Cơ chế miễn kiểm tra thực tế lần đầu được luật hóa trong Thông tư 44/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ ngày 15/9/2026 đánh dấu cách quản lý mới, lấy quá trình chấp hành pháp luật của doanh nghiệp làm căn cứ đánh giá thay cho cách kiểm tra hằng năm như trước đây.
 |
| Đoàn kiểm tra nhiễu tần số vô tuyến điện tại Số nhà 10, phố 5/8, phường Ka Long, TP Móng Cái. Ảnh: Phường Móng Cái 1 |
Điều 4 của Thông tư cho phép miễn kiểm tra thực tế đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Để được hưởng cơ chế này, một đơn vị phải đáp ứng đủ ba điều kiện cùng lúc, tính trong vòng 03 năm đến thời điểm xem xét.
Trước hết, đơn vị phải đã trải qua ít nhất một lần kiểm tra và qua lần kiểm tra đó không bị phát hiện vi phạm. Tiếp đến, đơn vị cần chấp hành đầy đủ mọi yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về tần số vô tuyến điện. Cuối cùng, đơn vị không được thuộc trường hợp có dấu hiệu vi phạm quy định pháp luật về tần số vô tuyến điện.
 |
| Bộ KH&CN hoàn thiện chính sách tần số và viễn thông, gỡ vướng cho hạ tầng số |
Thông tư quy định các điều kiện cụ thể, các đơn vị sẽ không được miễn kiểm tra thực tế khi cơ quan chức năng phải giải quyết nhiễu có hại, khi phát hiện đơn vị có dấu hiệu vi phạm, hoặc khi cơ quan và người có thẩm quyền đưa ra yêu cầu, đề nghị kiểm tra.
Các trường hợp loại trừ giữ nguyên quyền chủ động của cơ quan quản lý trong những tình huống cần can thiệp trực tiếp. Nhờ vậy, chính sách khuyến khích tuân thủ không biến thành kẽ hở để một số đơn vị lách quy định, đồng thời bảo đảm trật tự chung trên không gian tần số vô tuyến điện, một nguồn tài nguyên dùng chung của cả quốc gia.
Lợi ích cụ thể mà cơ chế miễn kiểm tra thực tế tại khoản 4 Điều 4 mang lại nằm ở chỗ đơn vị được giảm hẳn số lần đón đoàn kiểm tra tại trụ sở, và với những đơn vị vận hành nhiều thiết bị vô tuyến điện nằm rải rác trên địa bàn rộng thì lợi ích này càng thể hiện rõ.
Ở chiều ngược lại, muốn duy trì được tư cách miễn kiểm tra thực tế, đơn vị cần chủ động chuẩn hóa toàn bộ hồ sơ điện tử, cập nhật đầy đủ dữ liệu giấy phép và giữ liên lạc thông suốt qua thư điện tử công vụ. Toàn bộ cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá mức độ tuân thủ nay dựa vào chất lượng dữ liệu mà chính đơn vị cung cấp và lưu trữ.
Bên cạnh cơ chế miễn kiểm tra thực tế, Thông tư 44/2026/TT-BKHCN còn xác lập phương thức kiểm tra từ xa như một giải pháp quan trọng cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý. Kiểm tra từ xa được thực hiện qua ứng dụng công nghệ thông tin để làm việc với đối tượng mà không phụ thuộc vào địa điểm, thay cho cách làm việc trực tiếp tại trụ sở hay nơi lắp đặt thiết bị như trước đây.
Với những doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh chấp hành tốt pháp luật, khi đã có đủ căn cứ từ hồ sơ, tài liệu và dữ liệu điện tử, cơ quan quản lý sẽ ưu tiên áp dụng phương thức này, chỉ chuyển sang kiểm tra trực tiếp trong trường hợp phải giải quyết nhiễu có hại, phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc khi có yêu cầu từ cơ quan, người có thẩm quyền.
Phương thức kiểm tra từ xa đặt chất lượng dữ liệu điện tử lên vị trí trung tâm, bởi toàn bộ quá trình đánh giá tuân thủ giờ đây dựa vào hồ sơ mà đơn vị cung cấp và lưu trữ. Đơn vị nào chuẩn hóa tốt dữ liệu giấy phép, giữ liên lạc thông suốt qua thư điện tử công vụ và sẵn sàng phối hợp cung cấp thông tin sẽ vừa rút ngắn thời gian làm việc với đoàn kiểm tra, vừa từng bước tích lũy lịch sử chấp hành tốt để tiến tới được miễn kiểm tra thực tế trong tương lai.
