Năm 2026, giá RAM vàSSD tăng đang trở thành một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến thị trường máy tính. Theo nhận định từ các hệ thống bán lẻ, đợt tăng giá về bản chất vẫn mang tính chu kỳ, xuất phát từ tình trạng nguồn cung không theo kịp nhu cầu. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở tốc độ tăng giá và khả năng chu kỳ này kéo dài hơn so với thông thường. Nhu cầu bộ nhớ phục vụ máy chủ, trung tâm dữ liệu và các hệ thống trí tuệ nhân tạo tăng mạnh khiến các nhà sản xuất ưu tiên công suất cho nhóm khách hàng này, qua đó làm gia tăng sức ép lên nguồn cung RAM và SSD dành cho laptop, PC và thị trường tiêu dùng.
Theo các báo cáo từ thị trường bộ nhớ quốc tế được công bố, giá RAM trong quý I/2026 tăng khoảng 80–90% so với quý trước đó. Riêng RAM DDR4 dung lượng 8 GB dành cho laptop tăng khoảng 91% trong ba tháng đầu năm. Giá NAND, thành phần chính được sử dụng trong SSD, cũng được ghi nhận tăng tới 100% trong cùng giai đoạn. Sang quý II/2026, áp lực tiếp tục xuất hiện ở thị trường NAND Flash. Giá hợp đồng NAND Flash tăng khoảng 70–75% theo quý, trong khi SSD NVMe Gen4 512 GB dành cho người dùng cá nhân được ghi nhận tăng khoảng 54%. Diễn biến mới nhất cho thấy tốc độ tăng NAND đã có dấu hiệu chậm lại trong quý III, với mức tăng khoảng 10–15%, sau các mức tăng cao trong những quý trước. Điều này cho thấy giá bộ nhớ vẫn chịu áp lực nhưng diễn biến giá không đồng nhất qua từng giai đoạn.
Thị trường tiêu dùng Việt Nam cũng không nằm ngoài dư địa ảnh hưởng trước làn sóng tăng giá. Theo khảo sát và ghi nhận của phóng viên Tạp chí Điện tử và Ứng dụng, giá RAM đang tăng mạnh ở mức đáng chú ý tại nhiều hệ thống bán lẻ không chỉ riêng từ những thị trường lớn như thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội mà trên toàn quốc. Cùng với đó, một số nhóm thiết bị thuộc phân khúc tầm trung và các model sử dụng cấu hình bộ nhớ tăng cao tăng khoảng 15–20%. Thực tế, trên thị trường bán lẻ hiện có những mẫu laptop RAM 16 GB, SSD 512 GB nằm trong khoảng giá 15–20 triệu đồng, trong đó một số sản phẩm đang được niêm yết thấp hơn giá tham chiếu của nhà sản xuất. Điều này cho thấy giá bán thực tế còn phụ thuộc vào từng model, chương trình bán hàng và thời điểm nhập hàng. Vì vậy, tác động của giá RAM và SSD lên người tiêu dùng Việt Nam cần được nhìn theo từng nhóm sản phẩm thay vì áp dụng một tỷ lệ tăng giá chung cho toàn thị trường.
Với PC lắp ráp, tác động từ giá linh kiện thường thể hiện nhanh hơn do giá bán được cập nhật theo từng lô hàng. Trong khi đó, laptop có độ trễ nhất định bởi thị trường vẫn còn lượng hàng được nhập từ trước với mức giá đầu vào thấp hơn. Khi các lô hàng mới có chi phí cao hơn được đưa ra thị trường, áp lực tăng giá mới thể hiện rõ hơn trên giá bán. Trước áp lực chi phí linh kiện, các hãng có xu hướng tính toán lại cấu hình theo từng phân khúc nhằm duy trì mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người dùng. Các phiên bản RAM 8 GB hoặc SSD 256 GB có thể được sử dụng nhiều hơn ở nhóm sản phẩm phổ thông, trong khi RAM 16 GB và SSD 512 GB được định vị ở những phân khúc cao hơn. Tuy nhiên, thực tế thị trường Việt Nam cho thấy các lựa chọn này vẫn cùng tồn tại ở nhiều khoảng giá, từ máy RAM 8 GB, SSD 512 GB đến RAM 16 GB, SSD 512 GB. Điều đó cho thấy thị trường chưa chuyển dịch hoàn toàn sang các cấu hình thấp hơn mà đang duy trì nhiều lựa chọn để đáp ứng những nhu cầu và mức ngân sách khác nhau.
Trao đổi với phóng viên Điện tử và Ứng dụng, ông Trần Khánh Hưng, đại diện Công ty Cổ phần Thương mại máy tính An Phát, cho biết: “Giá tăng không đồng nghĩa người tiêu dùng dừng mua máy tính. Học sinh, sinh viên, người đi làm và doanh nghiệp vẫn có nhu cầu sử dụng thiết bị. Thay đổi chủ yếu nằm ở cách lựa chọn. Với cùng một ngân sách, khách hàng có thể phải lựa chọn cấu hình thấp hơn hoặc giảm số lượng thiết bị mua. Chẳng hạn, người từng dự kiến mua một bộ PC Core i5 với ngân sách 20 triệu đồng có thể chuyển sang Core i3 hoặc giảm một số thành phần cấu hình. Doanh nghiệp dự kiến mua 15 máy cũng có thể điều chỉnh số lượng, chia thành nhiều đợt hoặc kéo dài thời gian thay thế”.
 |
| Giá tăng không đồng nghiã với người dùng dừng mua máy tính. |
Trong khi người tiêu dùng phải cân nhắc giữa cấu hình, số lượng và thời điểm mua, nhà bán lẻ lại chịu sức ép trực tiếp lên lợi nhuận khi chi phí đầu vào tăng. Khi giá nhập linh kiện liên tục đi lên, lợi nhuận trên mỗi sản phẩm sẽ bị thu hẹp nếu doanh nghiệp không điều chỉnh giá bán. Nhà bán lẻ có thể chấp nhận giảm một phần lợi nhuận ở một số mặt hàng trong từng giai đoạn để duy trì sức mua và khả năng cạnh tranh, nhưng khả năng hấp thụ chi phí không phải là vô hạn. Bên cạnh giá nhập, doanh nghiệp vẫn phải duy trì các khoản chi cho vận hành, nhân sự, logistics, bảo hành và dịch vụ sau bán hàng. Nếu giá linh kiện tiếp tục tăng trong thời gian dài, dư địa để doanh nghiệp giữ giá sẽ ngày càng thu hẹp, qua đó tạo thêm áp lực lên giá bán đến tay người tiêu dùng.
Để hạn chế tác động này, An Phát Computer phối hợp với các hãng và nhà phân phối, tập trung vào những cấu hình có mức giá dễ tiếp cận hơn, đồng thời kết hợp các chính sách như trả góp, quà tặng và gói dịch vụ nhằm gia tăng giá trị cho khách hàng. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá RAM và SSD tăng, việc giữ nguyên cấu hình mà không điều chỉnh giá bán sẽ ngày càng khó khăn. Điều này cũng buộc các hãng phải tính toán lại cách xây dựng cấu hình theo từng phân khúc, nhằm cân bằng giữa chi phí linh kiện, mức giá mục tiêu và nhu cầu thực tế của người dùng.
Trước áp lực chi phí linh kiện, các hãng có xu hướng tính toán lại cấu hình theo từng phân khúc nhằm duy trì mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người dùng. Các phiên bản RAM 8 GB hoặc SSD 256 GB có thể được sử dụng nhiều hơn ở nhóm sản phẩm phổ thông, trong khi RAM 16 GB và SSD 512 GB được định vị ở những phân khúc cao hơn. Tuy nhiên, thực tế thị trường Việt Nam cho thấy các lựa chọn này vẫn cùng tồn tại ở nhiều khoảng giá, từ máy RAM 8 GB, SSD 512 GB đến RAM 16 GB, SSD 512 GB. Điều đó cho thấy thị trường chưa chuyển dịch hoàn toàn sang các cấu hình thấp hơn mà đang duy trì nhiều lựa chọn để đáp ứng những nhu cầu và mức ngân sách khác nhau.
Theo nhận định của nhiều doanh nghiệp bán lẻ, RAM 8 GB và SSD 256 GB hiện gần như đã trở thành ngưỡng thấp đối với laptop mới. Vì vậy, việc tiếp tục cắt giảm thông số để giữ giá có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng, trong khi khả năng tiết giảm đã không còn nhiều. Thay vào đó, người mua có thể ưu tiên những mẫu máy hỗ trợ nâng cấp RAM hoặc bộ nhớ lưu trữ, qua đó lựa chọn mức cấu hình phù hợp với ngân sách hiện tại và nâng cấp khi nhu cầu tăng lên.
 |
| Dù thuộc phân khúc phổ thông Acer Aspire Lite 14 AL14-52M-52UU là mẫu laptop văn phòng hướng tới người dùng học tập, văn phòng và làm việc di động với mức giá cực kỳ dễ tiếp cận, chỉ khoảng 18 triệu đồng. |
Với những người đã có nhu cầu rõ ràng phục vụ học tập hoặc công việc, việc trì hoãn mua máy chỉ để chờ giá RAM và SSD giảm chưa chắc mang lại lợi ích, bởi hiện chưa thể xác định thời điểm giá có thể hạ nhiệt. Thay vì chạy theo những cấu hình cao, người mua có thể ưu tiên thiết bị đáp ứng đúng nhu cầu và phù hợp với ngân sách, đồng thời kiểm tra kỹ nguồn gốc, hóa đơn, chính sách bảo hành và khả năng nâng cấp về sau. Đối với doanh nghiệp, trường học hoặc các đơn hàng dự án, yêu cầu về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm càng cần được chú trọng. Các giấy tờ như CO, CQ cùng hồ sơ chứng minh nguồn gốc, chất lượng thiết bị là những yếu tố cần được kiểm tra trước khi đưa ra quyết định mua sắm.
Trong bối cảnh này, các chương trình ưu đãi cũng cần hướng đến giá trị thực tế thay vì chỉ tập trung vào mức giảm niêm yết. Những chính sách như trợ giá theo từng mẫu máy, trả góp, hỗ trợ nâng cấp RAM hoặc SSD và các gói bảo hành có thể giúp giảm áp lực chi phí ban đầu, đặc biệt với nhóm khách hàng đã xác định rõ nhu cầu mua. Tuy nhiên, các giải pháp này chủ yếu hỗ trợ quyết định mua sắm đã hình thành, khó tạo ra nhu cầu mới khi ngân sách của người tiêu dùng đang chịu sức ép.
Giá linh kiện tăng tạo lợi thế nhất định cho những hệ thống có quy mô đặt hàng lớn, nguồn vốn tốt và khả năng phối hợp chặt chẽ với hãng, nhà phân phối. Việc chủ động nhập hàng khi mặt bằng giá còn thuận lợi có thể giúp doanh nghiệp bảo đảm nguồn cung và duy trì giá bán ổn định trong thời gian dài khi thị trường biến động.
Tuy nhiên, tồn kho lớn chỉ trở thành lợi thế nếu doanh nghiệp dự báo đúng nhu cầu và lựa chọn đúng sản phẩm. Nếu lượng hàng tập trung vào các mẫu cũ hoặc cấu hình khó bán, vốn sẽ bị đọng trong kho và tạo thêm áp lực lên dòng tiền. Ngược lại, giảm nhập quá mạnh để hạn chế rủi ro cũng có thể khiến doanh nghiệp thiếu những sản phẩm bán tốt khi bước vào mùa mua sắm cao điểm.
Với các đơn vị quy mô nhỏ, lượng nhập hạn chế và khả năng đàm phán giá thấp hơn khiến áp lực chi phí lớn hơn, thay vì cạnh tranh trực tiếp bằng giá, các cửa hàng cần tăng cường hợp tác với các hãng và nhà phân phối chính thức, đồng thời tập trung vào những sản phẩm, dịch vụ có thế mạnh để duy trì sức cạnh tranh.
Theo một số nhận định chuyên gia kinh tế, rủi ro lớn đối với nhà bán lẻ trong những tháng cuối năm không nằm riêng ở giá linh kiện tăng, nguồn cung thiếu hay sức mua suy yếu, mà ở khả năng các yếu tố này xuất hiện đồng thời. Nếu tiếp tục nhập hàng, doanh nghiệp có thể phải mua với giá cao trong khi tốc độ bán chậm lại. Nhưng nếu giảm nhập quá mạnh, doanh nghiệp lại có nguy cơ thiếu những mẫu máy bán tốt khi nhu cầu tăng vào mùa mua sắm cuối năm.
Không những vậy, rủi ro còn nằm ở cơ cấu tồn kho. Doanh nghiệp có thể tồn nhiều mẫu máy cũ hoặc cấu hình khó bán trong khi những sản phẩm có mức giá và cấu hình phù hợp với nhu cầu thực tế lại thiếu hàng. Vì vậy, bài toán quan trọng trong giai đoạn này không chỉ là nhập được hàng với giá tốt mà còn phải kiểm soát chặt cơ cấu sản phẩm, vòng quay tồn kho và dòng tiền. Một quyết định nhập hàng không phù hợp có thể khiến doanh nghiệp vừa chịu chi phí đầu vào cao, vừa phải kéo dài thời gian bán hàng hoặc tăng mức giảm giá để giải phóng tồn kho. Trong bối cảnh đó, khả năng quản trị hàng hóa và dòng tiền sẽ trở thành yếu tố quyết định việc nhà bán lẻ có thể duy trì giá bán cạnh tranh mà không phải hy sinh quá nhiều lợi nhuận hay không.
