 |
| Quốc kỳ Trung Quốc phía trước các container vận chuyển xếp chồng lên nhau mang nhãn hiệu MSC (Công ty Vận tải Địa Trung Hải), Maersk và Hamburg Süd tại Cảng Yantian vào ngày 1 tháng 5 năm 2026, tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. |
Thương mại Trung Quốc tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong tháng 5 khi cả xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng cao hơn dự báo của thị trường. Trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông khiến giá năng lượng leo thang và chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt nhiều rủi ro, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn đang nổi lên như động lực mới giúp nền kinh tế lớn thứ hai thế giới duy trì tăng trưởng.
Theo số liệu hải quan Trung Quốc, xuất khẩu tính theo USD tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể mức dự báo 15% của Reuters và vượt xa mức 14,1% trong tháng 4. Nhập khẩu cũng tăng 27,4%, cao hơn dự báo 25%, đưa thặng dư thương mại tháng 5 lên 105,4 tỷ USD.
Trong năm tháng đầu năm, nhập khẩu tăng 24,5%, nhanh hơn xuất khẩu ở mức 15,5%. Điều này phản ánh nhu cầu lớn đối với các nguyên liệu và linh kiện công nghệ phục vụ sản xuất, thay vì sự phục hồi rộng khắp của tiêu dùng nội địa.
Các chuyên gia của Bank of America Global Research nhận định phần lớn mức tăng nhập khẩu đến từ chip bán dẫn, vàng và một số nguyên liệu đầu vào có giá tăng mạnh. Điều đó cho thấy nền kinh tế vẫn chưa thực sự tái cân bằng khi sức mua của người dân còn yếu.
Động lực đáng chú ý nhất tiếp tục đến từ làn sóng đầu tư AI trên toàn cầu. Các trung tâm dữ liệu mới, nhu cầu đào tạo mô hình trí tuệ nhân tạo và sự mở rộng của ngành điện toán hiệu năng cao đã kéo nhu cầu đối với chip nhớ, chip xử lý và các linh kiện điện tử tăng mạnh.
Xiangrong Yu, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc của Citi Bank, cho rằng sự bùng nổ AI sẽ tiếp tục hỗ trợ sản xuất và thương mại khi giá bán của bán dẫn và hàng công nghệ tăng lên, tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.
 |
| Công ty AI Trung Quốc đặt cược mô hình rẻ để thắng cuộc |
Mặc dù thương mại tiếp tục khởi sắc, nền kinh tế Trung Quốc vẫn xuất hiện sự phân hóa rõ rệt giữa khu vực sản xuất và tiêu dùng.
Các nhà kinh tế gọi đây là mô hình tăng trưởng "tốc độ K", khi nhóm doanh nghiệp công nghệ và xuất khẩu tăng trưởng mạnh trong khi bất động sản, bán lẻ và tiêu dùng hộ gia đình vẫn suy yếu.
Sản xuất công nghiệp và doanh số bán lẻ trong tháng 4 đều ghi nhận tốc độ tăng thấp nhất trong nhiều năm. Chỉ số PMI sản xuất tháng 5 cũng giảm xuống ngưỡng 50, ranh giới giữa mở rộng và thu hẹp hoạt động sản xuất.
Citi Bank dự báo doanh số bán lẻ tháng 5 có thể chỉ tăng 0%, thấp hơn mức 0,2% của tháng trước, khi hiệu ứng từ chương trình trợ cấp đổi hàng cũ giảm dần.
Trong khi đó, HSBC nhận định tự động hóa đang làm thay đổi thị trường lao động. Năng suất tăng nhờ AI và robot giúp doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn nhưng lại làm giảm nhu cầu tuyển dụng mới, tạo áp lực lên thu nhập và chi tiêu của người dân.
Một yếu tố khác cũng tạo áp lực cho doanh nghiệp xuất khẩu là đồng nhân dân tệ tăng giá khoảng 3% so với USD từ đầu năm. Điều này khiến các doanh nghiệp nắm giữ lượng lớn ngoại tệ phải đối mặt với rủi ro tỷ giá và lợi nhuận suy giảm.
Cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra hai tác động trái chiều đối với kinh tế Trung Quốc.
Một mặt, giá năng lượng tăng khiến chi phí sản xuất cao hơn và tạo rủi ro đối với chuỗi cung ứng. Fitch Ratings cảnh báo nếu phải sử dụng lượng dầu dự trữ để bù đắp thiếu hụt nguồn cung, Trung Quốc có thể làm giảm đáng kể quy mô dự trữ chiến lược vào cuối tháng 10.
Mặt khác, giá nguyên liệu và linh kiện công nghệ tăng lại giúp cải thiện doanh thu của nhiều doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.
Các nhà kinh tế dự báo chỉ số giá sản xuất của Trung Quốc trong tháng 5 có thể tăng 3,8%, mức cao nhất trong gần bốn năm, trong khi lạm phát tiêu dùng được kỳ vọng đạt khoảng 1,3%.
Theo giới phân tích, nếu nhu cầu toàn cầu đối với AI, trung tâm dữ liệu và bán dẫn tiếp tục duy trì, lĩnh vực công nghệ sẽ tiếp tục đóng vai trò "bệ đỡ" cho tăng trưởng thương mại của Trung Quốc. Tuy nhiên, để nền kinh tế phục hồi bền vững, Bắc Kinh vẫn cần giải quyết bài toán tiêu dùng yếu, việc làm giảm và thị trường bất động sản chưa thoát khỏi giai đoạn khó khăn.
