Trong dòng chảy phát triển không ngừng của xã hội hiện đại, công nghệ số đã len lỏi vào mọi ngóc ngách đời sống. Không chỉ dừng lại ở những tiện ích đơn thuần, công nghệ đang trở thành cầu nối để con người tiếp cận sâu hơn với văn hoá - lịch sử truyền thống.
Trước bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong lĩnh vực du lịch, Khu di tích Đền Hùng đã có những bước đi chủ động, bài bản nhằm đổi mới phương thức quảng bá, xúc tiến điểm đến thông qua ứng dụng nền tảng du lịch thông minh tích hợp đầy đủ thông tin, hình ảnh số hóa và trải nghiệm chỉ dẫn tour thực tế ảo.
Mô hình du lịch thông minh được triển khai với mục tiêu giới thiệu toàn diện các giá trị văn hóa, lịch sử, danh lam thắng cảnh và dịch vụ du lịch. Đồng thời, hỗ trợ du khách tra cứu thông tin nhanh chóng, thuận tiện, nâng cao trải nghiệm trước, trong và sau chuyến đi. Ứng dụng cũng là công cụ quan trọng phục vụ công tác quản lý, xúc tiến và phát triển du lịch theo hướng bền vững trong kỷ nguyên số.
 |
| Ứng dụng hỗ trợ du khách tra cứu thông tin nhanh chóng, thuận tiện cho trải nghiệm chuyến đi. |
Trong hành trình tham quan di tích Đền Hùng, chị Thuỷ (Thanh Hoá) không khỏi bất ngờ trước sự hiện diện của hệ thống mã QR giới thiệu về công trình số hóa di tích quốc gia đặc biệt. Với sự tò mò, chị đã thử quét mã và lập tức được tiếp cận một kho tư liệu điện tử phong phú, được ví như một "hướng dẫn viên du lịch thông minh", cung cấp thông tin chi tiết, dễ hiểu và trực quan. Bản đồ số đã mang đến trải nghiệm chân thực, trực quan, sinh động cho khách tham quan thông qua điện thoại thông minh, cho phép người dùng khám phá từng hạng mục.
Như vậy, ngay cả khi chưa đến tham quan trực tiếp, người dùng vẫn có thể nắm được toàn bộ thông tin lịch sử, quá trình hình thành và cảnh quan chân thực của di tích lịch sử.
 |
| Mã QR mở ra một kho tư liệu điện tử phong phú. |
Các công trình số hóa dữ liệu có ý nghĩa quan trọng trong ứng dụng công nghệ số vào việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, góp phần quảng bá các di tích lịch sử, văn hóa của tỉnh nhà đến du khách trong và ngoài nước.
Bạn Vy (Thái Nguyên) cho biết: "Đây là lần thứ hai em cùng gia đình đi lễ hội Giỗ tổ Hùng Vương. Em thực sự ấn tượng với những công nghệ được giới thiệu tại lễ hội, em vừa được "đi" trong các di tích giống như thật vừa tìm hiểu thêm nhiều thông tin. Rất nhiều bạn học sinh xếp hàng chờ đến lượt trải nghiệm và mọi người đều rất vui".
 |
| Đổi mới phương thức tiếp giúp các bạn trẻ thêm tự hào về lịch sử hào hùng. |
Có thể thấy, mùa lễ hội 2026, những hoạt động "màu mè" đã giảm bớt. Thay vào đó, các ứng dụng được triển khai thực chất hơn, nhất là trong công tác quản lý, tuyên truyền, quảng bá…
Trao đổi với phóng viên Điện tử và Ứng dụng, bà Nguyễn Thuỳ Linh, Phó trưởng phòng tổ chức Hành chính, Khu di tích Đền Hùng cho biết: "Mùa lễ hội năm nay, di tích lịch sử Đền Hùng bước đầu đã ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số trong công tác quản lý, tổ chức và quảng bá du lịch. Khi hạ tầng dữ liệu đảm bảo, công nghệ bắt đầu phát huy vai trò chủ đạo trong việc thay đổi phương thức tiếp cận di sản. Chuyển đổi số không chỉ góp phần vào quảng bá lễ hội mà còn giúp cho công tác quản lý tốt hơn, người dân thấy văn minh và thuận tiện hơn rất nhiều khi tham gia lễ hội".
 |
| Ứng dụng cập nhật còn cập nhật thêm ngôn ngữ Anh, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản để du khách nước ngoài tiện sử dụng. |
Theo Nghị quyết 80-NQ/TW (2026), đưa không gian trưng bày lên nền tảng trực tuyến trong lĩnh vực văn hóa – du lịch đang được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, triển khai tại nhiều địa phương theo nhiều hướng sáng tạo khác nhau dựa trên bản sắc văn hóa mỗi vùng miền.
Công nghệ giúp phục vụ hàng nghìn người xem cùng lúc, khắc phục giới hạn diện tích vật lý, đồng thời chuyển phương thức tương tác từ xem thụ động sang trải nghiệm chủ động, mang hiện vật đến gần hơn với công chúng.
Người xem có thể xoay lật 360 độ, soi rõ từng hoa văn qua thực tế ảo. Hình ảnh hoa văn chạm khắc hiện ra sắc nét, có thể thu phóng để quan sát từng chi tiết nhỏ.
Ở góc độ thông thường, nhiều nét tinh xảo ở trên cao rất khó nhận thấy. Nhưng khi ứng dụng công nghệ, hình ảnh sắc nét cùng âm thanh thuyết minh tái hiện chân thực bối cảnh lịch sử, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu văn hóa của công chúng hiện đại.
 |
| Công nghệ chuyển phương thức tương tác từ xem thụ động sang trải nghiệm chủ động, mang hiện vật đến gần hơn với người xem. |
Chuyển đổi số trong công tác bảo tồn đã khẳng định năng lực quản lý nhà nước khoa học, hiệu quả. Hạ tầng dữ liệu số giúp chuẩn hóa hồ sơ, bảo vệ an toàn khối lượng lớn hệ thống di tích. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Văn hóa, tổ chức Đoàn Thanh niên và các địa phương đang kiến tạo cơ sở dữ liệu di sản tập trung. Môi trường mạng mở rộng khả năng quảng bá, phục vụ trực tiếp công tác giáo dục truyền thống. Đây là cơ sở vững chắc để Phú Thọ chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số cần chú ý phải bảo tồn bản sắc văn hóa của từng địa phương, từng tộc người. Cách tổ chức phải tôn trọng cộng đồng. Không lấy hiểu biết của vùng này để áp đặt vùng khác mà phải xuất phát từ đặc trưng, đặc điểm của cộng đồng dân cư nơi đó.
 |
| Bà Nguyễn Thuỳ Linh, Phó trưởng phòng tổ chức Hành chính, Khu di tích Đền Hùng: Chuyển đổi số trong công tác bảo tồn đã khẳng định năng lực quản lý nhà nước khoa học, hiệu quả. |
"Thực hiện chủ trương, yêu cầu ứng dụng chuyển đổi số của tỉnh Phú Thọ trong công tác quản lý, phát huy giá trị tín ngưỡng, di sản văn hóa và phát triển, quảng bá du lịch, trong thời gian tới, việc thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số, truyền thông số của Khu Di tích lịch sử Đền Hùng sẽ tiếp tục được quan tâm, đầu tư với nhiều hạng mục nội dung phong phú, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu tra cứu, trải nghiệm của du khách. Nội dung thuyết minh biên soạn ngắn gọn. Thông tin đưa lên mạng lưới số bảo đảm tính khoa học. Dựa trên nền tảng này, các địa phương chủ động triển khai số hóa di sản". Bà Linh cho biết thêm.
 |
| Với sự hỗ trợ của công nghệ số, lễ hội truyền thống sống mãi trong nhận thức mỗi người. |
Phú Thọ với hàng loạt cách làm sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiện đại trong lễ hội đang mở ra một hướng đi mới để truyền thống không phải là ký ức tĩnh lặng, mà là trải nghiệm sống động, luôn kết nối với sinh hoạt đời thường. Với sự hỗ trợ của công nghệ số, lễ hội truyền thống sẽ không chỉ diễn ra trong vài ngày mà sống mãi trong nhận thức và trái tim mỗi người.
| Nghị quyết 80 - NQ/TW (2026) xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển văn hoá trong kỷ nguyên mới, thông qua việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo vào toàn bộ chuỗi giá trị văn hoá từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng. Đồng thời, Nhà nước định hướng xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hoá quốc gia, các nền tảng số dùng chung và môi trường văn hoá số lành mạnh, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận, sáng tạo và quảng bá sản phẩm văn hoá Việt Nam, góp phần tăng sức cạnh tranh và lan toả “sức mạnh mềm” quốc gia trên trường quốc tế. |
