 Trung Quốc phóng 12 vệ tinh để xây dựng siêu máy tính đầu tiên trên quỹ đạo |
 Thách Thức Starlink của Elon Musk trong tương lai là gì? |
 Quỹ đạo Trái Đất đang có 13.026 vệ tinh hoạt động |
 |
| Trung Quốc nên tiếng trước những lo ngại về an toàn của dự án Starlink trong bối cảnh SpaceX đang mở rộng hoạt động. Ảnh: Freepik |
Theo interestingengineering hàng chục công ty Trung Quốc vừa nộp hồ sơ lên Liên Hợp Quốc để xin phép triển khai phóng hơn 200.000 vệ tinh internet lên quỹ đạo Trái Đất. Con số này cao gấp gần năm lần so với kế hoạch 42.000 vệ tinh của SpaceX. Trung Quốc giải thích động thái này xuất phát từ lo ngại mạng lưới Starlink của Elon Musk đang chiếm dụng quỹ đạo và tạo nguy cơ va chạm nghiêm trọng.
Cuối tháng 12, hơn chục hồ sơ riêng biệt từ các nhà khai thác vệ tinh Trung Quốc được gửi tới Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), tổ chức chịu trách nhiệm phân bổ phổ tần vô tuyến và điều phối vị trí quỹ đạo cho các quốc gia trên toàn cầu. Trong những hồ sơ ấy, hai dự án mang tên CTC-1 và CTC-2 nổi bật với quy mô khổng lồ. Mỗi dự án được thiết kế để phóng 96.714 vệ tinh, tổng cộng gần 194.000 vệ tinh chỉ riêng hai chương trình này.
Con số 200.000 vệ tinh không phải ngẫu nhiên xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng về tài nguyên không gian. Quỹ đạo Trái Đất thấp, nơi các vệ tinh bay ở độ cao từ 400 đến 2.000 km, đang trở thành chiến trường mới của cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Ai chiếm được vị trí quỹ đạo và phổ tần trước sẽ giành quyền ưu tiên lâu dài. Hiện tại, Mỹ đang dẫn trước rõ rệt nhờ Starlink của SpaceX, hệ thống chiếm phần lớn vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo thấp.
Lợi thế của Mỹ tiếp tục được củng cố khi Ủy ban Truyền thông Liên bang hôm 10/1 phê duyệt cho SpaceX phóng thêm 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ hai. Đây là bước ngoặt quan trọng giúp SpaceX tiến gần hơn tới mục tiêu 42.000 vệ tinh. Với tốc độ phóng hiện tại, công ty của Elon Musk có thể hoàn thành phần lớn chòm sao vệ tinh trong vòng một thập kỷ tới.
Ngoài hai dự án CTC, hàng loạt chương trình khác cũng được đẩy nhanh. China Mobile đề xuất dự án L1 với 2.520 vệ tinh, đánh dấu lần đầu nhà mạng quốc doanh này tham gia cuộc đua. Shanghai Spacecom nộp hồ sơ cho 1.296 vệ tinh thuộc chòm sao Qianfan. Hai dự án lớn hơn là Guowang và Qianfan đặt mục tiêu triển khai lần lượt 13.000 và hơn 15.000 vệ tinh trước năm 2030.
Sự gia tăng nhanh số lượng vệ tinh không chỉ tạo ra cuộc đua công nghệ mà còn làm dấy lên lo ngại về an toàn.
Tháng 12 vừa qua, một vệ tinh Starlink gặp trục trặc bất ngờ và bắt đầu rơi xuống ngoài tầm kiểm soát. Mỗi vệ tinh Starlink được thiết kế để hoạt động khoảng năm năm trước khi tự đốt cháy trong khí quyển theo chương trình. Tuy nhiên, sự cố này cho thấy nguy cơ va chạm vẫn hiện hữu ngay cả với các vệ tinh đang hoạt động tốt.
Để giảm thiểu nguy cơ, SpaceX thông báo đầu tháng này sẽ hạ độ cao của khoảng 4.400 vệ tinh từ 550 km xuống còn 480 km trong năm nay. Động thái này nhằm giảm mật độ vệ tinh ở độ cao dễ xảy ra va chạm nhất. Tuy nhiên, việc có hàng chục nghìn vệ tinh bay trên cùng một quỹ đạo vẫn khiến nhiều chuyên gia lo lắng về tương lai của không gian gần Trái Đất.
Liên minh Viễn thông Quốc tế đã đặt ra quy tắc chặt chẽ từ năm 2019 để quản lý làn sóng vệ tinh này. Các nhà khai thác phải đưa ít nhất một vệ tinh lên quỹ đạo trong vòng bảy năm kể từ khi nộp hồ sơ. Sau đó, họ cần triển khai 10% chòm sao trong hai năm, 50% trong năm năm, và hoàn thành toàn bộ trong bảy năm. Quy định này buộc các công ty phải hành động nhanh chóng hoặc mất quyền sử dụng phổ tần và vị trí quỹ đạo đã đăng ký.
Cuộc đua này không còn đơn thuần là cạnh tranh thương mại mà đã trở thành vấn đề chiến lược quốc gia. Ai kiểm soát không gian quỹ đạo thấp sẽ nắm giữ lợi thế lớn trong kỷ nguyên số. Với hơn 200.000 vệ tinh được đề xuất từ Trung Quốc và 42.000 từ SpaceX, bầu trời phía trên đầu chúng ta sắp trở nên chật hẹp chưa từng thấy. Câu hỏi đặt ra là liệu không gian quỹ đạo có đủ chỗ cho tất cả, và ai sẽ chịu trách nhiệm nếu xảy ra va chạm.
