Giữ vững an ninh năng lượng giữa 'bão' địa chính trị toàn cầu

Đảm bảo an ninh năng lượng để phát triển kinh tế bền vững

Phát triển điện khí LNG - Xu hướng tất yếu trong chính sách đảm bảo an ninh năng lượng

Việt Nam bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia

Xăng dầu từ lâu giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế Việt Nam. Năm 2026, khi GPD tăng trưởng từ 10% trở lên được đặt ra như một mục tiêu quốc gia, tầm quan trọng của nhiên liệu càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Thời gian qua, xung đột tại Trung Đông leo thang tới mức các cuộc tấn công trực tiếp nhằm vào đảo dầu Kharg của Iran và cơ sở LNG Ras Laffan của Qatar. Eo biển Hormuz, nơi mỗi ngày vận chuyển 20% lượng dầu thô toàn cầu, rơi vào tình trạng tê liệt khiến giá dầu thô tiến gần ngưỡng 150 USD/thùng. Singapore, quốc gia phụ thuộc tới 95% vào khí nhập khẩu, đang dự báo phải mất từ 3 đến 5 năm mới phục hồi được chuỗi cung ứng.

Kết luận 14-KL/TW và bốn trụ cột hành động

Ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14-KL/TW về các nhiệm vụ, giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu, nhằm giữ vững an ninh năng lượng trong mọi tình huống.

Tinh thần xuyên suốt của Kết luận là "Nghiêm, kịp thời, hiệu quả". Thủ tướng Chính phủ xác lập bốn mục tiêu chiến lược cốt lõi. Một, tuyệt đối không để thiếu xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Hai, gắn an ninh năng lượng vào tổng thể phát triển kinh tế xã hội và ổn định chính trị. Ba, đảm bảo nhiên liệu đủ đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026 và những năm sau. Bốn, nâng cao năng lực dự báo từ sớm, từ xa để không rơi vào thế bị động trước các cú sốc từ thị trường quốc tế.

Kèm theo đó, Nghị định 72/2026/NĐ-CP cho phép đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%, trong khi Quỹ Bình ổn giá hoạt động như van giảm áp tức thời. Điểm mới quan trọng trong điều hành là cơ chế điều chỉnh giá linh hoạt: Chính phủ có thể điều chỉnh ngay sau một ngày nếu giá cơ sở biến động từ 15% trở lên, thay vì chờ đủ chu kỳ như trước đây.

Một góc nhà máy lọc dầu Dung Quất. Ảnh: Kinhtedothi

Lọc dầu Dung Quất, Nghi Sơn: Hai trụ cột giữ vững nguồn cung nội địa

Giữa lúc thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo, hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn đứng vững như hai trụ đỡ vật chất cho quyền tự chủ năng lượng của quốc gia.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất hiện vận hành ở mức 118% công suất thiết kế, tiếp nhận 150.000 thùng dầu thô mỗi ngày và cam kết đảm bảo nguồn hàng cho các thương nhân đầu mối theo hợp đồng ít nhất đến hết tháng 4/2026.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) chủ động mở rộng nguồn nguyên liệu. Năm 2025, nhà máy nhập thành công một triệu thùng dầu Das Blend, giảm lệ thuộc vào nguồn dầu truyền thống từ Kuwait. Năm 2026, NSRP đặt mục tiêu nhập 12,5 triệu tấn dầu thô để chế biến ra 9 triệu tấn sản phẩm xăng dầu cung ứng cho thị trường.

Từ việc làm chủ chuỗi sản xuất nội địa mang lại ba lợi thế cụ thể. Trước tiên, Việt Nam chủ động kiểm soát sản lượng, không bị đứt gãy vì bất ổn địa chính trị ở các đầu mối nhập khẩu. Tiếp theo, giảm nhập khẩu xăng dầu thành phẩm giá cao đồng nghĩa với tiết kiệm ngoại tệ cho quốc gia. Cuối cùng, Chính phủ có thêm dư địa điều phối nguồn cung linh hoạt giữa các vùng miền, đặc biệt là những địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Từ Quỹ bình ổn đến kho dự trữ

Kịch bản ngắn hạn dựa vào Quỹ Bình ổn giá như công cụ điều tiết chính. Khi cần thiết, Chính phủ sẵn sàng ứng chi ngân sách nhà nước hỗ trợ Quỹ này, kết hợp đưa thuế nhập khẩu về 0% để kéo giá thành xuống.

Tầm nhìn trung và dài hạn đặt trọng tâm vào hệ thống kho dự trữ quốc gia đủ năng lực duy trì 90 ngày tiêu thụ ròng. Mục tiêu 90 ngày không phải con số ngẫu nhiên mà là chuẩn mực quốc tế mà các nước thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) áp dụng để tạo vùng đệm trước các cú sốc cung cầu. Song song với đó, lộ trình triển khai xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4/2026 hướng tới mục tiêu giảm áp lực lên xăng khoáng nhập khẩu.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và người dân trong thời điểm then chốt

Trong giai đoạn thị trường nhiều biến động, các doanh nghiệp đầu mối như Petrolimex, PVOIL và Xăng dầu Quân đội giữ vai trò chủ đạo. Những đơn vị này phải đảm bảo nguồn cung thông suốt và duy trì bán hàng liên tục, không được bán cầm chừng hay lợi dụng khan hàng để trục lợi.

Nhiều doanh nghiệp trong ngành đang đẩy mạnh số hóa chuỗi cung ứng, cắt giảm các tầng trung gian để hạ chi phí logistics và tăng tính minh bạch. Những nỗ lực này góp phần trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng 10% của quốc gia, đồng thời thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong lúc khó khăn.

Với người dân, chuyển đổi sang xe điện và phương tiện công cộng là hướng tối ưu hóa chi phí năng lượng cá nhân về lâu dài. Việc chủ động dùng xăng sinh học E5, E10 thay thế xăng khoáng, hay áp dụng làm việc linh hoạt khi giá năng lượng biến động mạnh, đều là những hành động thiết thực. Quan trọng hơn cả, người dân tuyệt đối tránh găm hàng hay tích trữ xăng dầu trái phép vì hành động đó vừa gây nguy cơ cháy nổ, vừa làm nhiễu loạn thị trường vào đúng thời điểm đất nước cần bình ổn nhất.

An ninh năng lượng là an ninh quốc gia

Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị ra đời đúng lúc, khi thế giới đang trải qua những rung chấn địa chính trị chưa có tiền lệ trong nhiều thập kỷ. Mục tiêu không để thiếu xăng dầu trong bất kỳ hoàn cảnh nào, kết hợp với các giải pháp đồng bộ từ sản xuất nội địa, dự trữ chiến lược đến điều hành giá linh hoạt, cho thấy Việt Nam tiếp cận an ninh năng lượng như một phần không tách rời của an ninh quốc gia.

Với nền tảng là hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn, cùng hệ thống chính sách tài khóa và tiền tệ sẵn sàng kích hoạt, Việt Nam có đủ công cụ để vượt qua giai đoạn biến động này. Điều còn lại là ý chí đồng lòng của cả hệ thống, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến từng người dân, cùng giữ vững mạch máu năng lượng để đất nước đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.