Có tỉnh không còn trung tâm đăng kiểm hoạt động: Khủng hoảng và giải pháp

Trung tâm đăng kiểm sẽ bị đình chỉ 3 tháng nếu có từ 2 đăng kiểm viên trở lên bị thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên do bị kết tội bằng bản án đã vì vi phạm các quy định liên quan đến lĩnh vực kiểm định xe cơ giới trong 12 tháng liên tục. Vì vậy dẫn đến 91 trung tâm đăng kiểm tại 32 địa phương phải dừng hoạt động và có ít nhất 36 địa phương có nguy cơ bị ùn tắc kiểm định xe. Đặc biệt, sẽ có những địa phương không còn trung tâm đăng kiểm để hoạt động như Bắc Kạn, Thái Bình.

Gần đây, Bộ Giao thông Vận tải đã đưa ra kiến nghị lên Thủ tướng và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà về việc sửa đổi các nghị định liên quan đến kiểm định xe cơ giới. Kiến nghị này nhằm giải quyết tình trạng ùn tắc xe đến kiểm định tại các trung tâm đăng kiểm, một vấn đề đã nổi lên nghiêm trọng cuối năm 2022 và đầu năm 2023.

Theo Bộ GTVT, trong thời gian tới, các vụ án liên quan đến lĩnh vực đăng kiểm tại các địa phương sẽ được đưa ra xét xử. Hàng loạt đăng kiểm viên dự kiến sẽ bị kết tội, điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động kiểm định tại nhiều địa phương. Theo quy định hiện hành, trung tâm đăng kiểm sẽ bị đình chỉ hoạt động 3 tháng nếu có từ hai đăng kiểm viên trở lên bị thu hồi chứng chỉ do vi phạm các quy định liên quan đến lĩnh vực kiểm định xe cơ giới trong 12 tháng liên tục. Điều này dẫn đến việc 91 trung tâm đăng kiểm tại 32 địa phương phải dừng hoạt động và ít nhất 36 địa phương có nguy cơ ùn tắc kiểm định xe.

Những ảnh hưởng và hệ lụy

Đặc biệt, sẽ có những địa phương không còn trung tâm đăng kiểm hoạt động, như Bắc Kạn và Thái Bình. Bộ GTVT nhận định sự việc xảy ra trong thời gian qua với lĩnh vực đăng kiểm là chưa có tiền lệ. Nhiều trung tâm đăng kiểm đã bị dừng hoạt động trên 12 tháng do nhiều nguyên nhân khách quan như thiếu nhân sự, sửa chữa cơ sở vật chất, di chuyển địa điểm, giải quyết thủ tục đất đai, và phòng cháy chữa cháy, không phải do sai phạm dẫn đến bị tạm đình chỉ.

Theo quy định hiện tại, các trung tâm đăng kiểm bị thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe và chỉ được xem xét cấp lại sau 36 tháng kể từ ngày bị thu hồi. Điều này dẫn đến thiếu hụt các trung tâm đăng kiểm, gây thiệt hại lớn cho người dân và doanh nghiệp.

Kiến nghị sửa đổi nghị định

Một lý do khác cần sửa đổi nghị định được Bộ GTVT nêu ra từ thực tiễn triển khai thực hiện nghị định hiện tại là chưa có quy định về trình tự, thủ tục thực hiện đối với việc thay đổi chủ sở hữu đơn vị đăng kiểm, thay đổi vị trí đơn vị đăng kiểm; trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân liên quan đến hoạt động kiểm định; và điều kiện đối với lãnh đạo tổ chức thành lập đơn vị đăng kiểm.

Do đó, Bộ GTVT đề xuất Thủ tướng cho phép xây dựng và ban hành nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 139/2018/NĐ-CP và Nghị định số 30/2023/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới theo trình tự, thủ tục rút gọn để ban hành trong tháng 7-2024. Việc này nhằm nhanh chóng áp dụng trên thực tế, giải quyết tình trạng ùn tắc tại các trung tâm đăng kiểm và giúp hệ thống đăng kiểm tránh bị đứt gãy, đồng thời giảm thiểu thiệt hại cho xã hội.

Hai giải pháp quan trọng

Trao đổi với Báo chí, một lãnh đạo Cục Đăng kiểm cho biết sau khi được Thủ tướng chấp thuận, Bộ GTVT sẽ xây dựng dự thảo nghị định sửa đổi các nghị định về kiểm định xe cơ giới. Hai nội dung quan trọng nhất cần sửa đổi để tránh đứt gãy hệ thống kiểm định xe khi nhiều đăng kiểm viên bị kết án là:

1. Không thu hồi chứng chỉ với đăng kiểm viên bị kết án treo hoặc cải tạo không giam giữ mà không cấm hành nghề.
2. Không đóng cửa các đơn vị đăng kiểm có từ hai đăng kiểm viên bị thu hồi chứng chỉ đối với các vụ án bị khởi tố trước ngày 8-6-2023 (trước thời điểm ban hành Nghị định 30/2023 về kiểm định xe cơ giới).

Theo số liệu thống kê của Cục Đăng kiểm, đã có 112 trung tâm đăng kiểm với hơn 900 đăng kiểm viên bị khởi tố tại 42 địa phương. Để bổ sung đăng kiểm viên, qua tuyển dụng và đào tạo, từ đầu năm 2023 Cục Đăng kiểm đã thực hiện 32 đợt đánh giá đăng kiểm viên, trong khi trước đây mỗi năm chỉ tổ chức được 4-5 đợt đánh giá.

Đào tạo và bồi dưỡng đăng kiểm viên

Tuy nhiên, để có thể đào tạo một kỹ sư cơ khí trở thành đăng kiểm viên cần nhiều thời gian. Một kỹ sư cơ khí (học đại học 5 năm) cần một năm tập huấn, thực tập nghiệp vụ kiểm định để được công nhận là đăng kiểm viên. Đăng kiểm viên có kinh nghiệm tối thiểu ba năm mới đủ điều kiện để công nhận là đăng kiểm viên bậc cao hoặc là lãnh đạo đơn vị đăng kiểm chịu trách nhiệm ký giấy chứng nhận kiểm định.

Do đó, năm 2023, cả hệ thống mới bổ sung được khoảng 300 đăng kiểm viên mới; năm 2024 đến đầu năm 2025 dự kiến có khoảng gần 350 đăng kiểm viên mới. Như vậy, đến hết năm 2026, hệ thống đăng kiểm xe cơ giới chưa bù đắp được số đăng kiểm viên đã bị khởi tố hơn 900 người.

Việc sửa đổi nghị định về kiểm định xe cơ giới là cấp thiết để giải quyết tình trạng ùn tắc đăng kiểm, đảm bảo sự thông suốt và hiệu quả của hệ thống đăng kiểm, đồng thời giảm thiểu thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp.