 Vệ tinh quỹ đạo tầm thấp trở thành vũ khí của xung đột tương lai |
 AI đang biến vệ tinh thành 'bộ não' trên quỹ đạo |
 Mỹ cấp phép vệ tinh gương phản chiếu ánh sáng mặt trời ban đêm, giá 5.000 USD/giờ |
 |
| Vệ tinh NAVSTAR-2F thuộc hệ thống GPS. Ảnh minh họa: Wikimedia Commons |
Ngày 4/8, Xona, công ty có trụ sở tại California, thông báo Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã cấp phép cho toàn bộ chòm vệ tinh quỹ đạo thấp của hãng, đưa vệ tinh dự phòng GPS đầu tiên do một công ty tư nhân xây dựng chính thức được phép phát tín hiệu dẫn đường thương mại đầu tiên trên thế giới, hoạt động song song với hệ thống GPS. Phê duyệt này đến trước thềm kế hoạch phóng sáu vệ tinh sản xuất đầu tiên của công ty vào tháng 10.
Xona đang mở rộng năng lực sản xuất vệ tinh tại cơ sở Burlingame để triển khai hệ thống Pulsar, phục vụ các thiết bị và hạ tầng cần dịch vụ định vị mạnh hơn và an toàn hơn. Xona thiết kế mạng lưới này để tăng khả năng chống chịu của hệ thống dẫn đường, phát tín hiệu mạnh gấp tới 100 lần GPS trong khi vẫn tương thích với phần cứng hiện có.
Quyết định của FCC mở rộng giấy phép từng cấp cho Pulsar-0, vệ tinh trình diễn cuối cùng của Xona. Con tàu vũ trụ này trở thành vệ tinh thương mại đầu tiên nhận giấy phép phát tín hiệu dẫn đường vô tuyến trên dải tần L, dải tần vẫn dùng song song với GPS.
Giấy phép mở rộng lần này bao trùm toàn bộ chòm vệ tinh sản xuất mà Xona đang lên kế hoạch, thay vì chỉ một nhiệm vụ thử nghiệm đơn lẻ như trước. Nhờ đó, Xona trở thành công ty tư nhân duy nhất mà FCC cấp phép vận hành một chòm vệ tinh dẫn đường, thiết kế để hoạt động song song với các hệ thống do chính phủ Mỹ, châu Âu, Trung Quốc và Nga quản lý.
Ông Brian Manning, đồng sáng lập kiêm Tổng giám đốc điều hành Xona, cho biết ngay từ đầu, nhiều người từng nói với ông rằng "điều chúng tôi muốn làm là không thể". Ông cho biết chưa từng có công ty thương mại nào xây dựng được một hệ thống như Pulsar, và cũng chưa từng có đơn vị nào nhận được giấy phép đưa vào một tín hiệu dẫn đường công suất cao mới hoạt động song song với GPS. Theo ông, quyết định lần này là kết quả của nhiều năm nghiên cứu kỹ thuật, thử nghiệm và phối hợp, mở đường cho một năng lực mà thế giới ngày càng cần đến.
 9.000 vệ tinh Starlink: Cuộc chinh phục bầu trời của Elon Musk và 9 triệu khách hàng (Bài 1) Năm 2019, SpaceX phóng 60 vệ tinh đầu tiên lên quỹ đạo. Sáu năm sau, 9.000 vệ tinh Starlink đang bay trên đầu 9 triệu ... |
Xona thiết kế Pulsar để hoạt động trên dải tần L quen thuộc, thay vì chọn một dải tần dẫn đường ít phổ biến hơn. Hơn sáu tỷ thiết bị có hỗ trợ Hệ thống vệ tinh dẫn đường toàn cầu (GNSS) đã dùng dải tần này, mở ra cho Xona một hướng đi để hỗ trợ các máy thu hiện có thông qua bản cập nhật phần mềm hoặc firmware. Tín hiệu độc quyền của công ty tích hợp một lớp watermark mã hóa động, nhằm bảo vệ người dùng khỏi tình trạng giả mạo tín hiệu.
Tuy nhiên, việc phát tín hiệu công suất cao gần GPS buộc Xona phải chứng minh với cơ quan quản lý rằng Pulsar sẽ không gây gián đoạn cho hệ thống dẫn đường hiện có hay các dịch vụ hàng không. Công ty đã phối hợp thử nghiệm cùng FCC, các cơ quan khác của Mỹ, các bên liên quan trong ngành hàng không và một số chính phủ nước ngoài. Quá trình này đánh giá hiệu năng tín hiệu, nguy cơ nhiễu sóng và khả năng cùng tồn tại với những hệ thống trọng yếu phục vụ hàng không, ứng phó khẩn cấp, viễn thông và thị trường tài chính.
Pulsar-0 đã hoàn tất hơn 350 lượt truyền tín hiệu qua bốn châu lục kể từ khi phóng lên quỹ đạo vào tháng 6 năm 2025. Hơn chục máy thu thương mại đã độc lập bắt được tín hiệu trực tiếp từ vệ tinh này, trong khi các bài thử nghiệm cho thấy hệ thống vận hành tốt cùng phần cứng GNSS hiện có trong điều kiện thực tế.
Bà Christina Youn, Tổng cố vấn pháp lý kiêm Phó chủ tịch phụ trách đối ngoại của Xona, cho biết việc tạo chỗ đứng cho một công nghệ mới đòi hỏi công ty phải chứng minh được rằng mình hiểu rõ tầm quan trọng của những hệ thống đã tồn tại từ trước. Bà nhấn mạnh GPS đang phục vụ ngành hàng không, viễn thông, ứng phó khẩn cấp, thị trường tài chính và vô số hệ thống mà con người dựa vào mỗi ngày, đồng thời cho biết công ty không yêu cầu cơ quan quản lý hay ngành công nghiệp tin tưởng vào những tuyên bố của mình mà không có bằng chứng. Theo bà, Xona đã thiết kế hệ thống hướng tới khả năng cùng tồn tại với GPS, đưa thiết kế đó qua quá trình rà soát nghiêm ngặt, rồi chứng minh bằng chính những lần truyền tín hiệu trực tiếp từ quỹ đạo.
Sau khi có được sự chấp thuận từ cơ quan quản lý, Xona có thể chuyển từ giai đoạn trình diễn trên quỹ đạo sang giai đoạn triển khai thực tế.
