 |
| Đề xuất nhiều cơ chế hỗ trợ về tài chính cho nhà đầu tư khi làm đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. |
Bộ Xây dựng vừa hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù dành cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, một trong những công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia.
Vay vốn 0% lãi suất, thời hạn 30 năm
Theo dự thảo, trường hợp đầu tư theo hình thức đầu tư kinh doanh, Nhà nước sẽ cho nhà đầu tư vay tối đa 80% tổng mức đầu tư được phê duyệt (không bao gồm chi phí dự phòng), với lãi suất tối thiểu bằng 0% và thời hạn vay tối đa 30 năm kể từ ngày giải ngân đầu tiên.
Nhà đầu tư phải hoàn trả toàn bộ khoản vay trong 30 năm, đảm bảo đúng tiến độ và mục tiêu dự án.
Với phương thức đối tác công tư (PPP), tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia không vượt quá 80% tổng mức đầu tư. Đặc biệt, các ngân hàng thương mại trong nước được miễn giới hạn tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với khoản vay của nhà đầu tư, nhằm mở rộng khả năng huy động vốn cho dự án.
Miễn thuế nhập khẩu và chia sẻ rủi ro doanh thu
Bộ Xây dựng cũng đề xuất miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải đường sắt, linh kiện, vật tư và phụ tùng phục vụ thi công, cải tạo, bảo trì, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt – nếu trong nước chưa sản xuất được hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.
Đáng chú ý, trong ba năm đầu sau khi dự án đi vào vận hành, Chính phủ sẽ chia sẻ 100% phần chênh lệch giảm giữa doanh thu thực tế và doanh thu trong phương án tài chính, nếu doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến.
Nguồn chi trả phần giảm doanh thu này sẽ được ưu tiên bố trí từ ngân sách trung ương, nguồn tăng thu hằng năm hoặc kế hoạch đầu tư công.
Sau ba năm đầu tiên, việc chia sẻ rủi ro doanh thu sẽ thực hiện theo quy định của Luật PPP.
Thời gian hoàn vốn cho dự án không quá 70 năm, bảo đảm tính khả thi tài chính và thu hút đầu tư dài hạn.
Nhà đầu tư sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư phải xây dựng kế hoạch huy động, giải ngân vốn và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước khi khởi công.
Trong quá trình thực hiện, các kỳ giải ngân không được thấp hơn 20% so với kế hoạch, cho đến khi hoàn thành phần vốn góp của nhà đầu tư.
Nếu nhà đầu tư không đáp ứng tiến độ huy động vốn, sử dụng vốn vay Nhà nước sai mục đích hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng, cơ quan cấp phép có quyền đơn phương thu hồi dự án, đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại, tổn thất và phí tổn phát sinh.
Trường hợp nhà đầu tư bị đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động vì gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia hoặc khai thác không bảo đảm chất lượng dẫn đến sự cố nghiêm trọng, sẽ không được bồi hoàn.
Ngoài ra, nhà đầu tư phải có bảo đảm thực hiện dự án đối với khoản vay ngân sách Nhà nước; tài sản hình thành từ dự án sẽ là tài sản bảo đảm, và không được cầm cố hoặc thế chấp để vay vốn cho dự án khác.
Trong suốt quá trình thực hiện, các thông số kỹ thuật chủ chốt như khổ đường, tốc độ thiết kế và tải trọng sẽ không được phép điều chỉnh.
Ưu tiên công nghệ trong nước và chuyển giao kỹ thuật - Bước ngoặt lớn cho hạ tầng giao thông Việt Nam.
Một trong những mục tiêu trọng tâm của dự thảo là thúc đẩy phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.
Theo đó, các nhà đầu tư phải ưu tiên sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ do Việt Nam sản xuất; đồng thời yêu cầu đối tác nước ngoài chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực Việt Nam để từng bước làm chủ kỹ thuật, quản lý, vận hành và bảo trì đường sắt tốc độ cao.
Chính sách này không chỉ giúp tăng tỷ lệ nội địa hóa mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa công nghệ, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hiện đại.
Nếu được thông qua, Nghị quyết này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong huy động vốn và cơ chế tài chính cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Đây sẽ là tuyến giao thông “xương sống” của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.
Cơ chế vay ưu đãi 0%, miễn thuế nhập khẩu, cùng chính sách chia sẻ rủi ro doanh thu cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc thúc đẩy đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng và nâng tầm năng lực vận tải quốc gia.
