An toàn dữ liệu tài chính trong kỷ nguyên AI: Yêu cầu cấp bách hoàn thiện thể chế và công nghệ

Vietnam Security Summit 2023: Bảo mật dữ liệu là yếu tố then chốt tạo nên một nền kinh tế số thịnh vượng

Bộ KH&CN yêu cầu tăng cường bảo đảm an toàn dữ liệu người dùng dịch vụ bưu chính

Việt Nam dự kiến siết chặt quy chuẩn trung tâm dữ liệu

Các diễn giả thống nhất rằng dữ liệu tài chính không chỉ là tài sản của doanh nghiệp mà còn là tài nguyên chiến lược quốc gia cần được bảo vệ bằng những cơ chế đặc thù

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam nổi lên là một trong những thị trường tài chính năng động của khu vực. Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ phát triển là những rủi ro ngày càng gia tăng về an toàn dữ liệu. Sự hiện diện sâu rộng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, ví điện tử đã làm thay đổi căn bản cách thức vận hành và quản trị dữ liệu tài chính.

AI hiện không còn là xu hướng tương lai mà đã được ứng dụng trực tiếp trong các quy trình cốt lõi như xét duyệt tín dụng, định danh khách hàng điện tử (eKYC) hay quản lý dòng tiền. Song song với đó, các hình thức tấn công mạng cũng ngày càng tinh vi khi tội phạm công nghệ cao tận dụng chính AI để tạo ra các kịch bản lừa đảo phức tạp như giả mạo khuôn mặt, giọng nói (deepfake), tấn công mã độc tự động nhằm vào hệ thống thanh toán.

Thực tế cho thấy, trong khi các tổ chức tài chính đầu tư mạnh cho hệ thống phòng thủ công nghệ, thì nguy cơ rò rỉ dữ liệu vẫn hiện hữu, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nơi năng lực bảo mật còn hạn chế và nhận thức về an toàn thông tin chưa đồng đều. Dữ liệu tài chính không chỉ đối mặt với rủi ro tấn công kỹ thuật mà còn có thể bị lộ lọt từ những lỗ hổng trong quy trình quản trị nội bộ.

TS Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) cho rằng thế giới đang đứng ở tâm điểm của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nơi trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là khái niệm xa lạ mà đã trở thành động lực then chốt làm thay đổi diện mạo ngành tài chính toàn cầu.

Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết, với AI góp phần tối ưu hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ và đưa ra những quyết định kinh doanh chính xác đến từng giây.

Tuy nhiên, theo ông Nghĩa, mặt trái của quá trình này cũng ngày càng lộ rõ. “Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận dữ liệu càng giá trị, rủi ro càng cao. Trong kỷ nguyên AI, dữ liệu tài chính đã trở thành 'huyết mạch' của nền kinh tế. Nhưng chính huyết mạch này đang đứng trước những đe dọa tinh vi từ tội phạm công nghệ cao”.

Từ đó, TS Lê Minh Nghĩa nhấn mạnh rằng, an toàn dữ liệu tài chính không chỉ là vấn đề công nghệ mà là trụ cột của niềm tin, ổn định hệ thống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế số. “Nếu AI là 'bộ não' của tài chính hiện đại, thì an toàn dữ liệu chính là 'hệ miễn dịch' bảo vệ toàn bộ hệ thống đó”, ông ví von.

Đồng quan điểm trên, ông Hoàng Anh Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Đầu tư Tài chính, Trưởng Ban tổ chức hội thảo nhấn mạnh: Bảo đảm an toàn dữ liệu là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa hoàn thiện pháp lý, ứng dụng công nghệ và nâng cao trách nhiệm quản trị. Đây là nền tảng để xây dựng một hệ thống tài chính số an toàn, minh bạch và tin cậy.

TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương.

Về phía cơ quan Nhà nước, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho hay, hiện nay, cơ quan quản lý đang trong quá trình xây dựng đề án, đồng thời thực hiện vai trò hướng dẫn, kiểm tra, tổng kết việc triển khai các nghị quyết như Nghị quyết 52 và Nghị quyết 57. Theo đó, hội thảo “An toàn dữ liệu tài chính trong kỷ nguyên AI” được đánh giá cao về sáng kiến và ý nghĩa thực tiễn. Qua các tham luận, điều quan trọng là cần lắng nghe thêm các ý kiến từ chuyên gia và doanh nghiệp, đặc biệt liên quan đến thể chế và chính sách.

Về hành lang pháp lý, Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong việc hoàn thiện khung khổ, với các luật và quy định liên quan đến an ninh thông tin, bảo vệ người tiêu dùng, cũng như các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cần có cách tiếp cận tổng thể hơn trong thời gian tới, vừa bảo đảm an toàn dữ liệu và an ninh thông tin, vừa tạo điều kiện cho thị trường phát triển.

“Đây là bài toán không đơn giản, nhất là khi sắp tới sẽ tiếp tục sửa đổi, bổ sung các luật liên quan đến dữ liệu và AI”, ông Hiển đánh giá.

Hội thảo thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia công nghệ, pháp lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hùng Sơn, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị FSI cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề trong bảo vệ dữ liệu, nhận thức đã được nâng lên nhưng năng lực triển khai vẫn chưa theo kịp tốc độ số hóa. Điểm đáng chú ý là dữ liệu đã được nhìn nhận như một tài sản chiến lược, song nhiều tổ chức vẫn chưa kiểm soát hiệu quả toàn bộ vòng đời dữ liệu, đặc biệt là ở khâu luân chuyển và khai thác.

Việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng, đưa bảo mật dữ liệu từ khuyến nghị thành yêu cầu bắt buộc trong quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở tư duy và mô hình quản trị dữ liệu chưa toàn diện.

Quang cảnh Hội thảo “An toàn dữ liệu tài chính trong kỷ nguyên AI”.

Trước yêu cầu đó, các giải pháp công nghệ hướng tới bảo vệ dữ liệu theo vòng đời khép kín đang được đẩy mạnh. Đại diện FSI cho biết doanh nghiệp đã phát triển hệ sinh thái giải pháp từ số hóa, lưu trữ đến kiểm soát và bảo vệ dữ liệu. Trong đó, các công cụ kiểm soát truy cập, ngăn chặn rò rỉ dữ liệu và phát hiện kết nối bất thường được xem là lớp phòng vệ quan trọng trong bối cảnh các cuộc tấn công ngày càng tinh vi.

Bên cạnh đó, các dịch vụ khôi phục dữ liệu và xóa dữ liệu an toàn cũng góp phần hoàn thiện chu trình bảo vệ, bảo đảm dữ liệu luôn sẵn sàng khi cần thiết và được xử lý triệt để khi không còn sử dụng.

Hội thảo được đánh giá là diễn đàn quan trọng, góp phần kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái tài chính công nghệ, đồng thời thúc đẩy đối thoại chính sách, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường tài chính số an toàn, bền vững trong kỷ nguyên AI.