Công nghệ chiến lược và bài toán tăng trưởng mới của Việt Nam

Bộ trưởng Vũ Hải Quân phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: mst.gov.vn)

Liên kết "ba nhà" để làm chủ công nghệ lõi

Sự kiện quy tụ khoảng 200 đại biểu là các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, nhà khoa học và lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ trong nước và quốc tế, tập trung thảo luận các giải pháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ chiến lược vào thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc khi các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, vật liệu mới và năng lượng sạch trở thành động lực định hình các mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời xây dựng hệ sinh thái liên kết hiệu quả giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp để thúc đẩy thương mại hóa công nghệ.

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, việc hình thành các cơ chế đối thoại thực chất giữa các bên liên quan sẽ góp phần tháo gỡ những rào cản về thể chế, nguồn lực và thị trường, tạo điều kiện cho các công nghệ mới nhanh chóng đi vào sản xuất và đời sống.

Chuyển từ tiếp nhận sang làm chủ công nghệ

Phát biểu dẫn đề tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh rằng lợi thế cạnh tranh của tương lai không còn dựa vào tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà nằm ở tri thức, sáng tạo và năng lực làm chủ công nghệ.

Bộ trưởng cho rằng Việt Nam cần thực hiện đồng thời ba chuyển đổi chiến lược. Thứ nhất, chuyển từ tiếp nhận công nghệ sang làm chủ công nghệ, từng bước tham gia sâu hơn vào các khâu nghiên cứu, thiết kế và phát triển trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, vật liệu mới và năng lượng sạch. Thứ hai, chuyển từ tăng trưởng dựa trên nguồn lực sang tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Thứ ba, chuyển từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế cạnh tranh bằng công nghệ và năng lực tự chủ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), thúc đẩy hợp tác công - tư và tăng cường đầu tư cho nghiên cứu, phát triển cũng như ứng dụng công nghệ trên quy mô toàn nền kinh tế.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Diễn đàn.

Tại Diễn đàn, Phó Tổng Thư ký OECD Yasushi Masaki đã công bố Báo cáo Đánh giá Chất lượng FDI của Việt Nam. Báo cáo nhận định Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư quốc tế, song mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng sản xuất và xuất khẩu đang dần bộc lộ những giới hạn.

OECD khuyến nghị Việt Nam cần ưu tiên thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh thông qua bốn nhóm giải pháp gồm: tăng cường tính nhất quán của chính sách; hiện đại hóa khung pháp lý; nâng cao liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến đầu tư dựa trên dữ liệu và các ngành công nghệ chiến lược.

Trong khuôn khổ chương trình, năm phiên thảo luận chuyên sâu với sự tham gia của hơn 30 diễn giả trong và ngoài nước đã tập trung trao đổi về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, nâng cao năng lực nội địa hóa và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các ý kiến đều thống nhất rằng, để tạo đột phá tăng trưởng trong giai đoạn mới, Việt Nam cần nhanh chóng chuyển từ định hướng sang hành động cụ thể, thúc đẩy các dự án hợp tác thực chất trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, kinh tế số, năng lượng sạch và vật liệu tiên tiến. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng mô hình tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên số.