát triển và ứng dụng theo hướng an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.

Việc Việt Nam đăng cai tổ chức Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 tiếp tục kế thừa cơ chế trao đổi chuyên sâu về pháp luật và tư pháp đã được Bộ Tư pháp duy trì trong gần hai thập kỷ qua. Tại Hội nghị Bộ trưởng Tư pháp ASEAN lần thứ 13 (ALAWMM 13) và Hội nghị Quan chức pháp luật cao cấp ASEAN lần thứ 24 (ASLOM 24) tổ chức tại Manila (Philippines) vào tháng 11/2025, Việt Nam đã đề xuất đăng cai tổ chức Diễn đàn với chủ đề về ứng dụng AI trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Đề xuất này đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thông qua Diễn đàn, các quốc gia ASEAN sẽ chia sẻ kinh nghiệm và thực tiễn trong ứng dụng AI vào công tác xây dựng và thi hành pháp luật; thúc đẩy nâng cao năng lực số của các cơ quan pháp luật, tư pháp và đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn; tăng cường hợp tác quốc tế và liên kết khu vực về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng hài hòa, hiện đại, có khả năng thích ứng với những thách thức mới của thời đại số.

Diễn đàn dự kiến quy tụ khoảng 100 đại biểu trong nước và quốc tế. Thành phần tham dự gồm Phó Thủ tướng Chính phủ; lãnh đạo Bộ Tư pháp; đại diện Văn phòng Trung ương Đảng, Ban Nội chính Trung ương, Ban Chiến lược và Chính sách Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ban Tổ chức Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Hội Luật gia Việt Nam cùng các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Về phía quốc tế sẽ có đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp Philippines (nước Chủ tịch luân phiên ASEAN), Trưởng ASLOM của 10 quốc gia thành viên ASEAN, Ban Thư ký ASEAN, đại diện các tổ chức quốc tế như ERIA, UNDP, UNCITRAL, Liên minh châu Âu (EU), OECD, đại diện các đối tác của ASEAN gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc cùng Đại sứ các nước ASEAN tại Việt Nam.

Việc tổ chức Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng xây dựng và thi hành pháp luật, thúc đẩy hình thành hệ thống pháp luật ASEAN theo hướng hiện đại, hài hòa và đồng bộ. Đồng thời, sự kiện tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam trong hợp tác pháp luật và tư pháp khu vực ASEAN, cũng như cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW.