 |
| Chính phủ sẽ ban hành 34 nghị quyết công bố diện tích 3.321 đơn vị hành chính cấp xã. (Ảnh minh họa) |
Việc thống nhất số liệu diện tích tự nhiên và ranh giới quản lý hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện hồ sơ, bản đồ địa giới hành chính các cấp sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính trên cả nước.
Nội dung này được nêu tại Nghị quyết số 353/NQ-CP ngày 6/11/2026 của Chính phủ về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026.
Theo đó, Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt là 21 địa phương có biển, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Nội vụ để thống nhất số liệu diện tích tự nhiên và ranh giới quản lý hành chính trên biển.
Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ có trách nhiệm trình Chính phủ ban hành 34 nghị quyết công bố diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính cấp xã và nghị quyết về phân định ranh giới quản lý hành chính trên biển. Các bộ, ngành, địa phương liên quan được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bản đồ địa giới đơn vị hành chính các cấp.
Việc công bố diện tích tự nhiên của 3.321 đơn vị hành chính cấp xã là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện hệ thống địa giới hành chính sau đợt sắp xếp quy mô lớn được triển khai từ năm 2025.
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, từ ngày 1/7/2025, cả nước chính thức có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 11 tỉnh, thành phố giữ nguyên hiện trạng và các địa phương được hình thành sau sắp xếp.
Cùng với việc sắp xếp cấp tỉnh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành các nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tại 34 tỉnh, thành phố. Từ 10.035 đơn vị hành chính cấp xã trước đây, cả nước còn 3.321 đơn vị, giảm 6.714 đơn vị, tương ứng 66,91%.
Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, việc hoàn thiện hồ sơ, bản đồ địa giới và thống nhất số liệu diện tích tự nhiên có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước, quy hoạch không gian phát triển, phân định trách nhiệm quản lý lãnh thổ và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ tại địa phương.
Bên cạnh nhiệm vụ này, Bộ Nội vụ còn được giao bảo đảm tiến độ xây dựng, trình cấp có thẩm quyền Đề án mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư; hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa TP Hà Nội và tỉnh Phú Thọ.
Một vấn đề được quan tâm sau sắp xếp đơn vị hành chính là số lượng xã, phường chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên hoặc quy mô dân số.
Theo thông tin được đại diện Bộ Nội vụ công bố tại cuộc họp báo quý III/2026 ngày 11/9, cả nước còn 705 trong tổng số 3.321 đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng đầy đủ một hoặc một số tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên, quy mô dân số.
Tuy nhiên, Bộ Nội vụ nhấn mạnh việc chưa đạt tiêu chuẩn không đồng nghĩa với việc tất cả các đơn vị này sẽ tiếp tục bị sáp nhập. Chủ trương xuyên suốt là giữ ổn định các đơn vị hành chính cấp xã, phường; không thực hiện sáp nhập ồ ạt.
Việc xem xét điều chỉnh chỉ đặt ra khi thực sự cần thiết, đối với một số ít đơn vị có quy mô quá nhỏ, thiếu dư địa phát triển. Quá trình rà soát phải căn cứ đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, do Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy xem xét và chịu trách nhiệm toàn diện.
Theo thông tin tại thời điểm tháng 9/2026, Bộ Nội vụ chưa nhận được đề xuất tiếp tục sáp nhập xã, phường từ các địa phương.
Về tiêu chuẩn đơn vị hành chính, Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên và định hướng phát triển kinh tế - xã hội.
Cụ thể, xã miền núi phải có dân số từ 5.000 người và diện tích tự nhiên từ 100 km² trở lên; xã ở hải đảo có dân số từ 2.500 người, diện tích tự nhiên từ 15 km² trở lên. Đối với các xã còn lại, tiêu chuẩn là dân số từ 16.000 người và diện tích tự nhiên từ 30 km² trở lên.
Việc công bố diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính cấp xã, kết hợp hoàn thiện hồ sơ và bản đồ địa giới, sẽ góp phần chuẩn hóa dữ liệu quản lý lãnh thổ, tạo cơ sở pháp lý và thực tiễn cho công tác quản lý, quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tiếp theo.
