Nhận diện đúng và tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy tăng trưởng xanh

Nhận diện, tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế

Phát biểu tại diễn đàn, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền nhận định, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế, việc nhận diện đúng các “điểm nghẽn” về thể chế, chính sách và tổ chức thực thi là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược.

Tổng biên tập Báo Đại biểu nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền phát biểu.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển là một đột phá chiến lược nhằm khơi thông nguồn lực. Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và thi hành pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, ổn định và có thể dự báo của chính sách. “Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh, thể chế phải đi trước một bước, phải tạo không gian phát triển, biến tiềm năng thành nguồn lực, biến nguồn lực thành động lực” - Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền nêu rõ.

Theo Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền, để thúc đẩy các mục tiêu chiến lươc, trước hết cần nhận diện đúng bối cảnh và yêu cầu phát triển mới, những thay đổi mang tính cấu trúc của nền kinh tế trong kỷ nguyên số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức.

Các diễn giả tham gia phiên tọa đàm cấp cao "Từ giải pháp đến hành đồng: Huy động nguồn lực và giải pháp nhằm tận dụng nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng xanh" với sự điều phối của TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng, Viện chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh.

Bên cạnh đó, cần đánh giá thực trạng một cách thẳng thắn, không chỉ dừng ở kết quả đạt được mà đi sâu phân tích những hạn chế, bất cập, nhất là các “điểm nghẽn” về thể chế, cơ chế phối hợp, cũng như phân bổ và sử dụng nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng xanh.

Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp có tính đột phá và khả thi theo hướng: chính sách phải thực sự mở đường, dẫn dắt phát triển; bảo đảm tính ổn định nhưng linh hoạt, tạo niềm tin dài hạn cho các chủ thể trong nền kinh tế; gắn chặt giữa thể chế - nguồn lực - tổ chức thực hiện, trong đó con người và công nghệ là hai trụ cột then chốt.

Phát triển hệ sinh thái đồng bộ

Tại diễn dàn, các ý kiến cơ bản thống nhất rằng, thúc đẩy tăng trưởng xanh không chỉ là yêu cầu môi trường mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện mô hình phát triển, chuyển từ dựa vào tài nguyên sang dựa vào công nghệ, đổi mới và hiệu quả.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội khoa học kinh tế Việt Nam cho rằng, mô hình tăng trưởng truyền thống đang bộc lộ rõ những giới hạn, đặc biệt là sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch, khai thác tài nguyên và lao động chi phí thấp. Trong khi đó, các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon, trách nhiệm xã hội ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc đối với hàng hóa xuất khẩu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hơn, sạch hơn và hiệu quả hơn. Trong đó, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thực thi mà phải trở thành trung tâm của quá trình chuyển đổi.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Phó chủ tịch Hội khoa học kinh tế Việt Nam phát biểu tại Diễn đàn.

TS. Vũ Văn Doanh - Phó trưởng khoa Môi trường Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cho rằng, khoảng trống về nguồn nhân lực phục vụ kinh tế xanh là vấn đề cần quan tâm. Theo TS. Vũ Văn Doanh, xu hướng tuyển dụng đang dịch chuyển rõ rệt sang các ngành liên quan đến sản xuất, năng lượng, công nghệ và khoa học đời sống, dưới tác động của các cam kết ESG và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu cả về số lượng và chất lượng; hệ thống đào tạo còn thiếu nội dung về phát triển bền vững, kỹ năng xanh chưa được trang bị đầy đủ, trong khi sự kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp còn hạn chế.

TS. Vũ Văn Doanh đề xuất, cần triển khai hiệu quả Quyết định 176/QĐ-TTg về Chương trình hỗ trợ phát triển thị trường lao động đến năm 2030 và định hướng tới 2050. Trong đó, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và nhu cầu doanh nghiệp thông qua cơ chế đặt hàng đào tạo; tăng cường hợp tác viện, trường với doanh nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ quá trình chuyển đổi xanh.

TS. Vũ Văn Doanh, Phó trưởng khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, phát biểu tại Diễn đàn.

Trong bối cảnh nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế xanh còn thiếu và yếu, chuyển đổi số đang nổi lên như một công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa đáp ứng yêu cầu xanh hóa. Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số Lê Nguyễn Trường Giang nêu quan điểm, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà là một cuộc cách mạng về tư duy phát triển, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực cốt lõi, dần thay thế vai trò của vốn tài chính truyền thống.

Theo ông Lê Nguyễn Trường Giang, chuyển đổi số mở ra khả năng “nhìn thấy” toàn bộ hệ thống năng lượng thông qua dữ liệu; doanh nghiệp có thể hiểu rõ mình đang sử dụng loại năng lượng nào, ở khâu nào, hiệu quả ra sao, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng dựa trên dữ liệu.

Chuyển đổi số đồng thời làm thay đổi căn bản phương thức quản trị doanh nghiệp, từ quản trị công việc sang quản trị dòng thông tin, từ các chỉ số rời rạc sang đánh giá hiệu quả tổng thể. “Doanh nghiệp có thể chuyển từ lợi thế cạnh tranh tĩnh sang lợi thế cạnh tranh động dựa trên đổi mới sáng tạo liên tục” - ông Lê Nguyễn Trường Giang nhấn mạnh.