Trong thế giới mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, chi phí thẩm định luôn là gánh nặng không nhỏ ngay cả với những quỹ cổ phần tư nhân (PE) lớn nhất phố Wall. Một quy trình đầy đủ thường bao gồm hàng loạt cuộc gặp với ban lãnh đạo cấp cao của công ty mục tiêu, xây dựng mô hình dự báo tài chính và thuê đội ngũ tư vấn bên ngoài gồm luật sư, kế toán viên và chuyên gia chiến lược từ những tên tuổi lừng danh như McKinsey, BCG hay Bain.
Điều khiến quy trình này đặc biệt tốn kém là các khoản phí tư vấn sẽ không được hoàn trả nếu thương vụ thất bại. Vì vậy, các quỹ PE thường phải chờ đến khi đủ tin tưởng về một thương vụ mới chịu bỏ ra hàng triệu USD để thuê chuyên gia nghiên cứu thị trường và đối tượng mục tiêu. Đây chính là điểm nghẽn mà DiligenceSquared nhắm đến.
 |
| AI thay thế tư vấn truyền thống trong thẩm định M&A. Ảnh minh họa |
Đội ngũ sáng lập am hiểu thực tiễn
Ít startup nào trong lĩnh vực tư vấn M&A có thể tự hào về đội ngũ sáng lập hiểu thực tiễn sâu như DiligenceSquared. Frederik Hansen từng là chuyên viên chính cấp cao (senior principal) tại Blackstone, vị trí chuyên môn cấp cao trong chuỗi phân cấp của quỹ, nơi ông trực tiếp đặt hàng các báo cáo thẩm định thương mại cho nhiều thương vụ mua lại trị giá hàng tỷ USD. Đồng sáng lập Søren Biltoft mang theo bảy năm kinh nghiệm lãnh đạo các dự án thẩm định đầu tư trong mảng cổ phần tư nhân tại BCG. Đội ngũ sáng lập còn có Harshil Rastogi, cựu kỹ sư tại Google.
Chính nền tảng thực tiễn này giúp DiligenceSquared, ra mắt tháng 10/2025, nhanh chóng thu hút niềm tin của một số quỹ cổ phần tư nhân lớn nhất thế giới cùng các quỹ tầm trung chỉ trong vài tháng đầu hoạt động. Kết quả đó thuyết phục Damir Becirovic – cựu đối tác tại Index Ventures – dẫn đầu vòng gọi vốn hạt giống 5 triệu USD thông qua công ty đầu tư mạo hiểm mới của ông là Relentless.
| "Chúng tôi đang mang những nhận định có giá trị mà trước đây chỉ dành cho những quyết định ở tầm vóc rất lớn, và giờ đây chúng tôi làm cho chúng trở nên dễ tiếp cận hơn." Frederik Hansen, Đồng sáng lập kiêm CEO DiligenceSquared, Cựu Principal tại Blackstone |
AI thay thế tư vấn, giảm chi phí xuống 90%
Thay vì triển khai đội tư vấn truyền thống, DiligenceSquared dùng các trợ lý giọng nói AI để tự động tiến hành phỏng vấn với khách hàng của công ty mục tiêu. Mô hình này tương đồng về mặt kỹ thuật với hướng đi của các startup nghiên cứu người tiêu dùng như Keplar, Outset hay Listen Labs – đơn vị vừa gọi vốn 69 triệu USD với định giá 500 triệu USD vào tháng 1/2026.
Tuy nhiên, Hansen và Biltoft nhấn mạnh sản phẩm của họ khác biệt về bản chất: thay vì phục vụ nghiên cứu người tiêu dùng đại trà, DiligenceSquared tập trung vào các cuộc phỏng vấn chuyên sâu với khách hàng doanh nghiệp – bao gồm cả lãnh đạo cấp cao – rồi tổng hợp thành báo cáo thương mại đầy đủ dài 200 trang tương đương chuẩn McKinsey hay BCG. Để đảm bảo chất lượng phân tích, các chuyên gia tư vấn vẫn tham gia vào bước kiểm tra và xác minh cuối cùng.
Kết quả là mức phí DiligenceSquared đề xuất chỉ là 50.000 USD – so với mức 500.000 đến 1 triệu USD của các công ty tư vấn hàng đầu để tạo ra một báo cáo thương mại tương đương. Mức giá thấp hơn gần mười lần này kéo theo một thay đổi hành vi từ phía khách hàng: các quỹ cổ phần tư nhân giờ đây sẵn sàng khởi động nghiên cứu sớm hơn nhiều trong quy trình, kể cả khi chưa thực sự chắc chắn về một thương vụ.
 |
| Frederik Hansen và Søren Biltoft hai nhà đồng sáng lập DiligenceSquared |
DiligenceSquared không đơn độc trong cuộc đua tái định hình thị trường thẩm định đầu tư. Đối thủ cạnh tranh chính của họ là Bridgetown Research, đơn vị vừa công bố vòng gọi vốn loạt A trị giá 19 triệu USD do Accel và Lightspeed đồng dẫn đầu vào tháng 2/2026.
Nhìn từ góc độ Việt Nam, mô hình của DiligenceSquared đặt ra câu hỏi thú vị cho thị trường M&A trong nước. Những năm gần đây, Việt Nam chứng kiến làn sóng giao dịch ngày càng sôi động, trải rộng từ bán lẻ, bất động sản đến công nghệ và tài chính tiêu dùng. Một trong những rào cản lớn mà các quỹ và doanh nghiệp Việt Nam gặp phải là chi phí thẩm định cao, trong khi các đơn vị tư vấn địa phương còn hạn chế về năng lực thực hiện nghiên cứu thương mại chuyên sâu.
Nếu các mô hình như DiligenceSquared phát triển đến mức có thể phục vụ thị trường Đông Nam Á và thích nghi với môi trường dữ liệu cùng ngôn ngữ địa phương, đây có thể là tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia các thương vụ có yếu tố nước ngoài hoặc giao dịch xuyên biên giới, nơi chênh lệch về năng lực thẩm định thường là bất lợi lớn nhất của bên trong nước.
