Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình, thị trường năng lượng bước vào giai đoạn mới

Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn cuộc xung đột. Ảnh minh họa: Reuters.

Mỹ và Iran khép lại gần bốn tháng xung đột

Thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đang trở thành sự kiện có khả năng tạo tác động lớn nhất tới thị trường năng lượng toàn cầu kể từ đầu năm khi hai bên xác nhận đã đạt được đồng thuận về việc chấm dứt mọi hoạt động quân sự và chuẩn bị tổ chức lễ ký kết chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.

Theo thông tin được công bố, Pakistan đóng vai trò trung gian trong quá trình đàm phán. Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết hai nước đã thống nhất chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon.

Tổng thống Donald Trump cũng xác nhận thỏa thuận đã hoàn tất, đồng thời tuyên bố cho phép mở cửa eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran sau khi văn kiện chính thức được ký kết.

Phía Iran thông qua Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao xác nhận đã hoàn tất bản ghi nhớ về việc chấm dứt các hoạt động quân sự và nhấn mạnh quá trình đàm phán cuối cùng sẽ tiếp tục sau khi Washington thực hiện các cam kết đã thống nhất.

Nếu toàn bộ nội dung được triển khai đúng lộ trình, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, một cơ chế giảm căng thẳng toàn diện được thiết lập giữa hai quốc gia.

Eo biển Hormuz làm thay đổi tư duy an ninh năng lượng toàn cầu

Eo biển Hormuz mở lại có thể thay đổi cục diện kinh tế toàn cầu

Điểm quan trọng nhất của thỏa thuận là việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thương mại của thế giới.

Trong gần bốn tháng qua, việc phong tỏa tuyến hàng hải này đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng và phân bón, khiến giá nguyên liệu tăng mạnh và tạo áp lực lên chi phí sản xuất của nhiều ngành công nghiệp.

Việc lưu thông trở lại được kỳ vọng sẽ giúp nguồn cung năng lượng ổn định hơn, giảm chi phí vận tải biển và hạ nhiệt áp lực lạm phát đang xuất hiện tại nhiều nền kinh tế lớn.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho rằng việc khôi phục lưu thông năng lượng sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân Mỹ thông qua việc giảm giá nhiên liệu và ổn định chi phí sinh hoạt trong dài hạn.

Không chỉ thị trường dầu mỏ, các lĩnh vực hóa chất, điện tử, bán dẫn, vận tải biển và sản xuất phân bón cũng có thể hưởng lợi khi chuỗi cung ứng toàn cầu trở lại trạng thái bình thường.

Chính sách tiền tệ có thể bước vào giai đoạn mới

Trong thời gian xung đột kéo dài, nhiều ngân hàng trung ương đã phải điều chỉnh kỳ vọng chính sách tiền tệ do giá năng lượng leo thang.

Ngân hàng Trung ương châu Âu đã tăng lãi suất để đối phó với áp lực lạm phát xuất phát từ cú sốc năng lượng, trong khi thị trường cũng điều chỉnh kỳ vọng về lộ trình điều hành của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Nếu thỏa thuận hòa bình được thực thi đầy đủ và eo biển Hormuz hoạt động bình thường trở lại, giá năng lượng có khả năng giảm dần, qua đó tạo điều kiện để các ngân hàng trung ương có thêm dư địa điều hành chính sách theo hướng hỗ trợ tăng trưởng.

Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn duy trì sự thận trọng. Thỏa thuận vẫn cần được ký kết chính thức và triển khai trên thực địa trong bối cảnh khu vực Trung Đông còn tồn tại nhiều lực lượng và lợi ích đan xen.

Doanh nghiệp Việt Nam được hưởng lợi gì?

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc nguồn cung dầu khí và nguyên liệu ổn định trở lại có thể góp phần giảm chi phí nhập khẩu, vận tải quốc tế và logistics.

Các doanh nghiệp điện tử, hóa chất, nhựa, phân bón, vận tải biển và sản xuất công nghiệp có cơ hội cải thiện biên lợi nhuận nếu giá nguyên liệu giảm sau nhiều tháng tăng cao.

Thị trường chứng khoán cũng có thể phản ứng tích cực khi rủi ro địa chính trị giảm xuống, trong khi các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thêm điều kiện để xây dựng kế hoạch kinh doanh ổn định hơn trong nửa cuối năm.

Tuy vậy, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào việc các bên thực hiện đầy đủ các cam kết về mở cửa eo biển Hormuz, dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa và tiến trình đàm phán tiếp theo liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.