Sàn tài sản số Việt Nam: Cuộc đua 10.000 tỷ và khoảng trống bảo vệ người dùng

Thiết lập cơ chế giám sát và chuẩn vận hành cho thị trường tài sản số Việt Nam

Giải pháp mã hóa tài sản thực (RWA): Quản trị rủi ro là ưu tiên hàng đầu

Bảo mật an toàn cho hệ sinh thái tài sản số

Doanh nghiệp lớn nhập cuộc, hình thành “bản đồ” sàn tài sản số

Thị trường tài sản số tại Việt Nam đang dịch chuyển mạnh khi nhiều doanh nghiệp lớn đồng loạt tham gia xây dựng hạ tầng và chuẩn bị vận hành sàn giao dịch. Các đơn vị nhập cuộc không còn là những startup nhỏ lẻ mà là tập đoàn, ngân hàng và công ty chứng khoán có tiềm lực tài chính mạnh.

Nổi bật trong số đó là Sun Group thông qua CTCP Tài sản số Việt Nam với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, trong đó tập đoàn này nắm cổ phần chi phối. Doanh nghiệp đăng ký hoạt động trong lĩnh vực xử lý dữ liệu và hạ tầng công nghệ, đây là bước chuẩn bị cho việc tham gia thị trường tài sản số.

Cuộc đua sàn tài sản số đã có 5 hồ sơ vượt qua vòng sơ tuyển của Bộ Tài chính, gồm TCEX, CAEX, LPEX, VIXEX và CTCP Tài sản số Việt Nam (Sun Group)

Trong khối ngân hàng, VPBank tiên phong khi thành lập CAEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng) từ tháng 9/2025. Với vốn điều lệ ban đầu 25 tỷ đồng, CAEX đã hoàn tất đợt tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng vào cuối tháng 2/2026, với sự tham gia góp vốn của OKX, sàn giao dịch tiền số lớn thứ tư toàn cầu và HashKey Capital.

Techcombank triển khai TCEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom), thành lập tháng 5/2025 với 3 tỷ đồng vốn ban đầu, sau đó tăng nhanh lên 101 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng. MB Bank ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Dunamu, đơn vị vận hành sàn Upbit hàng đầu Hàn Quốc, để phát triển hạ tầng công nghệ cho sàn giao dịch tài sản số tại Việt Nam.

Ở khối chứng khoán, VIX Securities thành lập VIXEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX) vào tháng 8/2025 với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, đặt trụ sở tại Gelex Tower.

LPBank tham gia thị trường qua LPEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam), thành lập ngày 30/9/2025 với vốn điều lệ ban đầu 6,8 tỷ đồng, trụ sở đặt tại tòa nhà LPB hội sở chính của LPBank tại Hà Nội. Công ty sau đó tăng vốn gấp 53 lần lên 360 tỷ đồng, dù chưa công bố chi tiết cơ cấu cổ đông mới.

Chứng khoán HD (HDBank nắm 30% vốn) cũng công bố kế hoạch góp 1.470 tỷ đồng để thành lập CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa HD sau khi tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng.

Vimexchange là đơn vị duy nhất ra đời ngay từ đầu với đủ vốn 10.000 tỷ đồng, trong đó Tập đoàn Dược phẩm VIMEDITMEX nắm 50% với 5.000 tỷ đồng và Chứng khoán Hòa Bình góp 500 tỷ.

Tính đến cuối tháng 3/2026, Bộ Tài chính xác nhận 5 hồ sơ hợp lệ gồm TCEX, CAEX, LPEX, VIXEX và CTCP Tài sản số Việt Nam (Sun Group), trong khi Dolphinex và SSID bị loại do hồ sơ không đủ điều kiện. Từ ngày 20/1/2026, Bộ Tài chính chính thức tiếp nhận hồ sơ cấp phép sàn giao dịch tài sản mã hóa, dự kiến cấp phép tối đa 5 sàn trong giai đoạn thí điểm. Điều kiện khó nhất là vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 380 triệu USD), tạo ra rào cản đầu vào ngay từ đầu và định hình thị trường theo hướng chỉ dành cho các tổ chức có tiềm lực thực sự mạnh.

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và bài toán kiểm soát rủi ro hệ thống

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đánh dấu bước ngoặt khi lần đầu tiên cho phép thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nghị quyết đặt ra các nguyên tắc quan trọng như đảm bảo an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu người dùng và chỉ cho phép các tổ chức đủ điều kiện tham gia vận hành.

Đang chú ý, cơ quan quản lý có quyền đình chỉ hoạt động nếu hệ thống gây rủi ro cho thị trường tài chính, định hướng kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt trong bối cảnh có sự tham gia của ngân hàng và các tổ chức tài chính lớn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng cách đáng kể giữa quy định và triển khai. Khi các doanh nghiệp đã bắt đầu xây dựng hệ thống, thử nghiệm công nghệ và kết nối hệ sinh thái, câu hỏi đặt ra là đâu là ranh giới giữa chuẩn bị và vận hành thực tế.

Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng văn phòng luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn luật sư TP. HCM)

Trao đổi với phóng viên Điện tử và Ứng dụng, luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh), cho biết: “Việc các ngân hàng tham gia sâu vào hệ sinh thái tài sản số có thể mang lại lợi ích về hạ tầng và niềm tin thị trường, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ rủi ro hệ thống nếu không có cơ chế giám sát hiệu quả”.

Theo luật sư, trong khuôn khổ Nghị quyết 05, doanh nghiệp tham gia thị trường tài sản mã hóa phải gánh trách nhiệm pháp lý ở mức cao hơn thông thường. Đây không chỉ là lĩnh vực công nghệ mà còn có khả năng tác động dây chuyền đến thị trường và ổn định tài chính.

Luật sư Bình nhận định các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng hoặc vận hành sàn không thể chỉ đóng vai "nhà cung cấp dịch vụ" mà thực chất là trung gian thị trường. Họ buộc phải đáp ứng các yêu cầu chặt chẽ về an toàn hệ thống, bảo mật dữ liệu, quản trị rủi ro và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư theo khung thí điểm. Nếu không tuân thủ, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với chế tài hành chính như đình chỉ hoạt động, thu hồi quyền tham gia thí điểm mà còn có thể chịu các biện pháp can thiệp mạnh từ cơ quan quản lý khi rủi ro lan rộng ra toàn hệ thống.

Luật sư cũng nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc "không vi phạm" mà còn bao gồm nghĩa vụ chủ động phòng ngừa rủi ro. Với đặc thù của lĩnh vực tài sản mã hóa, tiêu chuẩn đánh giá lỗi sẽ khắt khe hơn, bởi doanh nghiệp phải lường trước và kiểm soát các rủi ro công nghệ có thể xảy ra. Nếu không kiểm soát được rủi ro thuộc phạm vi trách nhiệm của mình, hậu quả pháp lý có thể phát sinh đồng thời ở nhiều cấp độ, từ hành chính, dân sự đến hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.

Tính đến cuối tháng 3/2026, Bộ Tài chính xác nhận 5 hồ sơ hợp lệ gồm TCEX, CAEX, LPEX, VIXEX và CTCP Tài sản số Việt Nam (Sun Group). Ảnh: AI

Bảo mật công nghệ và trách nhiệm với người dùng vẫn là dấu hỏi

Trong khi khung pháp lý đang dần hình thành, bảo mật và bảo vệ người dùng vẫn là điểm yếu lớn nhất của thị trường tài sản số. Trên thế giới, nhiều sàn giao dịch từng bị tấn công mạng, gây thiệt hại lớn cho nhà đầu tư, chủ yếu do lỗ hổng trong hệ thống lưu trữ tài sản hoặc quản lý dữ liệu.

Tại Việt Nam, khi các doanh nghiệp đang trong giai đoạn xây dựng nền tảng, câu hỏi đặt ra là liệu doanh nghiệp đã áp dụng đầy đủ tiêu chuẩn bảo mật quốc tế hay chưa. Những yếu tố như chứng nhận an toàn thông tin, hệ thống phát hiện xâm nhập hay cơ chế lưu trữ tài sản bằng ví lạnh cần trở thành yêu cầu bắt buộc.

Về vấn đề này, luật sư Diệp Năng Bình nhận định:“Trong bối cảnh Nghị quyết 05, cách tiếp cận của pháp luật không phải là mặc định sàn phải bồi thường trong mọi trường hợp, mà xác định trách nhiệm dựa trên nghĩa vụ cụ thể và mức độ lỗi”.

Theo đó, luật sư phân tích rõ ba kịch bản pháp lý có thể xảy ra. Thứ nhất, nếu thiệt hại phát sinh do lỗi của sàn, chẳng hạn hệ thống bảo mật yếu, quản trị rủi ro không đáp ứng yêu cầu dẫn đến bị tấn công mạng hoặc rò rỉ dữ liệu, thì doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự. Trong lĩnh vực này, tiêu chuẩn “lỗi” không được hiểu theo nghĩa thông thường mà ở mức cao hơn, do doanh nghiệp có nghĩa vụ chủ động phòng ngừa rủi ro công nghệ.

Thứ hai, nếu thiệt hại xuất phát từ rủi ro nội tại của thị trường hoặc từ chính người dùng, ví dụ tự làm lộ khóa ví hoặc bị lừa đảo ngoài hệ thống, thì người dùng phải tự chịu trách nhiệm. Đây là hệ quả của cơ chế thí điểm, nơi Nhà nước không đóng vai trò bảo lãnh như trong hệ thống ngân hàng truyền thống.

Thứ ba, trong các trường hợp trung gian khi nguyên nhân chưa rõ ràng, trách nhiệm sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có chứng minh được đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo mật và kiểm soát rủi ro hay chưa. Nếu không chứng minh được, khả năng doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm là rất lớn.

Ngoài trách nhiệm bồi thường, luật sư chỉ ra các cơ chế pháp lý người dùng có thể dùng để bảo vệ quyền lợi, gồm yêu cầu bồi thường trực tiếp theo hợp đồng dịch vụ, khiếu nại đến cơ quan quản lý trong khuôn khổ thí điểm hoặc khởi kiện tại tòa án, trọng tài. Hiệu quả của các cơ chế này phụ thuộc rất lớn vào chứng cứ và khả năng chứng minh lỗi.

"Cần nhìn thẳng rằng đây là cơ chế thí điểm có kiểm soát nhưng không bảo lãnh rủi ro. Pháp luật tạo khung để bảo vệ nhà đầu tư, nhưng không đảm bảo mọi thiệt hại đều được bồi hoàn", luật sư Bình nhấn mạnh.

Thị trường tài sản số tại Việt Nam là xu hướng tất yếu khi công nghệ và tài chính ngày càng hội tụ. Nhưng để thị trường này vận hành bền vững, điều quyết định không chỉ nằm ở quy mô vốn hay tốc độ triển khai, mà còn ở mức độ minh bạch và khả năng bảo vệ người dùng.

Giao diện bảng giá tiền mã hóa trên sàn Binance hiển thị các đồng lớn như Bitcoin, Ethereum, USDT… cùng biến động giá, khối lượng giao dịch và vốn hóa thị trường theo thời gian thực.

Cơ quan quản lý nói gì về bảo vệ nhà đầu tư?

Phát biểu tại Diễn đàn "Thị trường tài sản số: Từ xu hướng tới bứt phá", ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Ban Phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước), cho biết Nghị quyết 05/2025/NQ-CP là một trong những nghị quyết khó xây dựng nhất do tính chất mới của lĩnh vực, nhưng ra đời trên tinh thần đổi mới sáng tạo với mục tiêu thiết lập hành lang pháp lý đầu tiên cho thị trường tài sản mã hóa.

"Về công tác bảo vệ nhà đầu tư, chúng tôi yêu cầu các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải xác minh danh tính nhà đầu tư và công bố thông tin trên thị trường một cách minh bạch, rõ ràng, đầy đủ", ông Hòa cho biết. Ông cũng nhấn mạnh, sau 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa ngoài các sàn được Bộ Tài chính cấp phép sẽ bị xử lý vi phạm tùy theo tính chất.

Trong bối cảnh thị trường đang hình thành và khung pháp lý chưa hoàn thiện, nhà đầu tư cá nhân cần nắm vững một số nguyên tắc cơ bản:

Thứ nhất, chỉ giao dịch qua sàn được Bộ Tài chính cấp phép, tránh hoàn toàn các nền tảng chưa được cấp phép vì tính toàn bộ rủi ro sẽ do người dùng tự chịu.

Thứ hai, hiểu rõ ràng điều khoản dịch vụ của sàn trước khi đăng ký, đặc biệt các điều khoản liên quan đến lưu ký tài sản và cơ chế xử lý khi sự cố.

Thứ ba, không đầu tư quá mức vào một tài sản khó dự đoán, vì đây là loại tài sản có biến động giá mạnh.

Thứ tư, lưu giữ chứng cứ giao dịch đầy đủ phòng trường hợp xảy ra tranh chấp cần chứng minh thiệt hại trước tòa hoặc trọng tài.

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đặt nền móng, nhưng cách thực thi trên thực tế mới quyết định thành bại của toàn bộ thị trường. Khi niềm tin là yếu tố cốt lõi, bất kỳ khoảng trống nào trong bảo mật và trách nhiệm cũng có thể trở thành điểm đứt gãy trong cuộc đua sàn tài sản số.