 |
| Ảnh minh họa |
Các vụ việc rò rỉ thông tin cá nhân và lừa đảo trực tuyến gia tăng mạnh, khiến việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trở thành ưu tiên hàng đầu của người dân. Theo thống kê từ các cơ quan chức năng, số vụ mua bán thông tin cá nhân trái phép tăng gấp đôi trong năm qua, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng cho nền kinh tế.
Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Song song đó, dự thảo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đang được hoàn thiện với bảy nguyên tắc cốt lõi: hợp pháp, minh bạch, đúng mục đích, hạn chế, chính xác, an ninh và giới hạn thời gian lưu trữ.
Tuy nhiên, pháp luật chỉ là công cụ hỗ trợ. Người dân cần trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm mạng.
Bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân là thay đổi thói quen chia sẻ thông tin. Nhiều người vẫn có xu hướng cung cấp số CMND/CCCD, tài khoản ngân hàng, địa chỉ nhà riêng cho các đối tượng hoặc website chưa được xác minh. Thực tế, kẻ lừa đảo thường khai thác tâm lý tin tưởng của nạn nhân thông qua các cuộc gọi, tin nhắn hoặc email giả mạo cơ quan chức năng.
 Dùng công nghệ để giải quyết các vấn đề của công nghệ Sáng 05/6, mở đầu phiên chất vấn theo Chương trình Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền ... |
Nguyên tắc "xác minh trước khi tin" cần được áp dụng nghiêm ngặt. Khi nhận được yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, người dân nên chủ động liên hệ trực tiếp với tổ chức đó qua số điện thoại chính thức để xác nhận. Việc truy cập vào các đường dẫn lạ hoặc tải tệp từ nguồn không rõ ràng có thể dẫn đến việc cài đặt phần mềm độc hại, cho phép tin tặc truy cập vào toàn bộ thiết bị.
Một khía cạnh khác cần lưu ý là nguyên tắc "tối thiểu hóa thông tin". Người dân chỉ nên cung cấp dữ liệu cá nhân khi thật sự cần thiết và đã hiểu rõ mục đích, phạm vi sử dụng. Nhiều dịch vụ trực tuyến yêu cầu quá nhiều thông tin so với nhu cầu thực tế, đây có thể là dấu hiệu của việc thu thập dữ liệu trái phép.
 |
| Bảo vệ tài khoản bằng tính năng xác minh 2 bước |
Mật khẩu mạnh là tuyến phòng thủ đầu tiên của mọi tài khoản trực tuyến. Mật khẩu lý tưởng cần có ít nhất 12 ký tự, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Quan trọng hơn, mỗi tài khoản cần có mật khẩu riêng biệt để tránh hiệu ứng domino khi một tài khoản bị xâm phạm. Việc sử dụng trình quản lý mật khẩu có thể giúp tạo và lưu trữ các mật khẩu phức tạp một cách an toàn.
Xác thực hai yếu tố là lớp bảo vệ bổ sung hiệu quả. Tính năng này yêu cầu thêm một bước xác nhận thông qua tin nhắn SMS hoặc ứng dụng xác thực khi đăng nhập. Ngay cả khi tin tặc có được mật khẩu, chúng vẫn cần mã xác thực để truy cập tài khoản. Người dân nên kích hoạt tính năng này cho tất cả tài khoản quan trọng như email, ngân hàng và mạng xã hội.
Việc theo dõi tài khoản tài chính thường xuyên giúp phát hiện sớm các giao dịch bất thường. Kiểm tra sao kê ngân hàng và thẻ tín dụng mỗi vài ngày, thiết lập cảnh báo qua SMS hoặc email cho mọi giao dịch sẽ giúp người dân nhanh chóng phát hiện dấu hiệu bị đánh cắp thông tin tài chính.
Sử dụng địa chỉ email bí danh cho các hoạt động khác nhau cũng là biện pháp bảo vệ thông minh. Tạo email riêng cho mua sắm trực tuyến, đăng ký dịch vụ và giao dịch ngân hàng giúp phân tách rủi ro. Khi một địa chỉ email bắt đầu nhận spam hoặc tin nhắn đáng ngờ, người dùng có thể xóa nó mà vẫn bảo vệ được tài khoản chính.
 Bước tiến mới trong việc bảo vệ an ninh thông tin và dữ liệu cá nhân của người dân Mới đây, việc Bộ Công an đề xuất mức phạt cao đối với việc để lộ thông tin cá nhân của người khác là một ... |
Cuộc gọi rác gia tăng thường là dấu hiệu cho thấy số điện thoại đã bị rao bán trên thị trường ngầm. Những cuộc gọi này có thể đến từ số giả mạo cơ quan thuế, ngân hàng hoặc các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật. Người dân cần tuyệt đối tránh trả lời các cuộc gọi từ số lạ, thậm chí việc nhấn nút từ chối cũng có thể xác nhận số điện thoại đang hoạt động.
Cài đặt phần mềm diệt virus đáng tin cậy và cập nhật thường xuyên là biện pháp phòng ngừa cơ bản. Phần mềm này có thể phát hiện và chặn các liên kết độc hại, email lừa đảo và ransomware trước khi chúng gây thiệt hại. Đồng thời, việc cập nhật hệ điều hành và ứng dụng định kỳ đảm bảo các lỗ hổng bảo mật được vá kịp thời.
Khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, người dân cần thận trọng với các chi tiết cá nhân như ngày sinh, địa chỉ, ảnh chụp biển số xe hoặc nhà riêng. Các thông tin này có thể được kẻ xấu tập hợp để tạo hồ sơ chi tiết, phục vụ cho các hoạt động lừa đảo nhắm mục tiêu.
Người dân có quyền yêu cầu các tổ chức cung cấp thông tin về việc thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân của mình. Khi phát hiện vi phạm, người dân có thể yêu cầu cập nhật, sửa đổi hoặc hủy bỏ thông tin. Quan trọng hơn, khi nghi ngờ bị lộ lọt hoặc mua bán dữ liệu cá nhân, cần báo ngay cho Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Cục Cảnh sát hình sự (C02) hoặc công an địa phương.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân là trách nhiệm chung của cả hệ thống pháp luật và ý thức cá nhân. Khi hoạt động trên môi trường internet, người dân cần chủ động trang bị kiến thức và áp dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp. Việc đầu tư thời gian và công sức vào bảo vệ thông tin cá nhân hôm nay sẽ giúp tránh những tổn thất lớn hơn trong tương lai.
