| Mạng 6G sẽ thay thế 5G vào năm 2031 NGMN chốt hướng đi 6G Trung Quốc đặt bốn định hướng cho viễn thông thời AI |
Mới đây, GSMA Intelligence là bộ phận nghiên cứu của Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu (GSMA) công bố bộ dự báo công nghệ di động mở rộng tầm nhìn đến năm 2035, phác họa quá trình chuyển dịch sang 6G theo từng quốc gia và nhà mạng. Báo cáo cho biết những thị trường có thể triển khai 6G sớm, những thị trường có quy mô kết nối lớn và cách 6G cùng tồn tại với 5G trong những năm đầu của thập niên tới.
Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) đã xác lập khung IMT-2030 làm nền tảng cho quá trình phát triển 6G từ năm 2023. Đến tháng 2/2026, các bên đã thống nhất dự thảo yêu cầu hiệu năng kỹ thuật đối với 6G, với sáu kịch bản sử dụng, từ các năng lực di động hiện có đến những hướng ứng dụng mới như kết nối phủ khắp, trí tuệ nhân tạo (AI) kết hợp với truyền thông và tích hợp cảm biến với truyền thông (ISAC). Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể triển khai một số mạng 6G tiền chuẩn trong vài năm tới, trong khi dịch vụ 6G thương mại đầu tiên được dự báo xuất hiện tại một số thị trường chủ chốt vào năm 2030.
 |
| Công nghệ 6G vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, chưa có chuẩn kỹ thuật chính thức nào được ban hành. |
GSMA Intelligence ước tính đến cuối năm 2030, thế giới có khoảng 50 triệu kết nối 6G, tương đương khoảng 0,5% tổng số kết nối di động. Từ mức khởi điểm này, số kết nối 6G được dự báo tăng lên khoảng 275 triệu vào cuối năm 2031 và gần 740 triệu vào năm 2032. Đến năm 2033, 6G vượt 1 tỷ kết nối và đạt khoảng 1,3 tỷ kết nối vào cuối năm. Con số này tiếp tục tăng lên 1,9 tỷ vào năm 2034 và 2,4 tỷ vào năm 2035. Như vậy, trong giai đoạn 2030–2035, số kết nối 6G được dự báo tăng khoảng 48 lần, từ 50 triệu lên 2,4 tỷ kết nối.
 |
| Hoa Kỳ thông qua nghiên cứu băng tần 4.4 GHz cho mạng 6G |
Nhóm nghiên cứu chia giai đoạn phát triển đầu tiên của 6G thành hai chặng, trong đó từ năm 2030 đến 2032, các thị trường chủ yếu tập trung vào những đợt ra mắt ban đầu và hoàn thiện hệ sinh thái, trước khi số kết nối 6G tăng nhanh hơn và mở rộng trên nhiều thị trường từ năm 2033. Sự phát triển của 6G được dự báo diễn ra song song với 5G, khi đến cuối năm 2035, 5G vẫn chiếm khoảng 60% tổng số kết nối di động trên toàn cầu, còn 6G chiếm 23% và 4G chiếm 17%.
Nửa đầu giai đoạn 2030–2035 vì thế được dự báo sẽ là giai đoạn các thế hệ công nghệ cùng tồn tại, thay vì 6G nhanh chóng thay thế hoàn toàn các thế hệ trước. Trong giai đoạn 2026–2029, các nhà mạng sẽ tiếp tục mở rộng vùng phủ 5G, triển khai 5G độc lập (5G Standalone) và đưa các năng lực 5G-Advanced vào mạng lưới, qua đó tạo nền tảng kỹ thuật để chuyển dần sang 6G trong những năm tiếp theo.
Giống các thế hệ trước, quá trình chuyển sang 6G diễn ra với tốc độ không đồng đều. Làn sóng 6G đầu tiên được dự báo tập trung tại những thị trường di động phát triển ở Đông Á, Bắc Mỹ và một phần châu Âu. Ở những nơi đó, tỷ lệ sử dụng 5G cao, hệ sinh thái thiết bị đã hình thành và nhu cầu dung lượng lớn tạo sẵn nền móng cho cuộc chuyển đổi sớm.
 |
| Tỷ lệ kết nối 6G theo khu vực vào năm 2035. Nguồn: GSMA Intelligence |
Theo biểu đồ của GSMA Intelligence, đến năm 2035, Bắc Mỹ dẫn đầu về tỷ lệ kết nối 6G với 51%, cao hơn 28 điểm phần trăm so với mức trung bình toàn cầu 23%. Châu Á Thái Bình Dương đứng tiếp theo với 35%, còn châu Âu đạt 24%. Trong khi đó, Mỹ Latinh chỉ đạt 8%, Trung Đông và Bắc Phi 5%, châu Phi cận Sahara 1%, trong khi khu vực Á Âu chưa có kết nối 6G. Chênh lệch giữa Bắc Mỹ và khu vực Á Âu lên tới 51 điểm phần trăm.
Trung Quốc có thị trường di động khổng lồ nên sẽ đóng góp lớn vào tổng số kết nối 6G toàn cầu, khi hơn một nửa số kết nối tại quốc gia này được dự báo sử dụng 6G vào năm 2035. Dù vậy, nhiều thị trường di động lớn khác cũng được dự báo có khoảng một nửa số kết nối chuyển sang 6G vào năm 2035. Các thị trường mới nổi quy mô lớn cũng góp phần đáng kể vào tổng số kết nối, bởi dù tỷ lệ chuyển đổi thấp hơn, lượng thuê bao rất lớn vẫn tạo ra số kết nối 6G đáng chú ý. Trong khi đó, nhiều thị trường mới nổi vẫn đang hoàn tất quá trình chuyển từ 4G lên 5G trong giai đoạn đầu những năm 2030, nên việc mở rộng vùng phủ 5G vẫn được ưu tiên trước khi triển khai 6G trên phạm vi toàn quốc.
GSMA Intelligence dự báo tổng lưu lượng trên mạng di động sẽ tăng hơn 4 lần trong giai đoạn 2025–2035, từ khoảng 144 exabyte (EB) mỗi tháng lên 604 EB mỗi tháng, tương ứng tốc độ tăng bình quân khoảng 15% mỗi năm. Video vẫn là nguồn tạo lưu lượng lớn nhất khi 6G được triển khai, nhưng AI, thực tế mở rộng (XR) và truy cập vô tuyến cố định 5G (FWA) sẽ ngày càng đóng góp nhiều hơn. Các thiết bị tích hợp AI, camera và cảm biến cũng chuyển từ vai trò chủ yếu tiếp nhận nội dung sang tự tạo và gửi dữ liệu, khiến mạng 6G phải đáp ứng cao hơn về dung lượng đường lên, độ trễ và độ tin cậy.
 |
| Lưu lượng dữ liệu di động toàn cầu tính theo EB mỗi tháng, giai đoạn 2025 đến 2035. Nguồn: GSMA Intelligence |
Về phổ tần, phân tích Tầm nhìn 2040 (Vision 2040) của GSMA ước tính trong giai đoạn 2035–2040, các khu vực đông dân cư sẽ cần 2–2,5 GHz phổ tần băng tần trung, trong khi những quốc gia có nhu cầu cao có thể cần 2,4–3,3 GHz. Hiện phần lớn các nước mới xác định khoảng 1 GHz băng tần trung cho dịch vụ di động. Như vậy, mỗi thị trường có thể cần bổ sung thêm 1–2 GHz phổ tần, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng phổ và tăng mật độ trạm phát sóng để đáp ứng nhu cầu kết nối 6G.
6G được phát triển không chỉ để tăng dung lượng mạng, mà còn hướng tới một nền tảng có khả năng xử lý thông minh hơn. Bên cạnh việc nâng cao hiệu năng của mạng di động, khung IMT-2030 của ITU đưa vào các năng lực liên quan đến AI, cảm biến và kết nối rộng khắp. Khung này đồng thời xác định tính bền vững, an ninh, khả năng chống chịu, kết nối cho những người chưa được kết nối và trí tuệ phổ khắp là những nguyên tắc thiết kế xuyên suốt của 6G.
AI sẽ giữ vai trò ở cả phía ứng dụng lẫn vận hành mạng 6G. Mạng 6G phải đáp ứng số lượng ngày càng tăng các ứng dụng và thiết bị sử dụng AI, đồng thời AI được tích hợp sâu vào mạng để tự động phân bổ tài nguyên, tối ưu hoạt động và quản lý năng lượng. Liên minh Next G Alliance cũng xác định mạng AI gốc (AI-native) là một định hướng quan trọng trong lộ trình phát triển 6G, với mục tiêu nâng cao độ ổn định, hiệu năng và hiệu quả vận hành khi môi trường mạng ngày càng phức tạp.
 |
| Token trở thành cuộc đua mới của ba nhà mạng Trung Quốc |
Công nghệ tích hợp cảm biến và truyền thông (ISAC) có thể mở rộng đáng kể vai trò của mạng 6G. Nếu mạng di động hiện nay chủ yếu phục vụ kết nối giữa người dùng và thiết bị, ISAC cho phép tín hiệu vô tuyến của mạng 6G đồng thời phát hiện vị trí, chuyển động và vật thể trong môi trường xung quanh, qua đó mở ra các ứng dụng trong giám sát hạ tầng, tự động hóa công nghiệp và phương tiện tự hành. Với toàn ngành, vấn đề tiếp theo là khả năng chuyển những năng lực này thành các dịch vụ mới, nâng cao hiệu quả khai thác mạng và tạo ra những mô hình kinh doanh có thể duy trì lâu dài mà các thế hệ mạng hiện nay khó đáp ứng.
GSMA Intelligence nhấn mạnh rằng 2,4 tỷ kết nối 6G vào năm 2035 chưa đồng nghĩa với một thị trường 6G đã trưởng thành, bởi hơn 3/4 số kết nối di động trên toàn cầu khi đó vẫn sử dụng các thế hệ công nghệ trước. Quá trình chuyển sang 6G sẽ bắt đầu tại những thị trường có đủ điều kiện về công nghệ, phổ tần và khả năng thương mại hóa. Tại các thị trường khác, nhà mạng vẫn tiếp tục khai thác 5G, thậm chí 4G, trong khi chờ điều kiện phù hợp để triển khai 6G.
