 |
| Theo công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas, trí tuệ nhân tạo là nguyên nhân dẫn đến gần 55.000 vụ sa thải tại Mỹ vào năm 2025. Ảnh: Getty. |
Theo thống kê của công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas, AI là nguyên nhân được nhắc tới trong gần 55.000 vụ sa thải tại Mỹ tính từ đầu năm đến nay. Tổng cộng, thị trường lao động Mỹ đã chứng kiến khoảng 1,17 triệu việc làm bị cắt giảm, mức cao nhất kể từ đại dịch Covid-19 năm 2020.
Riêng trong tháng 10, các doanh nghiệp Mỹ thông báo cắt giảm khoảng 153.000 việc làm, tiếp theo là hơn 71.000 việc làm trong tháng 11, trong đó AI được cho là liên quan trực tiếp đến hơn 6.000 trường hợp sa thải, theo dữ liệu của Challenger.
AI là lối thoát chi phí trong bối cảnh bất ổn kinh tế
Trong bối cảnh lạm phát kéo dài, thuế quan làm gia tăng chi phí và nhu cầu tối ưu hóa hoạt động, nhiều doanh nghiệp coi AI là giải pháp ngắn hạn để nâng cao hiệu suất và cắt giảm nhân sự.
Một nghiên cứu do Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố hồi tháng 11 cho thấy, AI hiện có khả năng thay thế tới 11,7% lực lượng lao động Mỹ, đặc biệt trong các lĩnh vực như tài chính, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ chuyên nghiệp, qua đó giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 1.200 tỷ USD tiền lương.
Tuy nhiên, không phải chuyên gia nào cũng tin rằng AI là nguyên nhân cốt lõi. Fabian Stephany, trợ lý giáo sư tại Viện Internet Oxford, cho rằng AI đôi khi chỉ là “cái cớ” để các công ty hợp thức hóa việc điều chỉnh nhân sự sau giai đoạn tuyển dụng ồ ạt thời đại dịch.
Những “ông lớn” công nghệ công khai nhắc đến AI khi sa thải
 |
| Giám đốc điều hành Amazon, Andy Jassy. Ảnh: Getty. |
Amazon
Tháng 10, Amazon thông báo cắt giảm 14.000 vị trí quản lý, đánh dấu đợt sa thải lớn nhất trong lịch sử công ty. Ban lãnh đạo cho biết mục tiêu là tinh gọn bộ máy để ưu tiên các khoản đầu tư chiến lược, đặc biệt là AI. CEO Andy Jassy thẳng thắn thừa nhận AI sẽ khiến Amazon “cần ít người hơn cho một số công việc hiện tại”.
 |
| CEO của Microsoft, Satya Nadella. Ảnh: Getty. |
Microsoft
Tính đến năm 2025, Microsoft đã cắt giảm khoảng 15.000 việc làm, trong đó riêng đợt gần nhất vào tháng 7 là 9.000 vị trí. CEO Satya Nadella nhấn mạnh công ty đang “tái định hình” sứ mệnh để thích nghi với kỷ nguyên AI, nơi công nghệ đóng vai trò trung tâm trong mọi hoạt động.
 |
| Marc Benioff, giám đốc điều hành của Salesforce Inc. Ảnh: Getty. |
Salesforce
CEO Marc Benioff xác nhận Salesforce đã cắt giảm khoảng 4.000 nhân viên hỗ trợ khách hàng, nhờ AI đảm nhiệm tới 50% khối lượng công việc tại công ty.
 |
| Giám đốc điều hành của IBM, Arvind Krishna. Ảnh: Getty. |
IBM
IBM cho biết các chatbot AI đã thay thế công việc của vài trăm nhân viên nhân sự. Dù vậy, tập đoàn này vẫn mở rộng tuyển dụng ở các vị trí đòi hỏi tư duy phản biện cao như kỹ sư phần mềm và bán hàng. Tháng 11, IBM tiếp tục thông báo cắt giảm khoảng 1% nhân sự toàn cầu.
 |
| George Kurtz, người sáng lập kiêm CEO của CrowdStrike. Ảnh: Getty. |
CrowdStrike
Hãng an ninh mạng CrowdStrike sa thải 5% lực lượng lao động, tương đương 500 nhân viên, và khẳng định AI là yếu tố then chốt giúp tinh giản vận hành và rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm.
 |
| Carl Eschenbach, Giám đốc điều hành của Workday. Ảnh: Getty. |
Workday
Ngay từ tháng 2, Workday đã cắt giảm 8,5% nhân sự, tương đương khoảng 1.750 việc làm, nhằm dồn nguồn lực đầu tư cho AI.
AI là động lực chuyển đổi hay “bình phong" cho sa thải?
Dù AI rõ ràng đang thay đổi cách vận hành doanh nghiệp, nhiều chuyên gia cho rằng làn sóng sa thải hiện nay phản ánh sự điều chỉnh chiến lược sau giai đoạn tăng trưởng nóng hơn là một cuộc “thay thế hàng loạt” do công nghệ.
Tuy vậy, thực tế cho thấy AI đã và đang trở thành nhân tố trung tâm trong các quyết định tái cấu trúc, đặt ra thách thức lớn cho thị trường lao động toàn cầu trong những năm tới.
