10% nước ngọt thế giới nằm ở Greenland: Tài sản chiến lược hay giấc mơ xa vời?

Chỉ khoảng 3% lượng nước trên thế giới là nước ngọt, phần lớn bị đóng băng trong các sông băng và chỏm băng, chủ yếu ở Nam Cực và Greenland. Ảnh minh họa: Reuters.

Trong bối cảnh khủng hoảng nước toàn cầu ngày càng nghiêm trọng, trữ lượng nước ngọt khổng lồ của Greenland đang nổi lên như một “tài sản chiến lược” tiềm năng. Tuy nhiên, dù nắm giữ tới 10% lượng nước ngọt của Trái đất, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này vẫn đối mặt với câu hỏi lớn: liệu nguồn nước ấy có thể trở thành lời giải thực sự cho bài toán an ninh nước, hay chỉ là một giấc mơ xa vời?

Nước từ tài nguyên cơ bản thành vấn đề an ninh quốc gia

Theo Báo cáo Kinh tế Nước năm 2023, nhu cầu nước toàn cầu được dự báo sẽ vượt nguồn cung tới 40% vào năm 2030. Biến đổi khí hậu đang làm đảo lộn các mô hình thời tiết, khiến nhiều khu vực từng dồi dào nước rơi vào tình trạng khan hiếm kéo dài.

Nước ngọt hiện diện trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế, từ nông nghiệp, sản xuất công nghiệp cho tới các trung tâm dữ liệu AI – vốn tiêu thụ lượng nước khổng lồ để làm mát. Khi dân số tăng và nhu cầu công nghệ bùng nổ, nước không còn đơn thuần là một tài nguyên tự nhiên mà đang được xếp ngang hàng với các yếu tố cốt lõi của an ninh quốc gia.

Kho nước ngọt “bị đóng băng” của thế giới

Chỉ khoảng 3% lượng nước trên Trái đất là nước ngọt, và phần lớn trong số đó bị “khóa chặt” trong các sông băng và chỏm băng tại Nam Cực và Greenland. Theo chính quyền Greenland, mỗi năm có tới 300 tỷ tấn băng tan chảy từ lớp băng của vùng lãnh thổ này.

Nick Kraft, nhà phân tích cấp cao tại Eurasia Group, nhận định rằng trữ lượng nước ngọt của Greenland – chiếm khoảng 10% tổng trữ lượng toàn cầu – chủ yếu được coi là “vốn bị đóng băng”, chứ chưa thể xem là nguồn cung sẵn sàng khai thác.

Greenland từ lâu đã nhận thức được giá trị chiến lược của nguồn nước. Chính quyền địa phương từng khẳng định tiềm năng của nước sạch trong việc phục vụ nước uống, sản xuất thực phẩm, công nghiệp và cung cấp cho các hệ thống hạ tầng quy mô lớn.

Trên thực tế, một số dự án đã được triển khai, từ kế hoạch xây đập thu gom nước băng tan để xuất khẩu của Arctic Water Bank cho tới các doanh nghiệp đóng chai nước cao cấp như Inland Ice. Hiện có khoảng năm công ty sở hữu giấy phép khai thác nước dài hạn tại Greenland, song quy mô hoạt động vẫn rất hạn chế.

Nguyên nhân chính nằm ở chi phí. Theo giới chuyên gia, nước có trọng lượng lớn, khiến việc vận chuyển đường thủy hoặc xây dựng hạ tầng xuất khẩu quy mô lớn trở nên kém hiệu quả về mặt kinh tế. Những nỗ lực tư nhân hóa ngành nước trong nhiều thập kỷ qua cũng chưa mang lại thành công rõ rệt.

Phát hiện nguồn nước ngọt quý giá dưới đáy biển Với những nỗ lực không ngừng của các nhà nghiên cứu, ngày càng nhiều hồ chứa nước ngọt khổng lồ dưới đáy biển được tìm ...

Khi khan hiếm nước làm gia tăng bất ổn

Khoảng một nửa dân số thế giới hiện phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước ít nhất một tháng mỗi năm, kéo theo những rủi ro nghiêm trọng về sức khỏe cộng đồng và an ninh lương thực. Trung Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu đều đã triển khai các chiến lược nước quy mô lớn, với hàng trăm tỷ USD đầu tư vào hạ tầng và khả năng phục hồi nguồn nước.

Các chuyên gia cho rằng xung đột liên quan đến nước trong tương lai nhiều khả năng không chỉ xảy ra giữa các quốc gia, mà còn bùng phát bên trong mỗi nước do phân bổ nguồn nước không công bằng. Trong bối cảnh đó, nước ngày càng được nhìn nhận như một yếu tố ổn định xã hội quan trọng.

Ngay cả khi trữ lượng nước ngọt của Greenland chưa thể được khai thác và xuất khẩu với quy mô lớn trong tương lai gần, ý nghĩa địa chính trị của nguồn tài nguyên này vẫn rất đáng kể. Khi nước được xem là hạ tầng thiết yếu của an ninh quốc gia trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu, “kho nước bị đóng băng” của Greenland vẫn sẽ là một ẩn số chiến lược được các cường quốc theo dõi sát sao.