Siết trách nhiệm sàn tài sản mã hóa, buộc tách biệt tài sản nhà đầu tư

Coin và token, cuộc đua phát hành tài sản số và huy động vốn từ cộng đồng

Sàn giao dịch tài sản số vận hành ra sao và những rủi ro nào đang chờ nhà đầu tư

Nghị quyết 05/2025, white-label và bốn câu hỏi khi chọn sàn tài sản số

Tách biệt tài sản và giám sát giao dịch

Nghị định 284/2026/NĐ-CP đặt ra chế tài chi tiết cho trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Trọng tâm là bảo vệ nhà đầu tư qua yêu cầu tách biệt tài sản, xác minh danh tính và bảo đảm an toàn hệ thống. Mức phạt cao nhất tới 200 triệu đồng với tổ chức.

Nhóm quy định tập trung ở Điều 8, bên cạnh các điều về chào bán và tổ chức thị trường giao dịch. Cơ quan quản lý hướng chế tài vào các nghĩa vụ cốt lõi mà một nền tảng giao dịch phải đáp ứng khi phục vụ nhà đầu tư.

Nghị định phạt 100 đến 150 triệu đồng đối với tổ chức không quản lý tách biệt tiền, tài sản mã hóa của từng khách hàng với tài sản của chính tổ chức. Cùng mức phạt áp dụng cho hành vi không giám sát hoạt động giao dịch tài sản mã hóa.

Yêu cầu tách biệt tài sản nhằm hạn chế rủi ro nền tảng sử dụng tài sản của khách hàng sai mục đích. Đây là bài học rút ra từ nhiều vụ sụp đổ sàn giao dịch trên thế giới, nơi tài sản người dùng bị trộn lẫn với vốn vận hành của công ty.

Cùng nhóm mức phạt 100 đến 150 triệu đồng còn có hành vi không báo cáo Bộ Tài chính khi xuất hiện thông tin ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi nhà đầu tư. Không lưu trữ dữ liệu trên hệ thống máy chủ đặt tại Việt Nam cũng bị xử lý ở mức tương tự.

Quy định lưu trữ dữ liệu trong nước gắn với yêu cầu chủ quyền dữ liệu và khả năng giám sát của cơ quan chức năng. Tổ chức cung cấp dịch vụ phải bảo đảm dữ liệu giao dịch sẵn sàng cho hoạt động thanh tra khi cần.

Nền tảng còn phải bảo đảm nhà đầu tư được cung cấp dịch vụ tuân thủ quy định về mở tài khoản và nguyên tắc bảo vệ nhà đầu tư. Việc mở tài khoản phải theo đúng nguyên tắc đã định trong chính sách thí điểm, tránh lách quy trình.

Việc giám sát hoạt động giao dịch cũng là nghĩa vụ thường xuyên. Nền tảng phải theo dõi lệnh mua, bán để phát hiện thao túng, giao dịch bất thường và cảnh báo sớm cho nhà đầu tư cùng cơ quan quản lý.

Xác minh danh tính và công bố thông tin

Tổ chức không xác minh danh tính nhà đầu tư khi mở tài khoản chịu phạt 50 đến 70 triệu đồng. Quy trình xác minh danh tính là lớp phòng vệ đầu tiên trước các hành vi ẩn danh, gian lận và rửa tiền trên nền tảng số.

Hành vi chậm công bố thông tin bị phân theo thời gian. Chậm dưới 15 ngày so với quy định chịu phạt 50 đến 70 triệu đồng. Chậm từ 15 ngày trở lên nâng lên 70 đến 100 triệu đồng. Cách phân tầng buộc nền tảng cập nhật thông tin kịp thời cho nhà đầu tư.

Tổ chức không thực hiện thông tin đúng thời hạn cho Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an về các đợt phát hành, tình hình thị trường trong tháng liền trước chịu phạt 30 đến 50 triệu đồng. Nghĩa vụ báo cáo định kỳ giữ cho cơ quan quản lý nắm sát diễn biến.

Ở mức nhẹ hơn, tổ chức không đăng tải các quy trình nội bộ, báo cáo tài chính được kiểm toán hoặc không công khai biểu giá dịch vụ chịu phạt 30 đến 50 triệu đồng. Việc công khai biểu giá giúp nhà đầu tư nắm rõ chi phí trước khi giao dịch.

Nghị định 284/2026/NĐ-CP siết trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, với mức phạt lên tới 200 triệu đồng đối với nhiều hành vi vi phạm.

Nghị định cũng phạt 70 đến 100 triệu đồng đối với tổ chức không thực hiện báo cáo theo yêu cầu của cơ quan quản lý, hoặc không bảo đảm thông tin quảng cáo, tiếp thị chính xác, rõ ràng. Quảng cáo sai lệch trên nền tảng số dễ dẫn dắt nhà đầu tư vào quyết định rủi ro.

Tổ chức không thực hiện trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến kiến thức về tài sản mã hóa cho nhà đầu tư chịu hình thức cảnh cáo. Quy định hướng tới nâng nhận thức của người tham gia một thị trường còn mới và nhiều rủi ro.

Việc phân tầng mức phạt theo thời gian chậm công bố cho thấy cơ quan quản lý coi trọng tính kịp thời của thông tin. Trên thị trường biến động nhanh, thông tin trễ có thể khiến nhà đầu tư ra quyết định sai lệch.

An ninh hệ thống và chế tài đình chỉ

Nhóm mức phạt cao nhất từ 150 đến 200 triệu đồng áp dụng cho các vi phạm nghiêm trọng. Trong đó có hành vi không bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống công nghệ thông tin và không bảo vệ tài sản của khách hàng.

Cùng nhóm còn có hành vi không bảo đảm tính đầy đủ, chính xác của bản cáo bạch chào bán, phát hành, cũng như không bảo đảm hồ sơ nộp cho cơ quan quản lý trung thực, đầy đủ. Đây là các nghĩa vụ nền tảng của một tổ chức trung gian đáng tin cậy.

Nghị định 284 xử lý cả hành vi không thực hiện trách nhiệm phòng ngừa xung đột lợi ích giữa nhà đầu tư và tổ chức cung cấp dịch vụ. Xung đột lợi ích phát sinh khi nền tảng vừa môi giới, vừa tự doanh, dễ gây thiệt hại cho người giao dịch nếu thiếu ranh giới rõ ràng.

Siết trách nhiệm sàn tài sản mã hóa, buộc tách biệt tài sản nhà đầu tư

Với hành vi cung cấp dịch vụ khi chưa được cấp phép, Điều 7 nâng mức phạt lên 180 đến 200 triệu đồng, kèm tịch thu tang vật, phương tiện và buộc gỡ bỏ hệ thống giao dịch. Quảng cáo, tiếp thị dịch vụ khi chưa có giấy phép chịu chế tài tương đương.

Ngoài phạt tiền, nghị định cho phép đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từ 1 đến 6 tháng tùy mức độ. Tổ chức bị đình chỉ phải dừng dịch vụ, không ký mới hợp đồng liên quan và thực hiện tất toán, chuyển tài khoản theo yêu cầu của nhà đầu tư.

Thời hạn khắc phục hậu quả được quy định cụ thể. Tổ chức vi phạm phải hủy bỏ, cải chính thông tin trong tối đa 10 ngày làm việc, đồng thời công bố trên báo điện tử và trang thông tin của mình. Số lợi bất hợp pháp phải nộp lại trong thời hạn tối đa 60 ngày.

Bên cạnh đó, tổ chức cung cấp dịch vụ phải bảo đảm bên thứ ba đáp ứng tiêu chuẩn an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu khi tham gia hỗ trợ nền tảng. Chuỗi trách nhiệm kéo dài tới cả nhà cung cấp công nghệ đứng sau sàn giao dịch.

Tổng thể, nhóm quy định về trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hướng tới một thị trường tài sản mã hóa vận hành minh bạch, có kiểm soát. Nhà đầu tư được đặt ở trung tâm, với các lớp bảo vệ về tài sản, dữ liệu và thông tin. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.