Quyết định này không chỉ mang ý nghĩa chấm dứt vòng đời sản phẩm, mà còn cho thấy sự thay đổi căn bản trong chiến lược phát triển của Tesla. Từ một nhà sản xuất ô tô điện tiên phong, Tesla đang tái định vị mình là tập đoàn công nghệ, với trọng tâm đặt vào robot, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tự động hóa.
 |
| CEO Elon Musk trong buổi giới thiệu ra mắt mẫu xe bán tải Tesla Cybertruck (Ảnh: Tesla) |
“Đã đến lúc đưa chương trình Model S và X đi đến hồi kết bằng một lời chia tay danh dự”, Elon Musk phát biểu trước các cổ đông. Ông thừa nhận quyết định này mang lại nhiều cảm xúc, nhưng là điều không thể tránh khỏi khi Tesla bước sang một giai đoạn phát triển mới. Musk cũng không quên nhắn nhủ người tiêu dùng: “Nếu bạn đang cân nhắc mua Model S hoặc Model X, thì bây giờ là thời điểm thích hợp”.
 |
| Mẫu xe Tesla Model S |
Ra mắt năm 2012, Model S là chiếc xe đầu tiên Tesla thiết kế hoàn toàn từ đầu, khác biệt căn bản so với những mẫu xe điện cải tiến từ nền tảng xe xăng trước đó. Với cấu trúc pin đặt dưới sàn, khả năng tăng tốc mạnh mẽ và phạm vi hoạt động vượt trội, Model S nhanh chóng trở thành biểu tượng, góp phần thay đổi cách nhìn của thị trường toàn cầu về xe điện.
 |
| Mẫu xe Tesla Model X |
Ba năm sau, Tesla tiếp tục giới thiệu Model X, mẫu SUV điện hạng sang với thiết kế cửa cánh chim Falcon Wing gây tranh cãi. Dù tạo được dấu ấn về mặt công nghệ, Model X lại gặp nhiều khó khăn trong sản xuất hàng loạt do cấu trúc phức tạp, kéo theo các vấn đề về chất lượng và chi phí. Những đợt nâng cấp vào năm 2021 không đủ giúp mẫu xe này lấy lại vị thế trên thị trường.
Theo số liệu công bố, dù có giá bán khởi điểm từ 95.000 đến hơn 100.000 USD, Model S và Model X chỉ còn chiếm khoảng 3% tổng lượng xe Tesla giao trong năm vừa qua. Trong khi đó, Model 3 và Model Y, hai dòng xe phổ thông hơn, đóng góp tới 97% trong tổng số 1,59 triệu xe được xuất xưởng.
 |
| Mẫu xe Tesla Model 3 |
 |
| Mẫu xe Tesla Model Y |
Thành công của Tesla trong những năm gần đây phần lớn đến từ Model 3 và Model Y, hai mẫu xe có giá dễ tiếp cận hơn, phù hợp với thị trường đại chúng. Việc tập trung vào quy mô và tối ưu chi phí đã giúp Tesla duy trì sản lượng cao, nhưng đồng thời cũng khiến các dòng xe cao cấp trở thành “sản phẩm bên lề”.
Bên cạnh yếu tố nội tại, Tesla đang đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, đặc biệt từ các nhà sản xuất Trung Quốc như BYD, cũng như các hãng xe truyền thống tại châu Âu và Mỹ. Trong bối cảnh đó, việc duy trì các dòng xe có doanh số thấp, chi phí sản xuất cao như Model S và X không còn phù hợp với bài toán kinh doanh.
Trước đây, sự chậm trễ và những vấn đề của mẫu bán tải Cybertruck từng khiến Tesla phải kéo dài vòng đời của Model S và X như một giải pháp tạm thời. Tuy nhiên, khi định hướng chiến lược đã rõ ràng hơn, hai mẫu xe kỳ cựu này không còn chỗ đứng trong bức tranh tương lai mà Elon Musk đang vạch ra.
Một trong những điểm then chốt của quyết định “khai tử” Model S và X nằm ở việc tái cấu trúc nhà máy Fremont, California. Không gian từng dành cho việc lắp ráp hai mẫu xe cao cấp sẽ được cải tạo để phục vụ mục tiêu mới: sản xuất robot nhân hình Optimus.
 |
| Robot nhân hình Optimus do Tesla sản xuất |
Theo Musk, Tesla đặt mục tiêu sản xuất lên tới 1 triệu robot Optimus mỗi năm trong tương lai. Đây là tham vọng lớn, phản ánh niềm tin của ông rằng robot sẽ trở thành mảng kinh doanh cốt lõi, thậm chí vượt xa ô tô về tiềm năng doanh thu và tác động xã hội.
Optimus được Elon Musk mô tả là có khả năng đảm nhiệm nhiều công việc từ sản xuất công nghiệp, logistics cho đến các hoạt động đời sống như chăm sóc trẻ em. Musk cho rằng chuỗi cung ứng robot sẽ “không có điểm chung” với chuỗi cung ứng ô tô hiện tại, mở ra một thị trường hoàn toàn mới.
 |
| Tesla coi AI là trọng tâm trong chiến lược phát triển của mình |
Bên cạnh việc sản xuất robot, Tesla cũng quan tâm đến lĩnh vực công nghệ trí tuệ nhân tạo. Công ty xác nhận sẽ đầu tư 2 tỷ USD vào xAI, startup AI do chính Elon Musk sáng lập, bất chấp những lo ngại từ một bộ phận cổ đông về xung đột lợi ích.
Giám đốc tài chính Vaibhav Taneja cho biết Tesla dự kiến chi hơn 20 tỷ USD trong năm nay để xây dựng cơ sở hạ tầng AI và năng lực sản xuất mới. Từ các tuyên bố chính thức, Tesla không còn muốn được nhìn nhận đơn thuần là một hãng xe điện, mà là một doanh nghiệp công nghệ với AI làm trung tâm.
 |
| Xe tự hành Tesla Cybercab |
Song song với robot và AI, Tesla vẫn theo đuổi tham vọng trong lĩnh vực xe tự hành. Hãng đặt mục tiêu mở rộng dịch vụ Cybercab tới thêm 7 thành phố tại Mỹ trong mùa hè tới, đồng thời kỳ vọng sớm được phê duyệt phần mềm tự lái hoàn toàn (FSD) tại châu Âu và Trung Quốc.
Số lượng người đăng ký FSD đã tăng 38%, đạt mức 1,1 triệu tài khoản. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý an toàn giao thông tại Mỹ vẫn đang giám sát chặt chẽ những tuyên bố của Musk về khả năng thực tế của công nghệ này, trong bối cảnh các vấn đề pháp lý và an toàn chưa hoàn toàn được giải quyết.
Dù bị khai tử, Model S và Model X vẫn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử Tesla. Chúng không chỉ là những sản phẩm thương mại, mà còn là biểu tượng giúp xe điện bước ra khỏi hình ảnh kén người dùng, mở đường cho làn sóng điện hóa toàn cầu.
 |
| Việc khai tử 2 dòng xe này không phải là quyết định cảm tính của Tesla |
Đối với Elon Musk, việc khép lại hai dòng xe này là một quyết định mang tính chiến lược hơn là cảm tính. Sau khi củng cố quyền lực tại Tesla và nhận được sự ủng hộ lớn từ cổ đông, Musk gần như toàn quyền định đoạt hướng đi của công ty.
Chuyển dịch từ sản xuất ô tô sang xây dựng một đế chế AI và robot có thể là bước ngoặt giúp Tesla vượt qua giai đoạn tăng trưởng chậm của thị trường xe điện. Tuy nhiên, đây cũng là canh bạc đầy rủi ro, đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và niềm tin vào những công nghệ chưa được kiểm chứng toàn diện.
