Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại

Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước.

Biểu tượng ý chí Đại Việt

Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề: “Vương triều Trần: Tầm vóc lịch sử và giá trị thời đại” diễn ra nhân kỷ niệm 800 năm sáng lập Vương triều Trần (1226-2026).

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Đây hoạt động khoa học trọng điểm nhằm tổng kết, đánh giá một cách toàn diện, hệ thống và khoa học về vai trò, vị thế cũng như những giá trị đặc sắc của triều đại nhà Trần trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Trung tướng, PGS.TS. Trần Đình Nhã Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam nhấn mạnh, cách đây tròn 800 năm, Vương triều Trần được sáng lập, mở ra một thời kỳ phát triển rực rỡ, vẻ vang trong lịch sử dân tộc. Những chiến thắng trước quân xâm lược Nguyên-Mông là minh chứng sinh động cho ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết toàn dân tộc và nghệ thuật lãnh đạo, chỉ huy xuất sắc của nhà Trần.

Trung tướng, PGS.TS Trần Đình Nhã – Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam.

PGS.TS Trần Đình Nhã khẳng định, trong suốt 175 năm tồn tại, Vương triều Trần đã hun đúc nên một hệ giá trị sâu sắc và toàn diện, từ ý chí độc lập, tinh thần tự cường, trí tuệ quân sự, bản lĩnh chính trị đến nền tảng văn hóa - tư tưởng và đạo lý làm người. Những giá trị ấy kết tinh thành “Hào khí Đông A” - biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước, khát vọng tự do và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì non sông gấm vóc.

Cũng theo PGS.TS Trần Đình Nhã, riều đại nhà Trần đã khép lại, nhưng ý chí độc lập, bẩn lĩnh và trí tuệ kết tinh của triều đại vẫn nối tiếp, kéo dài, lan tỏa, thấm sâu và vang vọng trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc. Trải qua bao biến thiên của thời cuộc, “tinh thần và trí tuệ Đại Việt” ấy vẫn hiện hữu trong mỗi bước ngoặt của lịch sử, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn giúp dân tộc Việt Nam vượt qua thử thách, giữ vững độc lập và vươn lên phát triển.

Giá trị lưu truyền còn mãi

Tại hội thảo, các nhà khoa học không chỉ tiếp tục khẳng định những giá trị to lớn của Vương triều Trần trong lịch sử dân tộc mà còn đưa ra nhiều luận chứng về những giá trị quân sự, văn hóa, khoa học, giáo dục… vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với xã hội đương đại.

Thông qua các luận chứng khoa học, hội thảo một lần nữa khẳng định: Vương triều Trần là biểu tượng của một thời kỳ chiến thắng, khẳng định mô hình phát triển dựa trên trí tuệ, đạo lý và bản lĩnh dân tộc.

GS.TSKH Vũ Minh Giang – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo ĐHQGHN

GS.TSKH Vũ Minh Giang – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo ĐHQGHN cho rằng, một trong những đóng góp lớn, có tầm chiến lược đầu tiên của nhà Trần là nhanh chóng xây dựng một mô hình nhà nước tập quyền mạnh nhưng không xa rời cơ sở xã hội. Nhà Trần đã ban hành luật lệ nghiêm minh, quy định tấu trình rõ ràng, coi trọng cả quân sự lẫn hành chính. Nhà Trần đã có các chính sách thân dân, lấy dân làm gốc, chủ trương “khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc” và coi đó là nền tảng của quốc gia; cùng với đó là siết chặt kỷ cương và củng cố bộ máy tổ chức nhà nước.

“Triều Trần đặc biệt coi trọng vai trò của con người trong quản trị quốc gia, đề cao việc sử dụng hiền tài. Tinh thần trọng dụng nhân tài, không câu nệ xuất thân, đã tạo nên một bộ máy nhà nước vừa có tính kỷ cương, vừa gắn bó chặt chẽ với thực tiễn đời sống nhân dân” - GS.TSKH Vũ Minh Giang nhấn mạnh.

Quang cảnh hội thảo.

Bên cạnh những thành tựu rực rỡ về quân sự và chính trị, Vương triều Trần còn để lại một di sản văn hóa - tư tưởng đặc sắc, góp phần định hình bản sắc tinh thần của dân tộc Việt Nam trong suốt nhiều thế kỷ. Vương triều Trần đã khẳng định mạnh mẽ bản sắc văn hóa Đại Việt, dung hòa, giao thoa Phật giảo, Nho giáo, Đạo giáo. Văn hóa thời Trần không tách rời thực tiễn lịch sử, mà gắn bó mật thiết với công cuộc dựng nước và giữ nước, hun đúc ý chí độc lập, tinh thần yêu nước và sức mạnh đoàn kết. Nổi bật là tư tưởng nhập thế, gắn đời sống tinh thần với trách nhiệm xã hội và vận mệnh quốc gia.

GS.TS. Đinh Khắc Thuân - Viện Trần Nhân Tông nhấn mạnh, Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập đã khẳng định đỉnh cao tư tưởng Việt Nam thời bấy giờ. “Đây là một hệ tư tưởng nhân văn sâu sắc, kết hợp hài hòa giữa tu dưỡng tâm linh và trách nhiệm đối với quốc gia, dân tộc. Tư tưởng “cư trần lạc đạo” của Phật Hoàng đã thể hiện triết lý sống tích cực, gắn đạo với đời, tạo nên một bản sắc văn hóa độc đáo của Đại Việt” - GS.TS. Đinh Khắc Thuân nêu rõ.

Cũng theo GS.TS. Đinh Khắc Thuân, triều đại nhà Trần xuất hiện nhiều nhân vật lịch sử kiệt xuất, hội tụ đầy đủ các phẩm chất của trí tuệ, đạo đức và tinh thần phụng sự đất nước. Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn - danh tướng kiệt xuất, nhà quân sự thiên tài đã lập nhiều chiến công hiển hách và để lại một di sản tư tưởng quân sự, đạo lý làm người sâu sắc. Các danh tướng Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư; các vị vua Trần anh minh, đều đã góp phần làm rạng danh Vương triều Trần trong lịch sử dân tộc.