 |
| Sạc siêu nhanh và sự lão hóa của pin xe điện vẫn là những vấn đề quan trọng liên quan đến sức khỏe pin. Nguồn: CGTN |
Tiêu chuẩn pin xe điện mang mã số GB/T 46991.1-2025 vừa được Trung Quốc công bố chi tiết yêu cầu thực thi, áp dụng cho các dòng xe điện hạng nhẹ chở khách và xác định giới hạn chênh lệch giữa mức năng lượng khả dụng của pin hiển thị trên bảng đồng hồ với kết quả đo thực tế. Theo báo cáo của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) hôm 2/8, tài liệu này còn thiết lập các mức tham chiếu về độ bền pin, tính theo tuổi xe và quãng đường tích lũy, giúp người dùng có cơ sở đối chiếu giữa thông tin hiển thị và tình trạng thực tế của bộ pin.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) cùng Ủy ban Quản lý tiêu chuẩn hóa quốc gia (SAC) chỉ đạo xây dựng tiêu chuẩn này, với sự tham gia góp ý kỹ thuật của nhóm chuyên gia soạn thảo do ông Yu Yang đứng đầu. Giới chức Trung Quốc xếp GB/T 46991.1-2025 vào nhóm tiêu chuẩn quốc gia khuyến khích áp dụng, không phải quy chuẩn an toàn bắt buộc.
Tài liệu định nghĩa Trạng thái năng lượng khả dụng, gọi tắt là SOCE, bằng tỷ lệ giữa năng lượng khả dụng hiện tại của pin so với năng lượng khả dụng của pin khi xe còn mới. Khác với Trạng thái sạc SOC vốn phản ánh lượng năng lượng còn lại trong quá trình vận hành, SOCE hướng tới phản ánh khả năng duy trì dung lượng pin về lâu dài.
Theo yêu cầu mới, độ lệch tương đối giữa giá trị SOCE hiển thị trên xe và giá trị đo thực tế không vượt quá 5%, đồng nghĩa con số trên bảng đồng hồ không được chênh quá 5% so với kết quả kiểm định. Quy định này tạo ra một mốc tham chiếu chung, giúp người dùng, hãng xe và đơn vị kiểm định cùng đối chiếu thông tin pin theo một thước đo thống nhất.
Ngoài sai số hiển thị, GB/T 46991.1-2025 còn xử lý phần năng lượng pin tiêu hao ngoài lúc xe di chuyển, bao gồm điện năng nuôi các hệ thống trên xe khi đỗ hoặc khi bật thiết bị phụ trợ. Tiêu chuẩn yêu cầu quy đổi lượng điện tiêu hao này thành một quãng đường tương đương, gọi là Quãng đường ảo, dựa trên mức tiêu thụ năng lượng trung bình của từng xe. Giá trị Quãng đường ảo hiển thị phải giữ độ lệch tương đối trong phạm vi 3% so với kết quả đo thực tế, mức yêu cầu chặt hơn cả ngưỡng sai số của SOCE. Bản tóm tắt công khai hiện chưa nêu chi tiết điều kiện thử nghiệm cho từng tình huống cụ thể, như mức tải phụ trợ khác nhau hay lượng điện tiêu hao khi xe đứng yên.
Về độ bền, tiêu chuẩn đặt ngưỡng tối thiểu cho tỷ lệ duy trì SOCE của xe điện hạng nhẹ chở khách, tính theo tuổi xe và quãng đường tích lũy như bảng dưới đây.
| Tuổi xe | Quãng đường tham chiếu | Ngưỡng SOCE tối thiểu |
|---|---|---|
| 5 năm | 100.000 km | ≥ 82% |
| 8 năm | 160.000 km | ≥ 75% |
| 10 năm | 200.000 km | ≥ 70% |
Các con số này phản ánh phần năng lượng khả dụng còn lại so với năng lượng khả dụng ban đầu của xe khi xuất xưởng, chẳng hạn một bộ pin có dung lượng khả dụng ban đầu 100 kWh cần giữ lại tối thiểu 82 kWh sau 5 năm sử dụng và 100.000 km di chuyển theo yêu cầu đánh giá. Tài liệu công khai hiện áp dụng cho xe điện hạng nhẹ chở khách và không nêu rõ liệu ngưỡng tương tự có mở rộng sang xe thương mại, xe buýt, xe tải hay xe hai bánh hay không.
GB/T 46991.1-2025 tập trung vào đo lường tình trạng pin, độ chính xác hiển thị và đánh giá độ bền, tách biệt với các quy chuẩn an toàn bắt buộc như GB 38031-2025, vốn quy định yêu cầu an toàn pin bắt buộc, trong đó có các điều khoản về hiện tượng cháy lan nhiệt. Là tiêu chuẩn khuyến khích áp dụng, GB/T 46991.1-2025 tập trung vào tiêu chí đánh giá và hiện chưa thiết lập các chế tài hành chính công khai, quy định thu hồi bắt buộc hay biện pháp xử phạt cho trường hợp xe vượt ngưỡng sai số quy định.
Tình trạng pin từ lâu đã là yếu tố quan trọng trong tranh chấp bảo hành, thẩm định xe cũ và các quyết định sử dụng xe lâu dài, trong khi mối lo về ảnh hưởng của thói quen sạc, đặc biệt sạc nhanh thường xuyên, tới quá trình lão hóa pin cũng khiến giới quan sát chú ý nhiều hơn tới việc đánh giá tình trạng pin một cách chính xác. Khoảng cách giữa thông tin pin hiển thị và tình trạng thực tế của bộ pin đã cho thấy nhu cầu cần một phương pháp đo lường và đánh giá thống nhất.
Bằng cách xác định phương pháp đo SOCE, cách tính Quãng đường ảo và các mốc độ bền pin, GB/T 46991.1-2025 mang lại một khung tham chiếu chung cho việc đánh giá tình trạng pin, phục vụ trực tiếp cho thị trường xe điện cũ, các cuộc tranh chấp bảo hành và hoạt động thẩm định vòng đời sản phẩm. Mức độ ảnh hưởng của tiêu chuẩn này tới giá xe điện cũ, các tranh chấp bảo hành hay cách thức đánh giá của người tiêu dùng sẽ phụ thuộc vào cách các hãng xe, đơn vị kiểm định và thị trường áp dụng yêu cầu này trong thời gian tới.
