 |
| oàn cảnh Lễ ra mắt Sàn giao dịch KH&CN |
Những quốc gia có thị trường công nghệ phát triển thường ghi nhận mức đầu tư nghiên cứu - phát triển cao gấp 3-5 lần so với các nước thiếu hệ thống giao dịch công nghệ chuyên nghiệp. Con số này từ Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới và Ngân hàng Thế giới phản ánh tầm quan trọng của việc có một nền tảng kết nối hiệu quả giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.
Chiều 30/6/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức ra mắt Sàn giao dịch khoa học và công nghệ tại Hà Nội, với sự chủ trì của Thứ trưởng Hoàng Minh. Sự kiện này mở ra cơ hội mới cho việc kết nối nghiên cứu với sản xuất, biến tri thức thành động lực tăng trưởng kinh tế.
Việt Nam hiện có hơn 97% doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lớn gặp khó khăn trong việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ tiên tiến. Doanh nghiệp thường bối rối khi xác định nhu cầu công nghệ phù hợp, lựa chọn nguồn cung uy tín và khai thác hiệu quả sau khi đầu tư. Sàn giao dịch khoa học và công nghệ ra đời như một giải pháp thiết yếu cho bài toán này.
Kinh nghiệm từ các nước phát triển cho thấy thị trường công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Tại các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), thị trường công nghệ đã trở thành cầu nối quan trọng giữa nghiên cứu và ứng dụng, thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ một cách có hệ thống.
Từ những năm 1990, mô hình sàn giao dịch công nghệ phát triển mạnh mẽ tại Mỹ, châu Âu và Trung Quốc. Những nền tảng này không chỉ là công cụ kết nối đơn thuần mà còn là thiết chế tích hợp đầy đủ các dịch vụ đánh giá, định giá, tư vấn pháp lý, tài chính và sở hữu trí tuệ.
Trung Quốc là quốc gia tiên phong tại châu Á khi xây dựng Sàn giao dịch công nghệ Thượng Hải (STEX) từ năm 1993. Từ một trung tâm môi giới công nghệ quy mô nhỏ, STEX đã trở thành hạt nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố này. Tính đến năm 2023, STEX ghi nhận hơn 4.000 giao dịch công nghệ với tổng giá trị khoảng 60 tỷ USD, minh chứng rõ nét về hiệu quả của mô hình này.
Thành công của STEX đã chứng minh vai trò quan trọng của sàn giao dịch trong việc kết nối cung - cầu công nghệ, giúp công nghệ trở thành loại hàng hóa đặc biệt có thể đo lường và chuyển nhượng minh bạch trên thị trường.
 |
| Nghi thức ra mắt Sàn giao dịch KH&CN |
Việt Nam đã hội tụ đủ các tiền đề để phát triển giao dịch công nghệ hiệu quả. Từ chủ trương về đột phá phát triển khoa học công nghệ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 193-NQ/TW, đến hạ tầng số ngày càng hoàn thiện, nhu cầu cấp thiết của doanh nghiệp trong nâng cao năng suất và thoát khỏi "bẫy giá trị gia tăng thấp".
Trong hơn 10 năm qua, Việt Nam đã hình thành hệ thống 22 cổng thông tin công nghệ địa phương và tổ chức nhiều hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ quy mô lớn như Techmart, Techconnect and Innovation, Techfest. Những nền tảng này đã đặt nền móng quan trọng cho việc phát triển mô hình sàn giao dịch khoa học và công nghệ toàn diện hơn.
 |
| Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh phát biểu tại sự kiện |
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh nhấn mạnh: "Sàn giao dịch khoa học và công nghệ tại Việt Nam được định hướng là nền tảng kết nối quan trọng giữa bên cung và cầu công nghệ. Nhiệm vụ trọng tâm là duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số, dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo".
Ông Hoàng Minh cũng làm rõ: "Công nghệ có nhiều dạng thức khác nhau. Công nghệ tồn tại dưới dạng máy móc, thiết bị và còn ở dạng bản quyền, bí quyết, thiết kế hay dây chuyền sản xuất. Do đó, để thúc đẩy giao dịch công nghệ, cần có hệ sinh thái trung gian bao gồm tư vấn kỹ thuật, pháp lý, sở hữu trí tuệ, đào tạo".
Hiện tại, Sàn giao dịch khoa học và công nghệ (giai đoạn 1) đã có thông tin về 600 công nghệ chào bán dưới dạng thiết bị, máy móc; 50 nhu cầu tìm mua công nghệ; 150 chuyên gia tư vấn và môi giới công nghệ. Sàn có chức năng hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trưng bày và giới thiệu công nghệ, thiết bị chào bán qua các gian hàng trực tuyến.
Sàn được đầu tư và vận hành theo mô hình hợp tác công - tư. Nhà nước đầu tư cơ sở hạ tầng, nền tảng trực tuyến, chia sẻ cơ sở dữ liệu khoa học công nghệ, ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mua bán công nghệ qua sàn, đảm bảo an toàn, minh bạch và đồng bộ.
 |
| Ông Trần Đắc Hiến, Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê chia sẻ về Sàn giao dịch KH&CN và định hướng phát triển thời gian tới |
Để hoàn thiện Sàn giao dịch khoa học và công nghệ (giai đoạn 2), các cơ quan liên quan cần phát triển thêm nhiều tính năng quan trọng. Ông Trần Đắc Hiến, Cục trưởng Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ quốc gia, cho biết sàn sẽ bổ sung các chức năng tương tác cung - cầu công nghệ trực tuyến, tư vấn và môi giới công nghệ, công cụ thống kê số lượng và giá trị giao dịch, các dịch vụ tư vấn về tài chính, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ.
Đội ngũ chuyên gia tư vấn và môi giới công nghệ đóng vai trò quan trọng. Các chuyên gia tư vấn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp phân tích nhu cầu, đánh giá công nghệ phù hợp và đưa ra khuyến nghị cụ thể. Chuyên gia môi giới sẽ giúp kết nối trực tiếp các bên, hỗ trợ đàm phán, ký kết hợp đồng và đảm bảo quá trình chuyển giao diễn ra suôn sẻ, đúng luật.
Sàn sẽ phát triển và hoạt động theo mô hình kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch công nghệ. Việc vận hành và quản lý sàn sẽ do doanh nghiệp thực hiện hoặc tổ chức được thành lập theo mô hình doanh nghiệp, tự chủ về tài chính và có thể thu hút đầu tư từ nhiều nguồn khác nhau.
Hoạt động theo mô hình doanh nghiệp giúp sàn có khả năng linh hoạt, phản ứng nhanh nhạy với những biến động của thị trường, thúc đẩy đổi mới và cạnh tranh hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, một thách thức lớn mà các đại biểu tại lễ ra mắt đặt ra là bài toán định giá công nghệ. Việc biến tài sản trí tuệ, một dạng tài sản vô hình thành hàng hóa có thể giao dịch minh bạch trên thị trường đòi hỏi hệ thống định giá khoa học và chính xác.
Các đại diện viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp khẳng định Sàn giao dịch khoa học và công nghệ là dấu mốc quan trọng, góp phần thúc đẩy quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu - khâu then chốt trong phát triển thị trường công nghệ.
Sự ra đời của Sàn giao dịch khoa học và công nghệ hứa hẹn trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần quan trọng trong hiện đại hóa thể chế khoa học công nghệ và chuyển dịch mô hình phát triển kinh tế theo chiều sâu. Với nền tảng này, Việt Nam sẽ có cơ hội thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển trong việc thương mại hóa tri thức và xây dựng nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo.
