 |
| Ảnh có sự hỗ trợ của AI |
ChatGPT, Claude và Grok sập gần như cùng lúc vào khoảng 8h07 sáng 3/9 theo giờ Thái Bình Dương, khoảng 22h tối cùng ngày theo giờ Việt Nam, khi hàng loạt người dùng toàn cầu đồng loạt báo lỗi trên trang theo dõi sự cố Downdetector.
Trang trạng thái của OpenAI ghi nhận tỷ lệ lỗi tăng vọt trên ChatGPT và Codex, website của Grok xác nhận nền tảng đang gặp trục trặc, còn trang trạng thái của Anthropic báo lỗi tăng cao trên nhiều mô hình Claude cùng lúc. Công cụ lập trình AI Cursor cũng xác nhận gián đoạn, do phụ thuộc trực tiếp vào hạ tầng của Grok và Claude.
Riêng Gemini của Google không phát đi thông báo sự cố chính thức, dù lượng báo lỗi từ người dùng cũng tăng bất thường trong cùng khung giờ. Tại Mỹ, Downdetector ghi nhận hơn 35.000 lượt báo lỗi liên quan ChatGPT, hơn 1.400 lượt với Claude và hơn 1.200 lượt với Grok, còn tại nhiều quốc gia khác, trong đó có Ấn Độ, số lượng phản ánh cũng tăng đáng chú ý trong cùng thời điểm. Người dùng ChatGPT không thể tiếp tục hội thoại, đăng nhập, tải tệp lên, dùng chế độ giọng nói, tìm kiếm hay tạo ảnh, trong khi người dùng Claude và Grok chủ yếu gặp lỗi kết nối và phản hồi chậm bất thường.
Về mặt thời gian phục hồi, OpenAI cho biết đã áp dụng bản vá và dịch vụ đang hồi phục, Anthropic thông báo phần lớn mô hình Claude đã hoạt động trở lại ngoại trừ Opus 4.8 và Opus 5, còn Grok tiếp tục báo lỗi lâu hơn hai nền tảng còn lại. Trước đó một ngày, vào 2/9, Anthropic từng ghi nhận một sự cố riêng biệt trên mô hình Claude Sonnet 5, kéo dài khoảng 25 phút và đã được khắc phục, cho thấy hệ thống của hãng này vốn đã chịu áp lực trước khi sự cố diện rộng ngày 3/9 xảy ra.
Một chi tiết đáng chú ý mà các trang giám sát trạng thái dịch vụ quốc tế ghi nhận là không chỉ ba công ty AI kể trên gặp vấn đề. Cohere, GitHub Copilot, Hugging Face, Perplexity, Replicate và cả nền tảng đám mây Microsoft Azure cũng xuất hiện trên danh sách gián đoạn cùng khung giờ, một dấu hiệu cho thấy sự cố nhiều khả năng bắt nguồn từ lớp hạ tầng dùng chung chứ không phải trục trặc riêng lẻ của từng công ty.
Một số hãng tin công nghệ, trong đó có MacRumors, đưa ra giả thuyết sự cố có thể liên quan tới trục trặc mà Cloudflare gặp phải cùng thời điểm, do nền tảng bảo mật và phân phối nội dung này đang ảnh hưởng tới nhiều website sử dụng dịch vụ của họ. Đây vẫn là suy đoán, chưa được OpenAI, Anthropic hay xAI xác nhận chính thức là nguyên nhân gốc rễ.
Nhìn lại chuỗi sự cố công nghệ toàn cầu suốt năm 2026, đội ngũ kỹ thuật hạ tầng của Tạp chí Điện tử và Ứng dụng nhận thấy ba dạng nguyên nhân xuất hiện lặp đi lặp lại, dù nguyên nhân cụ thể của sự cố ngày 3/9 vẫn đang chờ các công ty liên quan công bố báo cáo hậu kiểm.
Thứ nhất là rủi ro tập trung vào một số ít nhà cung cấp hạ tầng dùng chung. Phần lớn nền tảng AI lớn hiện nay, kể cả những công ty cạnh tranh trực tiếp với nhau, đều thuê ngoài các lớp hạ tầng cốt lõi như điện toán đám mây, mạng phân phối nội dung hay định tuyến DNS từ một nhóm nhỏ nhà cung cấp như Microsoft Azure, Cloudflare hay Amazon Web Services. Khi một mắt xích trong lớp hạ tầng dùng chung đó gặp trục trặc, hiệu ứng lan tỏa có thể kéo theo hàng loạt dịch vụ độc lập cùng sập một lúc, đúng như danh sách các nền tảng gặp sự cố song song với ChatGPT, Claude và Grok cho thấy.
Thứ hai là lỗi cấu hình trong quy trình tự động hoá nội bộ, chứ không phải các cuộc tấn công mạng như nhiều người vẫn nghĩ ban đầu. Lịch sử sự cố của Cloudflare trong hơn một năm qua minh hoạ rõ mô hình này. Vào tháng 11/2025, đội kỹ thuật của hãng từng nghi ngờ mình bị một mạng lưới máy tính ma tấn công quy mô lớn, nhưng nguyên nhân thật sự lại nằm ở một tệp cấu hình nội bộ bất ngờ tăng gấp đôi dung lượng, khiến hệ thống quản lý bot đọc sai dữ liệu và kéo theo cả dịch vụ CDN lẫn bảo mật lõi ngừng hoạt động. Tới tháng 2/2026, một đoạn mã tự động dọn dẹp địa chỉ IP mang lỗi tham số rỗng đã vô tình yêu cầu xoá gần một nghìn một trăm địa chỉ đang hoạt động thay vì chỉ những địa chỉ đã hết hạn, khiến một phần tư lượng khách hàng dùng dịch vụ định tuyến IP riêng của Cloudflare mất kết nối internet suốt hơn sáu giờ. Cả hai sự cố đều bắt nguồn từ một dòng lệnh tự động hoá sai lệch, không phải từ tin tặc bên ngoài.
Thứ ba là áp lực mở rộng quy mô lên hạ tầng suy luận AI, tức phần hệ thống chịu trách nhiệm xử lý và trả lời từng câu hỏi của người dùng theo thời gian thực. Dữ liệu giám sát độc lập cho thấy các nhà cung cấp AI lớn vẫn duy trì tỷ lệ hoạt động ổn định trên 99,9% trong suốt năm 2026, nhưng con số tưởng như an toàn đó thực chất vẫn cho phép một dịch vụ ngừng hoạt động tới gần chín giờ mỗi năm. Cùng khoảng thời gian này, giới giám sát hạ tầng ghi nhận hàng chục sự cố tương tự trên các nền tảng AI lớn, phần lớn gắn với áp lực mở rộng quy mô hạ tầng suy luận khi lượng người dùng và khối lượng truy vấn tăng nhanh hơn tốc độ mở rộng phần cứng.
Phản ứng thường thấy sau mỗi đợt gián đoạn diện rộng như vậy là chuyển sang kiến trúc đa nhà cung cấp, nghĩa là thiết kế quy trình làm việc sao cho khi OpenAI gặp sự cố, hệ thống có thể tự động chuyển yêu cầu sang Anthropic hoặc Google và ngược lại. Vấn đề nằm ở chỗ các API của những mô hình AI khác nhau không hoàn toàn thay thế được cho nhau. Một câu lệnh được tinh chỉnh kỹ cho GPT-4o chưa chắc tạo ra kết quả tương đương khi chạy trên Claude Sonnet 5 hay Gemini, nên việc xây dựng khả năng dự phòng thật sự đòi hỏi đầu tư kỹ thuật nghiêm túc, không chỉ đơn giản là giữ sẵn một chìa khoá API thứ hai trong ngăn kéo.
Tính đến thời điểm bài viết được cập nhật, chưa công ty nào trong ba cái tên ChatGPT, Claude và Grok công bố báo cáo hậu kiểm xác định nguyên nhân gốc rễ chung cho sự cố ngày 3/9. Phần liên hệ với Cloudflare hay Microsoft Azure nêu trong bài vẫn ở mức nhận định từ báo giới quốc tế, dựa trên sự trùng hợp thời điểm chứ chưa phải kết luận kỹ thuật chính thức từ phía các hãng.
