Một doanh nghiệp mới thường phải đối mặt với ba bài toán ngay từ khi bắt đầu: vốn, nhân lực và khả năng tiếp cận khách hàng. Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động đến cả ba yếu tố này, khi ngày càng nhiều công việc có thể được hỗ trợ bởi các công cụ số với chi phí tiếp cận thấp hơn.
Báo cáo “AI for Business: APAC trends in AI platform adoption” của Deloitte Access Economics cho thấy AI và nền tảng số đang tạo ra những thay đổi đáng kể đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực châu Á Thái Bình Dương.
Nghiên cứu được thực hiện với khoảng 1.100 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Australia, Indonesia, Malaysia, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam. Deloitte Access Economics lưu ý mẫu khảo sát phản ánh tương đối cơ cấu doanh nghiệp tại các thị trường nhưng không đại diện cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Kết quả cho thấy công nghệ đang dần trở thành một công cụ giúp doanh nghiệp nhỏ khắc phục những bất lợi vốn có về quy mô.
Theo nghiên cứu, 81% doanh nghiệp nhỏ và vừa được khảo sát đồng ý rằng đổi mới nền tảng số giúp giảm rào cản để bắt đầu một doanh nghiệp mới. Có 80% cho rằng đổi mới trên các nền tảng này giúp giảm chi phí kinh doanh.
Đây là yếu tố đặc biệt đáng chú ý đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp vốn thường phải hoạt động với nguồn vốn và số lượng nhân sự hạn chế.
 |
| Các công cụ AI đang góp phần thu hẹp khoảng cách cạnh tranh giữa doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp lớn, giúp doanh nghiệp tiếp cận năng lực công nghệ với nguồn lực và chi phí thấp hơn. Nguồn: Deloitte Access Economics. |
Trước đây, một doanh nghiệp muốn xây dựng hoạt động bán hàng trực tuyến có thể phải đầu tư riêng cho quảng cáo, chăm sóc khách hàng, thiết kế nội dung, phân tích dữ liệu và quản lý các kênh giao tiếp. Khi nhiều chức năng được tích hợp vào nền tảng số và bổ sung AI, một phần công việc có thể được tự động hóa hoặc thực hiện với ít nguồn lực hơn.
Deloitte Access Economics nhận định các nền tảng số có thể giảm chi phí gia nhập thị trường thông qua việc cung cấp hạ tầng công nghệ dùng chung. Thay vì tự xây dựng toàn bộ hệ thống, doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận các công cụ sẵn có phục vụ thanh toán, quảng cáo, liên lạc và nhiều hoạt động kinh doanh khác.
AI tiếp tục mở rộng khả năng này khi hỗ trợ doanh nghiệp tự động hóa những công việc thường ngày, phân tích thông tin thị trường và cải thiện tương tác với khách hàng.
Điều đó có nghĩa một nhóm khởi nghiệp nhỏ có thể tiếp cận một số năng lực công nghệ mà trước đây cần đội ngũ nhân sự lớn hơn hoặc khoản đầu tư đáng kể.
Quy mô nhỏ vốn tạo ra nhiều bất lợi trong cạnh tranh. Doanh nghiệp lớn thường sở hữu nhiều dữ liệu hơn, ngân sách tiếp thị lớn hơn và đội ngũ chuyên môn cho từng công việc.
AI đang phần nào thay đổi tương quan này.
Trong khảo sát của Deloitte Access Economics, 73% doanh nghiệp nhỏ và vừa cho rằng các công cụ nền tảng số tích hợp AI giúp thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp lớn.
Một trong những nguyên nhân là AI có thể giúp doanh nghiệp nhỏ thực hiện những công việc trước đây đòi hỏi nguồn lực chuyên môn đáng kể.
Công cụ phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ nhận diện xu hướng và nhu cầu khách hàng. AI tạo sinh có thể hỗ trợ xây dựng nội dung. Chatbot có thể đảm nhiệm một phần hoạt động trả lời khách hàng, trong khi trợ lý AI hỗ trợ xử lý các nhiệm vụ vận hành.
Báo cáo cho thấy 78% doanh nghiệp nhỏ và vừa trong sáu thị trường được khảo sát đã sử dụng ít nhất một công cụ nền tảng số hỗ trợ AI và 82% dự kiến tiếp nhận thêm ít nhất một công cụ trong tương lai.
Trong số các công cụ được khảo sát, tự động hóa trao đổi kinh doanh và nội dung linh hoạt đều có tỷ lệ sử dụng 47%. AI tạo sinh phục vụ sáng tạo nội dung đạt 40%, phân tích dữ liệu bằng AI đạt 36%, còn trợ lý AI phục vụ các nhiệm vụ vận hành đạt 34%.
Những công cụ này không xóa bỏ lợi thế về vốn và quy mô của doanh nghiệp lớn, nhưng có thể giúp một doanh nghiệp nhỏ tăng năng lực thực hiện công việc mà không phải mở rộng bộ máy tương ứng.
Đối với một doanh nghiệp mới, tìm được khách hàng là một trong những nhiệm vụ khó nhất. Đây cũng là lĩnh vực mà doanh nghiệp Việt Nam trong nghiên cứu thể hiện mức độ ứng dụng AI đáng chú ý.
Có 65% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát sử dụng AI để tự động hóa trao đổi kinh doanh, cao nhất trong sáu thị trường được nghiên cứu. Indonesia đứng thứ hai với 58%, tiếp đến là Malaysia 52%, Thái Lan 50%, Đài Loan 30% và Australia 27%.
Deloitte Access Economics cho rằng hoạt động trao đổi kinh doanh có vai trò quan trọng trong tương tác với người tiêu dùng tại Việt Nam. Vì vậy, tự động hóa bằng AI có thể giúp doanh nghiệp nhỏ giảm chi phí trong khi vẫn duy trì mức độ tương tác cao với khách hàng.
AI còn cho phép doanh nghiệp phản hồi khách hàng theo thời gian thực thông qua chatbot hoặc các công cụ kết nối trực tiếp tới hội thoại. Khi tích hợp với hệ thống quản lý quan hệ khách hàng, nội dung trao đổi có thể được điều chỉnh dựa trên những tương tác trước đó của người tiêu dùng.
Công nghệ cũng có thể phân tích phản hồi của khách hàng và xu hướng thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển ý tưởng sản phẩm mới.
Đối với một doanh nghiệp khởi nghiệp chưa có đội ngũ chăm sóc khách hàng lớn, khả năng này có thể giúp duy trì hoạt động trao đổi với số lượng khách hàng lớn hơn mà không phải tăng nhân sự theo cùng tốc độ.
 |
| AI đang hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ ở nhiều khâu, từ trao đổi với khách hàng, tạo nội dung đến phân tích dữ liệu và thực hiện các tác vụ vận hành. Nguồn: Deloitte Access Economics. |
Tác động của nền tảng số không chỉ nằm ở việc cung cấp thêm một kênh bán hàng.
Dữ liệu trong nghiên cứu cho thấy ở cả ba nhóm ngành gồm ngành truyền thống, dịch vụ chuyên môn và dịch vụ tiêu dùng, hơn một nửa doanh thu của doanh nghiệp được khảo sát có liên quan đến các nền tảng số.
Tỷ lệ này đạt 57% ở nhóm ngành truyền thống, 58% đối với dịch vụ chuyên môn và 56% ở dịch vụ tiêu dùng. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng nền tảng số trong hoạt động tương ứng đạt 88%, 91% và 95%.
Điều này cho thấy với một số doanh nghiệp nhỏ, nền tảng số không còn đơn thuần đóng vai trò hỗ trợ mà đã trở thành một phần của hoạt động tạo doanh thu.
Đối với các dự án khởi nghiệp, khả năng tiếp cận sẵn hạ tầng thanh toán, quảng cáo, nhắn tin, mạng xã hội và các công cụ AI cũng giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng tới thị trường.
Thay vì phải xây dựng toàn bộ hạ tầng công nghệ ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể lựa chọn những công cụ phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
AI giúp giảm một số rào cản nhưng không đồng nghĩa việc thành lập và phát triển doanh nghiệp trở nên dễ dàng.
Deloitte Access Economics chỉ ra rằng doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp những hạn chế về năng lực kỹ thuật, kỹ năng sử dụng công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường pháp lý. Cạnh tranh về nguồn nhân lực kỹ thuật AI cũng có thể khiến doanh nghiệp nhỏ khó theo kịp những đối thủ có nguồn lực lớn hơn.
Riêng tại Việt Nam, quyền riêng tư dữ liệu là vấn đề nổi bật. Có 69% doanh nghiệp tham gia khảo sát xem lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu là một trong những rào cản chính đối với việc sử dụng nền tảng số, trong khi 37% đề cập đến chi phí và 32% cho biết thiếu kỹ năng, chuyên môn.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp khởi nghiệp. Việc một công cụ AI dễ tiếp cận không đồng nghĩa mọi dữ liệu của khách hàng, tài chính hay hoạt động nội bộ đều có thể được đưa vào hệ thống mà không cần cơ chế kiểm soát.
Doanh nghiệp vì vậy vẫn cần xây dựng năng lực quản trị dữ liệu, lựa chọn công cụ phù hợp và xác định rõ những công việc nào có thể giao cho AI hỗ trợ.
AI không thay thế những yếu tố căn bản của khởi nghiệp như sản phẩm, thị trường hay năng lực điều hành. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cho thấy công nghệ đang làm thay đổi lượng nguồn lực cần thiết để thực hiện nhiều công việc trong một doanh nghiệp.
Với những nhóm khởi nghiệp có ít vốn và nhân sự, lợi thế có thể nằm ở khả năng tận dụng AI để thử nghiệm nhanh hơn, tiếp cận khách hàng với chi phí thấp hơn và dành nguồn lực con người cho những công việc tạo ra giá trị cao hơn.
Trong bối cảnh đó, khoảng cách cạnh tranh trong kinh tế số có thể ngày càng ít phụ thuộc vào doanh nghiệp có bao nhiêu nhân sự, mà phụ thuộc nhiều hơn vào việc doanh nghiệp sử dụng công nghệ hiệu quả đến đâu.
