Theo Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương, từ ngày 28/02/2026, Mỹ và Israel đã tiến hành cuộc không kích quân sự quy mô lớn tấn công nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng khu vực Trung Đông. Trong vòng 24 - 48 giờ sau cuộc không kích, các bên đều lên tiếng đã chuẩn bị cho một kịch bản chiến tranh kéo dài nhiều ngày. Các đợt tấn công quân sự và phản công đã gây nên tình trạng bất ổn nghiêm trọng, tạo ra môi trường rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.
 |
| Ảnh minh hoạ. |
Giá cả hàng tiêu dùng, nhiên liệu và dầu thô thế giới dự báo sẽ tăng trong thời gian tới, tạo ra những tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam, trong đó có thương mại với khu vực Trung Đông.
Với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng kéo theo cước vận tải biển và vận tải hàng không leo thang, đồng thời gây áp lực lên các tuyến hàng hóa phục vụ các nước vùng Vịnh. Nhiều quốc gia Trung Đông đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận vì lý do an ninh chiến sự, buộc các chuyến bay vận tải phải chuyển hướng, kéo dài hành trình và đội chi phí lên cao.
Tại eo biển Hormuz, hoạt động vận chuyển gần như tê liệt sau các đợt không kích của Mỹ và Israel vào Iran. Phía Iran cảnh báo tàu thuyền quốc tế rằng việc đi qua tuyến hàng hải huyết mạch này hiện tiềm ẩn nguy cơ lớn, khiến nhiều hãng tàu phải đổi lộ trình, kéo dài thời gian vận chuyển và tăng tiêu hao nhiên liệu.
Trước diễn biến trên, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đề nghị các Hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu và Hiệp hội logistics theo dõi sát tình hình, thường xuyên trao đổi với cơ quan quản lý nhà nước để cập nhật thông tin kịp thời tới hội viên. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, phương án xuất nhập khẩu và tổ chức vận tải hàng hóa, tránh ùn tắc và giảm thiểu thiệt hại từ cuộc xung đột Mỹ - Israel - Iran.
Về lâu dài, Cục Xuất nhập khẩu kỳ vọng các hiệp hội nâng cao khả năng thích ứng và sức chống chịu trước biến động của môi trường kinh doanh quốc tế, sẵn sàng ứng phó với các sự cố tương tự có thể xảy ra trong tương lai.
Cụ thể, thứ nhất, đa dạng nguồn cung ứng hàng hóa cũng như tìm kiếm các thị trường khác có nguồn cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn, lâu dài có phương án chủ động ứng phó với sự cố tương tự trong tương lai.
Thứ hai, khi đàm phán, ký kết các hợp đồng mua bán cần quan tâm và chú trọng tới hợp đồng (hoặc điều khoản) về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm nhằm bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro và tổn thất khi có sự cố, đảm bảo rằng các hợp đồng vận chuyển có điều khoản về tình huống bất khả kháng, bồi thường và phân chia chi phí khi hàng hóa gặp rủi ro, đồng thời, cần mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa để phòng ngừa rủi ro và giảm tổn thất khi phát sinh sự cố tại thị trường nhập khẩu.
Thứ ba, thường xuyên, chủ động phân tích, phối hợp trao đổi thông tin với các Bộ, ngành có liên quan về số liệu xuất nhập khẩu hàng hóa; tình hình biến động địa chính trị có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu và vận tải của doanh nghiệp Việt Nam; tình hình vận tải hàng hóa, giá cước, chi phí, phụ phí... nhằm kịp thời thống nhất phương án ứng phó đối với các tình huống tương tự trong tương lai.
Thứ tư, chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa, thích ứng để giảm thiểu nguy cơ, rủi ro, tổn thất từ các sự cố trong thương mại, vận chuyển quốc tế và các vấn đề liên quan, chuẩn bị phương án phản ứng kịp thời để hạn chế ảnh hưởng đối với chuỗi cung ứng.
Thứ năm, thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan như Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, các Thương vụ, Chi nhánh Thương vụ của Việt Nam tại nước ngoài để tìm kiếm những đơn hàng mới, thị trường mới có tiềm năng, từ đó có phương án thay thế hoặc ưu tiên khai thác, tận dụng tối đa các cơ hội.
Các đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương căn cứ theo chức năng, nhiệm vụ được giao sẽ theo dõi sát, kịp thời cập nhật thông tin về diễn biến tại khu vực Trung Đông để trao đổi với các Hiệp hội, nghiên cứu tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để có khả năng chủ động ứng phó với các tình huống tương tự trong tương lai.
