Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định nhận diện và xử lý tài sản số trong dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự. Đề xuất này nhằm nâng hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có, nhất là trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao gia tăng và dịch chuyển tài sản sang môi trường số.
 |
| Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định về tài sản số, tiền số khi sửa đổi Bộ luật Hình sự nhằm tăng khả năng thu hồi tài sản phạm tội. Ảnh: Minh họa |
Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành tại Điều 47 mới dừng ở công cụ, phương tiện, tiền và khoản thu lợi bất chính. Khung pháp lý này chưa bao quát các dạng tài sản phi truyền thống như tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá hay quyền tài sản. Việc bổ sung sẽ giúp cơ quan tố tụng có cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý, truy vết và thu hồi các loại tài sản mới phát sinh.
Đề xuất được kỳ vọng tăng khả năng thu hồi tài sản, hạn chế tình trạng che giấu và tẩu tán tài sản dưới dạng kỹ thuật số. Đây là điểm then chốt trong các vụ lừa đảo, rửa tiền và tội phạm xuyên biên giới, nơi dòng tiền có thể dịch chuyển nhanh và khó kiểm soát.
Tuy vậy, Bộ Công an cho rằng việc thực thi đòi hỏi sửa đổi đồng bộ nhiều luật liên quan. Hệ thống pháp luật cần làm rõ khái niệm, cơ chế xác lập, truy vết, phong tỏa, định giá và thi hành án đối với tài sản số. Cùng với đó, cơ quan chức năng phải đầu tư hạ tầng giám định số, công cụ truy vết blockchain và đào tạo nhân lực chuyên sâu.
Cơ quan soạn thảo đánh giá quy định mới không gây tác động tiêu cực đến người dân. Ngược lại, quy định giúp nâng cơ hội thu hồi tài sản cho nạn nhân trong các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng.
Đối với doanh nghiệp, quy định này góp phần tăng bảo vệ trước hành vi rửa tiền và chuyển dịch tài sản bất hợp pháp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp công nghệ tài chính, trung gian thanh toán và nền tảng số có thể phải tăng chi phí tuân thủ. Họ phải đầu tư hệ thống lưu trữ dữ liệu, phối hợp xác minh và hỗ trợ phong tỏa tài sản khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng.
Bộ Công an cho biết các quy định bổ sung không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Mục tiêu là hoàn thiện các nguyên tắc nền tảng để xây dựng các điều khoản cụ thể trong Bộ luật Hình sự, phục vụ công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.
Song song với đề xuất này, khung pháp lý về tài sản số tại Việt Nam đang dần hình thành. Pháp luật đã bước đầu ghi nhận tài sản số là tài sản tồn tại dưới dạng dữ liệu, được tạo lập và xác thực bằng công nghệ số. Chính phủ cũng triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa, xây dựng cơ chế kê khai và nộp thuế, đồng thời chuẩn bị vận hành sàn giao dịch dữ liệu và tài sản số từ năm 2026.
Những bước đi này cho thấy tài sản số đang dần được công nhận và bảo hộ. Việc bổ sung quy định tịch thu tài sản số trong luật hình sự được xem là bước tiếp theo nhằm khép kín hành lang pháp lý, đáp ứng thực tiễn phát triển nhanh của kinh tế số và tội phạm công nghệ cao.
