Hoạt động tiếp thị liên kết, hay affiliate marketing, vận hành theo mô hình cá nhân dẫn khách tới sản phẩm của doanh nghiệp qua đường liên kết rồi nhận hoa hồng trên mỗi giao dịch thành công. Mô hình gắn liền với các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và ứng dụng số, nên chính sách thuế cho lĩnh vực đi cùng tiến trình số hóa quản lý thuế mà ngành thuế theo đuổi từ năm 2025.
Phần lớn người làm affiliate tự do chưa đăng ký hộ kinh doanh. Với nhóm đó, khoản hoa hồng nhận từ sàn thương mại điện tử hoặc mạng lưới tiếp thị liên kết được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Cơ sở phân loại nằm ở điểm c khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, quy định tiền hoa hồng môi giới và hoa hồng đại lý bán hàng hóa thuộc thu nhập chịu thuế.
Từ ngày 1/7/2026, khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng khấu trừ tạm thời từ 2 triệu lên 5 triệu đồng một lần chi trả. Tổ chức trả thu nhập giữ lại 10% trước khi chuyển tiền cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới ba tháng khi mức chi từ 5 triệu đồng trở lên. Dưới ngưỡng đó, bên chi trả chỉ giữ lại khi cá nhân yêu cầu.
 |
| Minh họa thu nhập affiliate freelance trên nền tảng số và nghĩa vụ thuế năm 2026. Ảnh AI |
Cá nhân ước tính tổng thu nhập sau giảm trừ gia cảnh chưa tới mức nộp thuế có thể làm cam kết để tạm thời không bị khấu trừ. Phần 10% giữ lại là hình thức tạm thu, người nộp thuế được hoàn lại khoản nộp thừa khi quyết toán.
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 09/2026/QH16, có hiệu lực từ 1/7/2026 và thay Luật năm 2007. Nghị định 253/2026/NĐ-CP ban hành ngày 30/6/2026 thay Nghị định 65/2013/NĐ-CP để hướng dẫn thi hành, cùng Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định chi tiết. Biểu thuế lũy tiến từng phần rút từ bảy bậc xuống năm bậc theo Điều 9 của luật.
Trường hợp cá nhân đăng ký hộ kinh doanh cho hoạt động affiliate, khoản hoa hồng chuyển sang nhóm thu nhập từ hoạt động kinh doanh dịch vụ, tính thuế trên doanh thu thực tế và không được giảm trừ gia cảnh. Phụ lục ngành nghề kèm Nghị định 253/2026/NĐ-CP áp tỷ lệ 2% cho nhóm dịch vụ, còn hoạt động cung cấp nội dung số chịu tỷ lệ 5%. Người sáng tạo nội dung làm affiliate qua video hay livestream cần đối chiếu để xác định đúng nhóm.
Nghị định 117/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 9/6/2025, có hiệu lực từ 1/7/2025, xác lập trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay của tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử và nền tảng số có chức năng thanh toán. Văn bản cụ thể hóa quy định đã nêu tại Luật số 56/2024/QH15 áp dụng từ 1/4/2025.
Theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP, các nền tảng trong và ngoài nước như Shopee, TikTok Shop hay Lazada giữ lại và nộp thay thuế giá trị gia tăng cùng thuế thu nhập cá nhân cho từng giao dịch phát sinh doanh thu. Thời điểm khấu trừ diễn ra ngay khi giao dịch được xác nhận thành công và chấp nhận thanh toán, theo Điều 5 của Nghị định.
Số thuế giữ lại tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu mỗi giao dịch. Khi nền tảng không xác định được giao dịch là hàng hóa hay dịch vụ, mức áp dụng lấy theo tỷ lệ cao nhất, tương ứng 5% với nhóm dịch vụ của cá nhân cư trú. Nền tảng nước ngoài được cấp mã số thuế mười chữ số để thực hiện nghĩa vụ theo hướng dẫn tại Thông tư 80/2021/TT-BTC.
Khoản 4 Điều 11 Nghị định 117/2025/NĐ-CP nêu rõ hộ và cá nhân đã được nền tảng khấu trừ, kê khai, nộp thay thì không phải khai lại phần thu nhập tương ứng. Người bán vẫn giữ quyền đề nghị hoàn thuế theo Mẫu số 03/CNKD-TMĐT khi doanh thu cả năm chưa tới ngưỡng chịu thuế hoặc phát sinh trả hàng, hủy giao dịch.
Với hoạt động affiliate diễn ra trên nền tảng không có chức năng thanh toán và đặt hàng trực tuyến, Chương III của Nghị định 117/2025/NĐ-CP yêu cầu cá nhân hoặc hộ tự kê khai và nộp thuế. Việc phân định theo chức năng thanh toán của nền tảng quyết định ai chịu trách nhiệm kê khai trực tiếp với cơ quan thuế.
 |
Từ ngày 1/1/2026, Nghị quyết 198/2025/QH15 xóa bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Hộ và cá nhân chuyển sang phương pháp kê khai, tự tính và tự nộp hai sắc thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân. Chính sách thể hiện định hướng quản lý dựa trên dữ liệu kê khai điện tử thay cho ấn định.
Ngưỡng doanh thu miễn thuế cũng thay đổi. Nghị định 68/2026/NĐ-CP hiệu lực từ 5/3/2026 đưa mức miễn lên 500 triệu đồng một năm. Sau đó Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 68, nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân lên 1 tỷ đồng một năm, áp dụng từ 1/1/2026.
Với hộ kinh doanh affiliate có doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng, người nộp thuế chọn giữa tính theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc tính 15% trên phần lợi nhuận khi xác định được chi phí đầu vào. Doanh thu trên 3 tỷ đồng bắt buộc áp dụng phương pháp tính trên thu nhập. Hoạt động affiliate xếp vào nhóm dịch vụ hoặc cung cấp nội dung số khi áp tỷ lệ tính thuế.
Thu nhập affiliate từ nền tảng nước ngoài như Amazon hay ClickBank vẫn thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân tại Việt Nam. Cá nhân cư trú tự kê khai và quyết toán khoản thu ngoài nước theo biểu thuế lũy tiến. Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, phần thuế đã nộp ở nước ngoài được trừ vào số phải nộp tại Việt Nam khi hai nước có hiệp định tránh đánh thuế hai lần.
Về quyết toán, thời hạn thường rơi vào ngày 31/3 hằng năm cho phần thu nhập của năm liền trước. Nghị định 253/2026/NĐ-CP cho phép cá nhân không phải quyết toán khoản thu thêm nếu thu nhập bình quân không quá 15 triệu đồng một tháng và đã bị khấu trừ 10% tại nguồn. Người có nhiều nguồn thu vượt mức cần gộp toàn bộ để xác định nghĩa vụ.
Tiến trình số hóa quản lý thuế đưa số định danh cá nhân thay dần cho mã số thuế và đồng bộ dữ liệu giao dịch giữa nền tảng với cơ quan thuế. Nghị định 254/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử, hiệu lực từ 1/7/2026. Nghị định 253/2026/NĐ-CP còn bổ sung thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số vào diện chịu thuế, theo hướng mở rộng của kinh tế số.
Người làm affiliate tự do nên chủ động kiểm tra phần thuế đã bị nền tảng giữ lại qua tài khoản thuế điện tử, lưu giữ chứng từ khấu trừ và theo dõi doanh thu để tránh rủi ro truy thu, đồng thời tận dụng quyền hoàn thuế khi doanh thu chưa tới ngưỡng.
