Hợp tác đa ngành đóng vai trò quan trọng trong xử lý lừa đảo trực tuyến

Toàn cảnh họp báo thường kỳ tháng 10 của Bộ TT&TT.

Chiều ngày 5/10, Bộ Thông tin và Truyền thông đã tổ chức buổi họp báo thường kỳ. Bên cạnh các thông tin đáng chú ý khác như kết quả Hội nghị Bộ trưởng Thông tin ASEAN lần thứ 16 (AMRI 16) tại Đà Nẵng; các hoạt động nổi bật của “Tháng hành động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số 10/10” và “Tháng tiêu dùng số”, kết quả kiểm tra toàn diện TikTok..., vấn đề nhận diện và xử lý lừa đảo trực tuyến tuyến cũng là một nội dung được các cơ quan báo chí quan tâm.

Hiện nay, các thống kê đã cho thấy, chỉ tính riêng trong tháng 9/2023, Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) đã ghi nhận nhiều hình thức lừa đảo trực tuyến phổ biến nhất, bao gồm: giả mạo website, lừa đảo chiếm đoạt thông qua link/file nén và lừa đảo thẻ tín dụng, chiếm đoạt tài sản thông qua mã QR.

Cũng trong tháng 9/2023, hệ thống cảnh báo quốc gia đã ngăn chặn một cách triệt để 441 trang web vi phạm pháp luật và tiêu diệt các tên miền độc hại.

Ông Phạm Công Hải, Phó Trưởng phòng 5 của Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thuộc Bộ Công an, đã nêu rõ tình hình phức tạp của tội phạm công nghệ cao. Đặc biệt, người dân ở vùng nông thôn và người cao tuổi đang trở thành đối tượng chính của các hoạt động lừa đảo và xâm hại quyền riêng tư.

Tội phạm công nghệ cao tiếp tục tăng lên và ngày càng phức tạp. Có những hình thức tội phạm mới như sử dụng công nghệ Deepfake, tổ chức đánh bạc với số tiền lớn, mua bán thông tin tài khoản ngân hàng để phục vụ mục đích trái pháp luật, và nhiều hình thức khác. Các biện pháp đã triển khai và khuyến nghị dành cho người dân để phòng chống lừa đảo trực tuyến cũng được chia sẻ, nhấn mạnh đến hiệu quả của công tác phối hợp giữa các bộ, ngành trong xử lý tội phạm lừa đảo trên mạng.

Ông Phạm Công Hải, Phó Trưởng phòng 5, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Ảnh: Phạm Anh

Công an đã tăng cường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, bao gồm cả việc hợp tác với các đơn vị của Ngân hàng Nhà nước để ngăn chặn dòng tiền vi phạm pháp luật. Việc áp dụng các biện pháp xác thực sinh trắc học cũng đang được đưa ra để ngăn chặn các giao dịch không đáng tin cậy.

Đồng quan điểm, khẳng định Ngân hàng Nhà nước đã và đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và Bộ TT&TT, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Lê Văn Tuyên cho biết, thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sẽ phối hợp với Bộ TT&TT có phương án để hỗ trợ các ngân hàng làm sạch dữ liệu, đối khớp thông tin đăng ký tài khoản ngân hàng trực tuyến với thông tin chủ thuê bao di động theo số điện thoại di động.

Trước tình trạng lừa đảo trực tuyến gia tăng và tội phạm công nghệ cao diễn biến phức tạp, nhằm xử lý tình trạng mở, sử dụng tài khoản thanh toán không chính chủ, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nướ (NHNN) đã triển khai, chỉ đạo triển khai một số giải pháp, như: tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý đảm bảo an ninh, an toàn hoạt động thanh toán; sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán, nhằm chặt chẽ hơn quy trình nhận biết định danh khách hàng; sửa đổi, bổ sung Quyết định 630/QĐ-NHNN để cho phép ngân hàng áp dụng xác thực sinh trắc học đối với giao dịch chuyển tiền vượt hạn mức và tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan để đảm bảo an ninh, an toàn hoạt động thanh toán.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Ông Lê Văn Tuyên, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, chia sẻ thông tin với báo chí. Ảnh: Phạm Anh

Ngoài ra, NHNH cũng ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng (TCTD) như: các văn bản khuyến nghị, cảnh báo toàn ngành về tăng cường phòng, chống, ngăn chặn các hành vi gian lận trong hoạt động thanh toán. Trong đó nhấn mạnh nội dung kiểm tra, đối chiếu thông tin khách hàng khi mở TKTT để đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ; định kỳ kiểm tra xác minh chủ TKTT trùng khớp với chủ thuê bao sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử; nghiên cứu ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh điện tử trong hoạt động ngân hàng; xây dựng kế hoạch làm sạch dữ liệu KH bằng cách đối chiếu với CSDL dân cư và CCCD và triển khai giải pháp rà soát, đối chiếu CCCD với CMND để làm sạch dữ liệu KH.

NHNN đã và đang phối hợp với Bộ Công an triển khai một số nội dung theo Kế hoạch phối hợp số 01/KHPH-BCA-NHNN, cụ thể:

• Kết nối, khai thác CSDL Quốc gia về dân cư để làm sạch dữ liệu khách hàng và xác minh thông tin định danh khách hàng
• 27 TCTD đang phối hợp Bộ Công an triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng mở TKTT
• 42 TCTD đã và đang triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chip
• 7 TCTD đang triển khai ứng dụng tài khoản định danh và xác thực điện tử VNeID
• 5 TCTD đang triển khai rà soát nghi ngờ giả mạo giấy tờ với dữ liệu sinh trắc CCCD
• NHNN thực hiện kiểm tra hoạt động mở, sử dụng TKTT tại một số ngân hàng.

NHNN đã triển khai nhiều hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng dịch vụ thanh toán an toàn, hiệu quả thông qua các chương trình, cuộc thi, hội thảo. Đồng thời, NHNN chỉ đạo các TCTD tăng cường thông tin tới khách hàng để nâng cao nhận thức về an toàn giao dịch điện tử. NHNN cũng dự kiến sẽ phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông về phương án hỗ trợ các ngân hàng làm sạch dữ liệu, đối khớp thông tin chủ tài khoản đăng ký dịch vụ ngân hàng trực tuyến với thông tin chủ thuê bao di động theo số điện thoại di động. Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Lê Văn Tuyên, nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Thanh Lâm: xử lý vấn nạn lừa đảo trực tuyến là trách nhiệm chung, cần có sự vào cuộc của nhiều bộ ngành tham gia. Ảnh: Phạm Anh

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Lâm chia sẻ rằng vấn đề lừa đảo trên mạng đang gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý của nhiều người. Việc cung cấp thông tin và nâng cao nhận thức, là một trong những biện pháp quan trọng giúp người dân tự bảo vệ bản thân trên không gian mạng. Các cơ quan nhà nước và báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa thông tin và giúp xã hội thích ứng với môi trường trực tuyến ngày càng phức tạp.

Theo Thứ trưởng, sự có mặt của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước tại họp báo của Bộ TT&TT để trả lời các thắc mắc liên quan đến vấn nạn lừa đảo trực tuyến, đã cho thấy đây là việc có nhiều bộ ngành tham gia, có chung trách nhiệm, không đơn thuần ở khâu kết nối liên lạc bằng phương pháp chính thống hay không thuộc phạm vi quản lý của Bộ TT&TT, mà có cả không gian của tài chính ngân hàng, chức năng trấn áp tội phạm thuộc thẩm quyền của Bộ Công an.

Thứ trưởng còn đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp tri thức nhằm giúp người dân có thể tự bảo vệ mình tốt hơn trên không gian mạng, biết cách phòng tránh các chiêu thức lừa đảo trực tuyến.

Bên cạnh việc nhận diện vấn đề, phản ánh thông điệp đến các cơ quan nhà nước, các cơ quan báo chí còn có không gian rất rộng, đó là cung cấp tri thức cho xã hội, người dân có khả năng chống chịu và thích ứng, trong đó có việc biết tự bảo vệ mình trước nạn lừa đảo trên mạng.