 |
| Robot Proteus của Amazon tác động thế nào tới việc làm? |
Amazon đang đẩy nhanh chiến lược tự động hóa khi giới thiệu phiên bản mới của robot Proteus, hệ thống robot kho vận có khả năng hiểu yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì chỉ nhận lệnh thông qua phần mềm chuyên dụng như trước.
Tại sự kiện Delivering the Future diễn ra ở Dartford, Anh, Amazon cho biết Proteus thế hệ mới có thể tự xác định nhiệm vụ cần thực hiện, tính toán mức độ ưu tiên, lựa chọn tuyến đường di chuyển và thời điểm thực hiện phù hợp. Theo ông Scott Dresser, Phó Chủ tịch Amazon Robotics, nhân viên chỉ cần nói cho robot biết công việc cần làm, phần còn lại sẽ do hệ thống AI xử lý.
Đây là bước phát triển mới của Proteus, dòng robot tự hành được Amazon triển khai tại các trung tâm logistics từ năm 2022. Nếu phiên bản hiện tại chủ yếu hoạt động ở khu vực bốc dỡ hàng hóa, phiên bản mới có thể di chuyển trên phạm vi rộng hơn trong toàn bộ kho hàng, hỗ trợ vận chuyển các kiện hàng giữa nhiều khu vực khác nhau.
 |
| Robot Proteus nguyên bản của Amazon đã được triển khai tại 25 trung tâm phân phối ở Mỹ. Ảnh: Sawdah Bhaimiya. |
Sự xuất hiện của Proteus phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét trong ngành logistics toàn cầu. Các doanh nghiệp thương mại điện tử đang tìm cách giảm thời gian xử lý đơn hàng, nâng cao hiệu suất vận hành và hạn chế các công việc mang tính lặp lại. AI kết hợp robot đang trở thành công cụ giúp hiện thực hóa mục tiêu này.
Bên cạnh Proteus, Amazon cũng giới thiệu robot Vulcan có khả năng cảm nhận lực tác động khi tiếp xúc với vật thể và hệ thống STARK chuyên xử lý thùng hàng. Công ty dự kiến triển khai STARK tại 15 địa điểm ở châu Âu trước năm 2027.
Tuy nhiên, cùng với những lợi ích về năng suất, câu hỏi lớn được đặt ra là tác động của AI tới thị trường lao động. Theo nhiều báo cáo quốc tế, Amazon hiện sở hữu khoảng một triệu robot hoạt động trong mạng lưới logistics toàn cầu. Trong khi đó, tập đoàn này cũng liên tục thực hiện các đợt tinh giản nhân sự ở một số bộ phận nhằm tái cơ cấu và tăng đầu tư cho AI.
Amazon khẳng định robot được thiết kế để hỗ trợ con người thay vì thay thế hoàn toàn lao động. Công ty cho biết việc tự động hóa đã tạo ra nhiều vị trí mới liên quan đến vận hành, bảo trì và phát triển hệ thống robot. Tuy nhiên, các chuyên gia lao động nhận định quá trình chuyển đổi này sẽ làm thay đổi mạnh cơ cấu nhân sự trong ngành logistics, khi nhu cầu đối với lao động phổ thông giảm dần và nhu cầu nhân lực có kỹ năng công nghệ tăng lên.
 |
| Robot kho hàng Proteus của Amazon có đôi mắt chuyển động để giao tiếp an toàn với con người. Ảnh: Sawdah Bhaimiya. |
Từ góc nhìn công nghệ, điểm đáng chú ý không nằm ở phần cứng robot mà ở khả năng tích hợp AI tạo sinh. Việc robot có thể hiểu ngôn ngữ tự nhiên giúp giảm đáng kể rào cản sử dụng. Người lao động không cần học các quy trình lập trình hoặc giao diện điều khiển phức tạp. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình đưa AI từ môi trường văn phòng vào không gian sản xuất và logistics.
Đối với Việt Nam, xu hướng này mang lại cả cơ hội và thách thức. Các doanh nghiệp logistics lớn đang chịu áp lực nâng cao năng suất trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng nhanh. Robot và AI có thể giúp giảm chi phí vận hành, tăng tốc độ xử lý đơn hàng và hạn chế sai sót. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị nguồn nhân lực mới có khả năng vận hành hệ thống tự động, phân tích dữ liệu và phối hợp với các nền tảng AI.
Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ toàn cầu tăng tốc đầu tư cho AI, trường hợp của Proteus cho thấy cuộc cạnh tranh không còn chỉ diễn ra ở lĩnh vực chatbot hay trung tâm dữ liệu. Kho hàng, nhà máy và chuỗi cung ứng đang trở thành mặt trận mới của AI, nơi những thay đổi về công nghệ có thể tác động trực tiếp tới hàng triệu việc làm trên toàn thế giới.
