Eo biển Hormuz tê liệt khiến kế hoạch can thiệp của Mỹ không phát huy hiệu quả

Ngày 28/4, lính thủy đánh bộ Mỹ thuộc Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 lên tàu M/V Blue Star III, một tàu thương mại bị nghi ngờ cố gắng đi qua Iran, vi phạm lệnh phong tỏa các cảng của Iran do Mỹ áp đặt. Lực lượng Mỹ đã thả tàu sau khi tiến hành khám xét và xác nhận hành trình của tàu sẽ không bao gồm việc ghé cảng Iran. Ảnh: Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ - CENTCOM.

Eo biển Hormuz tê liệt đang làm đảo lộn các tính toán của thị trường năng lượng, đồng thời khiến kế hoạch can thiệp của Mỹ do Tổng thống Donald Trump đề xuất khó phát huy hiệu quả thực tế.

Ngay đầu tuần, bảy thành viên OPEC+ thống nhất tăng sản lượng thêm 188.000 thùng mỗi ngày trong tháng 6. Đây là tháng thứ ba liên tiếp liên minh này nới nguồn cung. Tuy nhiên, quyết định này diễn ra trong bối cảnh tuyến vận chuyển dầu chiến lược qua Hormuz vẫn bị gián đoạn, khiến tác động của việc tăng sản lượng trở nên hạn chế.

Diễn biến này cũng đánh dấu cuộc họp đầu tiên của OPEC+ kể từ khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bất ngờ rời khỏi nhóm. Sự thay đổi cấu trúc nội bộ làm gia tăng nghi ngờ về khả năng điều phối nguồn cung trong trung hạn.

Giá dầu hạ nhiệt nhưng rủi ro chưa giảm

Trên thị trường, giá dầu phản ứng khá dè dặt. Dầu Brent giảm chưa tới 1%, còn khoảng 107 USD mỗi thùng. Dầu WTI của Mỹ cũng lùi về quanh 101 USD mỗi thùng.

Việc giá dầu chỉ giảm nhẹ cho thấy thị trường vẫn lo ngại về nguồn cung thực tế, thay vì chỉ nhìn vào cam kết sản lượng trên giấy. Khi tuyến vận chuyển quan trọng bị tắc nghẽn, lượng dầu tăng thêm từ OPEC+ khó tiếp cận người mua.

Song song, hợp đồng tương lai S&P 500 nhích lên nhẹ, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước tiến trình đàm phán Mỹ Iran chưa rõ ràng.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ bắt đầu giải cứu các tàu bị mắc kẹt từ thứ Hai, gọi đây là “cử chỉ nhân đạo” với các quốc gia trung lập. Tuy nhiên, ông không đưa ra kế hoạch cụ thể về cách triển khai.

Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tehran xác nhận đã nhận phản hồi từ Washington về đề xuất hòa bình 14 điểm. Dù vậy, phía Mỹ tỏ ra chưa sẵn sàng chấp nhận khi TT Trump cho rằng Iran “chưa trả cái giá đủ lớn”.

Ở chiều ngược lại, Iran cho biết các cuộc đàm phán hạt nhân sẽ bị đình chỉ cho đến khi đạt được lệnh ngừng bắn và các lệnh phong tỏa vận tải năng lượng được dỡ bỏ.

Xuất khẩu dầu Mỹ tăng mạnh

Trong khi dòng chảy dầu tại Trung Đông gặp gián đoạn, Mỹ lại tận dụng cơ hội mở rộng xuất khẩu. Theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu xuất khẩu của Mỹ đạt 5,2 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 4, tăng hơn 30% so với tháng 2.

Điều này cho thấy sự dịch chuyển tạm thời của nguồn cung toàn cầu, khi Mỹ đóng vai trò thay thế một phần cho khu vực Vịnh.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhận định giá năng lượng có thể hạ nhiệt vào cuối năm. Tuy nhiên, dự báo này phụ thuộc lớn vào việc căng thẳng địa chính trị có được giải quyết hay không.

Căng thẳng lan sang Trung Quốc

Tình hình không chỉ dừng ở Trung Đông. Bộ Thương mại Trung Quốc đã phản ứng trước các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào 5 nhà máy lọc dầu bị cáo buộc mua dầu Iran.

Điều này làm gia tăng nguy cơ đối đầu kinh tế giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, đúng thời điểm lãnh đạo hai nước dự kiến gặp nhau trong thời gian tới.

Song song, các bộ trưởng tài chính từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN cho biết đang theo dõi sát thị trường và sẵn sàng can thiệp nếu biến động vượt kiểm soát.

Góc nhìn từ Berkshire: thị trường đang “đánh bạc”

Ở một diễn biến khác, cuộc họp thường niên của Berkshire Hathaway thu hút sự chú ý khi ban lãnh đạo đưa ra cảnh báo về môi trường đầu tư.

CEO Greg Abel cho biết tập đoàn sẽ tiếp cận AI một cách thận trọng, chỉ triển khai khi thực sự tạo ra giá trị.

Trong khi đó, Warren Buffett nhận định thị trường hiện tại giống “nhà thờ kèm sòng bạc”. Ông cho rằng giao dịch quyền chọn ngắn hạn không còn là đầu tư hay đầu cơ, mà mang tính đánh bạc.

Phát biểu này phản ánh tâm lý chung của thị trường toàn cầu, nơi dòng tiền ngày càng bị chi phối bởi biến động ngắn hạn thay vì giá trị dài hạn.

Ở góc độ thị trường, việc Hormuz bị tắc nghẽn cho thấy rủi ro địa chính trị vẫn là yếu tố chi phối giá dầu mạnh hơn cung cầu cơ bản.

Ở góc độ doanh nghiệp, các công ty năng lượng và vận tải phải điều chỉnh chiến lược, trong khi các nền kinh tế nhập khẩu đối mặt áp lực chi phí.

Ở góc độ chính sách, sự phân mảnh trong quan hệ Mỹ Iran và Mỹ Trung đang tạo ra một môi trường khó dự đoán, khiến các biện pháp can thiệp như của Washington khó đạt hiệu quả nhanh.