 Sự tiến hóa của công nghệ nhắn tin từ SMS đến RCS |
 EncroChat ứng dụng tin nhắn mã hoá và hiểm họa tiềm tàng |
 Iridium thử nghiệm thành công tin nhắn vệ tinh phủ 100% toàn cầu |
Apple và Google vừa bắt đầu triển khai thử nghiệm beta tính năng tin nhắn văn bản được mã hóa đầu cuối thông qua giao thức RCS, kết thúc hơn một thập kỷ tồn tại hai thế giới nhắn tin riêng biệt với khoảng cách bảo mật rõ rệt. Với mã hóa đầu cuối, nội dung tin nhắn trong quá trình truyền tải trở nên bất khả xâm phạm với tin tặc, chính phủ lẫn chính các công ty vận hành nền tảng.
Có thể thấy, đây là một cột mốc nhỏ nhưng có ý nghĩa thực sự với hàng tỷ người dùng smartphone toàn cầu. Apple và Google bắt đầu triển khai phiên bản thử nghiệm beta tính năng mã hóa đầu cuối cho tin nhắn RCS trao đổi giữa thiết bị iOS và Android, lần đầu tiên trong lịch sử hai hệ sinh thái di động lớn nhất thế giới có thể nhắn tin bảo mật thực sự cho nhau.
 |
Mã hóa đầu cuối, viết tắt là e2ee, là lớp bảo vệ giúp nội dung tin nhắn được mã hóa hoàn toàn trong suốt quá trình truyền từ thiết bị gửi đến thiết bị nhận. Chỉ hai đầu cuộc trò chuyện mới giải mã được nội dung, không ai khác, kể cả tin tặc có khả năng chặn gói dữ liệu, cơ quan chính phủ yêu cầu trích xuất dữ liệu hay bản thân Apple và Google với tư cách nhà vận hành nền tảng.
Điều đáng chú ý là cả iMessage lẫn ứng dụng Google Messages đều đã có mã hóa đầu cuối từ rất lâu: iMessage từ năm 2011 khi Apple ra mắt dịch vụ này, Google Messages từ năm 2021 khi triển khai mã hóa e2ee cho RCS giữa các thiết bị Android với nhau. Vấn đề nằm ở chỗ khi một bên dùng iPhone và bên kia dùng Android, hai hệ thống này hoàn toàn không nói chuyện được với nhau theo cách bảo mật.
Lý do khoảng cách này tồn tại lâu đến vậy nằm ở Apple. Trong nhiều năm, hãng từ chối hỗ trợ RCS, giao thức nhắn tin thế hệ mới thay thế SMS truyền thống với đầy đủ tính năng hiện đại gồm chỉ báo đang gõ, thông báo đã đọc, biểu tượng cảm xúc, tin nhắn dài và mã hóa. Google liên tục thúc ép Apple chấp nhận RCS từ năm 2022 nhưng không có kết quả.
Căng thẳng này leo thang đến mức thuật ngữ "kỳ thị bong bóng xanh" xuất hiện trong đời sống xã hội Mỹ, ám chỉ màu xanh lá cây của bong bóng tin nhắn mà người dùng iPhone nhận từ thiết bị Android, trái với màu xanh dương của iMessage. Hiện tượng này phổ biến đến mức trở thành một trong những luận điểm trong vụ kiện chống độc quyền nhằm vào Apple tại Mỹ.
Mãi đến năm 2023, dưới áp lực từ cơ quan quản lý châu Âu và Trung Quốc, Apple mới chấp nhận hỗ trợ RCS trên iPhone. Nhưng phiên bản RCS mà Apple tích hợp ban đầu vẫn thiếu mã hóa đầu cuối cho các cuộc trò chuyện liên hệ điều hành, tức là giữa người dùng iOS và Android với nhau.
Với bản cập nhật đang được triển khai beta, khi cả hai phía trong một cuộc trò chuyện đều cài phần mềm mới nhất, tin nhắn trao đổi qua RCS sẽ tự động được mã hóa đầu cuối. Người dùng nhận biết điều này qua biểu tượng khóa xuất hiện trong giao diện trò chuyện, xác nhận cuộc trò chuyện đang được bảo vệ.
Do tính năng còn trong giai đoạn beta, không phải tất cả người dùng đều truy cập được ngay. Cả hai thiết bị trong cuộc trò chuyện cần chạy phiên bản phần mềm mới nhất của hệ điều hành tương ứng để kích hoạt tính năng này.
Tại Việt Nam, nơi cả iPhone lẫn Android đều chiếm thị phần đáng kể và nhiều gia đình, nhóm bạn bè sử dụng song song cả hai hệ điều hành, tính năng mã hóa liên hệ điều hành mở ra khả năng bảo vệ riêng tư thực sự cho các cuộc trò chuyện hỗn hợp mà trước đây buộc phải dùng ứng dụng bên thứ ba như Zalo hay WhatsApp. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào tốc độ triển khai chính thức sau giai đoạn beta và mức độ cập nhật phần mềm của người dùng, điều mà Apple và Google chưa công bố lộ trình cụ thể.
| RCS là gì? RCS (Rich Communication Services) là giao thức nhắn tin thế hệ mới, ra đời để thay thế SMS truyền thống đã tồn tại hơn 30 năm. Khác với SMS chỉ gửi được văn bản thuần túy, RCS hỗ trợ đầy đủ các tính năng nhắn tin hiện đại gồm ảnh và video chất lượng cao, chỉ báo "đang gõ", thông báo "đã đọc", biểu tượng cảm xúc, tin nhắn nhóm và quan trọng nhất là mã hóa đầu cuối. RCS hoạt động qua kết nối dữ liệu di động hoặc Wi-Fi thay vì mạng thoại như SMS, nên không tốn phí tin nhắn theo gói truyền thống. Google tích hợp RCS vào ứng dụng Google Messages trên Android từ năm 2019. Apple chỉ hỗ trợ RCS trên iPhone từ cuối năm 2024 sau nhiều năm từ chối, chủ yếu do sức ép từ cơ quan quản lý châu Âu. Trước khi có RCS, tin nhắn giữa iPhone và Android tự động chuyển về SMS, mất toàn bộ tính năng hiện đại và không có bất kỳ lớp mã hóa nào. |
