Ảnh minh họa. Reuters
Đạo luật AI là một phần của luật pháp EU nhằm quản lý trí tuệ nhân tạo. Được Ủy ban châu Âu đề xuất lần đầu tiên vào năm 2020, luật này được các quốc gia thành viên EU, các nhà lập pháp và Ủy ban Châu Âu phê duyệt cuối cùng vào tháng 5. Mục tiêu của Đạo luật là giải quyết những tác động tiêu cực của AI bằng cách đặt ra một khuôn khổ quản lý toàn diện và hài hòa cho công nghệ này trên toàn EU.
Tanguy Van Overstraeten, người đứng đầu bộ phận công nghệ, truyền thông và công nghệ của công ty luật Linklaters tại Brussels, cho biết Đạo luật AI của EU là “đạo luật đầu tiên thuộc loại này trên thế giới” và có thể ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp đang phát triển và triển khai hệ thống AI.
Đạo luật AI áp dụng cách tiếp cận dựa trên rủi ro để quản lý AI, nghĩa là các ứng dụng khác nhau của công nghệ này sẽ được quản lý khác nhau tùy thuộc vào mức độ rủi ro mà chúng gây ra cho xã hội. Các ứng dụng AI được coi là “rủi ro cao” sẽ phải tuân thủ các nghĩa vụ nghiêm ngặt, bao gồm hệ thống đánh giá và giảm thiểu rủi ro, sử dụng dữ liệu đào tạo chất lượng cao để giảm thiểu rủi ro thiên vị, và chia sẻ tài liệu chi tiết với các cơ quan chức năng.
Ví dụ về hệ thống AI có rủi ro cao bao gồm xe tự hành, thiết bị y tế, hệ thống ra quyết định cho vay, hệ thống chấm điểm giáo dục và hệ thống nhận dạng sinh trắc học từ xa. Luật cũng áp đặt lệnh cấm toàn diện đối với bất kỳ ứng dụng AI nào được coi là “không thể chấp nhận được” xét về mức độ rủi ro, chẳng hạn như hệ thống “chấm điểm xã hội” và công nghệ nhận dạng cảm xúc tại nơi làm việc hoặc trường học.
Những gã khổng lồ công nghệ Hoa Kỳ như Microsoft, Google, Amazon, Apple và Meta sẽ bị ảnh hưởng đáng kể bởi Đạo luật AI. Các công ty này đã đầu tư hàng tỷ đô la vào phát triển AI và các nền tảng đám mây như Microsoft Azure, Amazon Web Services và Google Cloud đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển AI. Đạo luật AI áp dụng cho bất kỳ tổ chức nào có bất kỳ hoạt động hoặc tác động nào trong EU, điều đó có nghĩa là các công ty công nghệ lớn sẽ bị giám sát chặt chẽ hơn về hoạt động của họ trên thị trường EU và việc họ sử dụng dữ liệu của công dân EU.
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh, như GPT của OpenAI, Gemini của Google và Claude của Anthropic, được coi là AI “có mục đích chung” theo Đạo luật AI. Đối với các hệ thống này, Đạo luật áp đặt các yêu cầu nghiêm ngặt như tôn trọng luật bản quyền của EU, công bố thông tin minh bạch về cách đào tạo các mô hình và thực hiện thử nghiệm thường xuyên cũng như bảo vệ an ninh mạng đầy đủ. Các mô hình AI nguồn mở cũng phải tuân thủ các quy định tương tự nếu gây ra rủi ro “có hệ thống”.
Các công ty vi phạm Đạo luật AI của EU có thể bị phạt từ 35 triệu euro (41 triệu đô la) hoặc 7% doanh thu hàng năm trên toàn cầu của họ, tùy theo số tiền nào cao hơn. Con số này cao hơn mức phạt có thể áp dụng theo Quy định bảo vệ dữ liệu chung của EU (GDPR). Việc giám sát các mô hình AI thuộc phạm vi của Đạo luật sẽ thuộc thẩm quyền của Văn phòng AI Châu Âu, được Ủy ban thành lập vào tháng 2 năm 2024.
Mặc dù Đạo luật AI đã có hiệu lực, hầu hết các điều khoản trong luật này sẽ không thực sự có hiệu lực cho đến ít nhất là năm 2026. Các hệ thống AI tạo sinh hiện đang có sẵn trên thị trường được cấp “thời gian chuyển tiếp” là 36 tháng để tuân thủ quy định.
Đạo luật AI của EU đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quản lý trí tuệ nhân tạo, với mục tiêu bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo sự an toàn của công nghệ này. Đối với các công ty công nghệ Hoa Kỳ, luật mới này sẽ tạo ra những thách thức lớn nhưng cũng mở ra cơ hội để họ nâng cao tiêu chuẩn và minh bạch trong phát triển và ứng dụng AI.
