Quy định đấu thầu mới và những điều doanh nghiệp cần biết

Quy định đấu thầu mới và những điều doanh nghiệp cần biết. Ảnh minh họa: DALL AI.

Những thay đổi liên tiếp trong chính sách đấu thầu đang đặt doanh nghiệp trước yêu cầu thích ứng với quy định pháp luật và quy trình số hóa. Việc chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro trở thành những nhiệm vụ quan trọng đối với nhà thầu.

Chính sách đấu thầu thay đổi nhằm giải quyết những vấn đề gì?

Thị trường đấu thầu và mua sắm công tại Việt Nam đang trải qua giai đoạn điều chỉnh về thể chế và phương thức vận hành. Các quy định mới vừa nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện, vừa tạo cơ sở thúc đẩy chuyển đổi số, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công.

Theo thông tin dientuungdung.vn công khai được đăng tải ngày 18/9/2026, sau khi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 được ban hành, hệ thống pháp luật tiếp tục được điều chỉnh thông qua Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn. Bài viết cũng đề cập Nghị định số 349/2026/NĐ-CP, được giới thiệu là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.

Rủi ro pháp lý khi đối tác liên danh bỏ cuộc giữa chừng

Việc liên tục điều chỉnh quy định đặt ra yêu cầu cập nhật đối với chủ đầu tư, bên mời thầu, đơn vị tư vấn và doanh nghiệp tham gia đấu thầu. Những thay đổi về thủ tục, tiêu chí đánh giá và phương thức xử lý hồ sơ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án.

Đối với chủ đầu tư, việc áp dụng đúng quy định là yếu tố quan trọng để bảo đảm tính hợp pháp của quá trình lựa chọn nhà thầu. Trong khi đó, doanh nghiệp phải thường xuyên rà soát năng lực tài chính, hồ sơ kinh nghiệm và các điều kiện tham dự để đáp ứng yêu cầu của từng gói thầu.

Dưới góc độ quản trị, quá trình hoàn thiện chính sách có thể được nhìn nhận từ ba yêu cầu chính: nâng cao hiệu quả đầu tư công, thúc đẩy số hóa hoạt động đấu thầu và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trước hết, đầu tư công giữ vai trò quan trọng trong phát triển kết cấu hạ tầng và tạo động lực cho nhiều ngành kinh tế. Việc hoàn thiện quy định về đấu thầu góp phần tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, phân định trách nhiệm và tạo điều kiện triển khai các dự án theo đúng tiến độ.

Nghị định 349/2026/NĐ-CP buộc doanh nghiệp dự thầu đổi cách làm từ báo giá đến hợp đồng

Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức tổ chức hoạt động mua sắm công. Thay vì phụ thuộc nhiều vào hồ sơ giấy và các thao tác thủ công, hoạt động đấu thầu từng bước được thực hiện trên môi trường điện tử.

Yêu cầu thứ ba là nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu. Ngoài giá dự thầu, những yếu tố như năng lực kỹ thuật, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng, chất lượng giải pháp và chi phí trong quá trình sử dụng cũng cần được xem xét theo tiêu chí áp dụng đối với từng gói thầu.

Đấu thầu qua mạng làm thay đổi cách doanh nghiệp cạnh tranh

Một trong những nội dung có tác động trực tiếp đến thị trường là việc mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP).

Hệ thống này cho phép các bên thực hiện nhiều nghiệp vụ đấu thầu trên môi trường điện tử, từ công bố thông tin, phát hành hồ sơ mời thầu đến nộp hồ sơ dự thầu và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu theo quy định.

Nghị định 349 thay đổi gì trong hoạt động đấu thầu?

Đối với doanh nghiệp, đấu thầu qua mạng giúp giảm bớt những công việc hành chính truyền thống, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận thông tin về các gói thầu tại nhiều địa phương mà không nhất thiết phải trực tiếp đến địa điểm phát hành hồ sơ.

Tuy nhiên, phương thức này cũng đặt ra những yêu cầu mới về quản lý dữ liệu và kỹ năng sử dụng công nghệ.

Thông tin doanh nghiệp kê khai trên hệ thống cần phù hợp với hồ sơ pháp lý, báo cáo tài chính và các tài liệu chứng minh năng lực. Những sai lệch có thể phát sinh trong quá trình đánh giá hồ sơ, làm tăng thời gian giải trình hoặc ảnh hưởng đến kết quả dự thầu, tùy tính chất sai sót và quy định áp dụng.

Đồng thời, doanh nghiệp cần chú trọng đến tính chính xác của hồ sơ dự thầu điện tử (E-HSDT). Đây là bộ tài liệu nhà thầu lập và nộp qua hệ thống để chứng minh khả năng đáp ứng các yêu cầu của gói thầu.

Những lỗi như sử dụng biểu mẫu không phù hợp, thiếu tài liệu, kê khai không thống nhất hoặc không hoàn thành việc nộp hồ sơ trước thời điểm đóng thầu đều có thể tạo ra rủi ro.

Việc số hóa cũng giúp hình thành nguồn dữ liệu phục vụ theo dõi hoạt động đấu thầu. Thông tin về kế hoạch lựa chọn nhà thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu và lịch sử tham gia của doanh nghiệp có thể được khai thác để phục vụ công tác quản lý và phân tích thị trường.

Dù vậy, công nghệ không tự động loại bỏ mọi rủi ro trong đấu thầu. Tính minh bạch còn phụ thuộc vào chất lượng hồ sơ mời thầu, việc xây dựng tiêu chí đánh giá, độ chính xác của dữ liệu và trách nhiệm của các bên tham gia.

Doanh nghiệp cần làm gì để thích ứng với quy định mới?

Những thay đổi về chính sách và công nghệ đang đặt ra yêu cầu điều chỉnh phương thức quản trị đối với các doanh nghiệp tham gia thị trường mua sắm công.

Theo phân tích của chuyên gia, doanh nghiệp cần tập trung vào ba nhiệm vụ gồm chuẩn hóa hồ sơ năng lực số, khai thác dữ liệu đấu thầu và xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro pháp lý, kỹ thuật.

Trước hết, nhà thầu cần xây dựng kho dữ liệu năng lực tập trung, trong đó lưu trữ và quản lý thống nhất các thông tin về pháp lý, tài chính, nhân sự, thiết bị và kinh nghiệm thực hiện hợp đồng.

Doanh nghiệp cần thường xuyên đối chiếu thông tin kê khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia với các tài liệu gốc. Việc số hóa hợp đồng, biên bản nghiệm thu, hóa đơn và những tài liệu liên quan giúp quá trình chuẩn bị hồ sơ thuận tiện hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ thiếu hoặc sử dụng nhầm tài liệu.

Đối với nhân sự chủ chốt, nhà thầu cần kiểm tra khả năng huy động thực tế, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu của hồ sơ mời thầu và những cam kết đang thực hiện tại các dự án khác.

Nhiệm vụ tiếp theo là thay đổi cách khai thác thông tin đấu thầu. Thay vì chỉ tìm kiếm các thông báo mời thầu, doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu công khai về kế hoạch lựa chọn nhà thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu và lịch sử triển khai dự án để chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh.

Việc phân tích dữ liệu giúp doanh nghiệp nhận diện những lĩnh vực phù hợp với năng lực, theo dõi nhu cầu mua sắm của thị trường và chuẩn bị nguồn lực trước khi gói thầu được tổ chức.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, phương thức này có thể giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực dành cho hoạt động đấu thầu, tránh phân tán nhân sự vào những gói thầu không phù hợp.

Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử chỉ có giá trị tham khảo. Doanh nghiệp vẫn phải căn cứ vào yêu cầu cụ thể của từng hồ sơ mời thầu và tuân thủ các quy định về cạnh tranh trong quá trình tham dự.

Nhiệm vụ thứ ba là xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro trước khi nộp hồ sơ dự thầu điện tử.

Doanh nghiệp nên phân công nhân sự kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, định dạng và dung lượng tệp, hiệu lực chữ ký số, bảo đảm dự thầu và những điều kiện kỹ thuật khác theo yêu cầu của hệ thống.

Việc hoàn thành hồ sơ trước thời điểm đóng thầu cũng giúp doanh nghiệp có thời gian xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình tải tài liệu hoặc thực hiện thao tác trên môi trường điện tử.

Song song với đó, doanh nghiệp cần tổ chức cập nhật kiến thức pháp luật cho bộ phận đấu thầu, nhất là khi có thay đổi về biểu mẫu, trình tự thực hiện hoặc tiêu chí đánh giá.

Năng lực số trở thành yếu tố cạnh tranh trên thị trường mua sắm công

Quá trình hoàn thiện chính sách đấu thầu đang tạo ra những yêu cầu mới đối với năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Trong môi trường đấu thầu điện tử, khả năng tiếp cận thông tin, tổ chức dữ liệu và chuẩn bị hồ sơ có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tham gia của nhà thầu.

Doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống quản lý thông tin có thể giảm thời gian tìm kiếm tài liệu, hạn chế sai sót và tăng khả năng phối hợp giữa các bộ phận tài chính, kỹ thuật, pháp chế và kinh doanh.

Ở góc độ thị trường, việc mở rộng công khai dữ liệu đấu thầu cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội kinh doanh ngoài địa bàn hoạt động truyền thống.

Tuy nhiên, số hóa chỉ là một phần của quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh. Chất lượng sản phẩm, năng lực tài chính, kinh nghiệm triển khai và khả năng thực hiện đúng cam kết hợp đồng vẫn là những yếu tố quan trọng.

Đối với các doanh nghiệp cung cấp thiết bị công nghệ, phần mềm và giải pháp kỹ thuật, việc xây dựng phương án dự thầu còn cần tính đến chi phí vận hành, bảo trì, khả năng tích hợp và hiệu quả sử dụng trong suốt vòng đời sản phẩm, tùy theo yêu cầu của từng gói thầu.

Về dài hạn, những thay đổi trong chính sách đấu thầu đặt ra yêu cầu chuyển từ cách làm dựa nhiều vào xử lý thủ tục sang phương thức quản trị có hệ thống, sử dụng dữ liệu và chủ động kiểm soát rủi ro.

Đối với nhà thầu, cập nhật văn bản pháp luật là điều kiện cần, nhưng khả năng chuyển những yêu cầu đó thành quy trình vận hành thực tế mới quyết định mức độ thích ứng của doanh nghiệp trong môi trường mua sắm công ngày càng số hóa.